14 
Sorbitol là thuốc nhuận tràng thẩm thấu, được chỉ định để giảm nhẹ các triệu chứng táo bón và khó tiêu. Với công dụng đẩy nhanh quá trình hydrat hóa trong lòng ruột, sorbitol thúc đẩy nhu động ruột và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chỉ định, cách dùng, liều lượng và lưu ý khi sử dụng sorbitol.
Tổng quan về Sorbitol
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Sorbitol
Loại thuốc
- Thuốc nhuận tràng thẩm thấu.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Gói 5 g (uống), dung dịch 70 % để uống, dung dịch thụt trực tràng 70%.
- Dung dịch súc rửa 3 %, 3,3 %.
Chỉ định Sorbitol
- Sorbitol được chỉ định để giảm nhẹ các triệu chứng táo bón và khó tiêu, bao gồm tiêu hóa chậm và đầy hơi.
Dược lực học
- D-glucitol, hay sorbitol, là một loại rượu đa hydroxyl với độ ngọt bằng một nửa so với đường mía (sucrose).
- Hoạt chất này đẩy nhanh quá trình hydrat hóa các thành phần trong lòng ruột.
- Do đặc tính nhuận tràng thẩm thấu, sorbitol thúc đẩy giải phóng cholecystokinin-pancreozymin và gia tăng co bóp nhu động ruột.
Dược động học
Hấp thu
- Sorbitol được hấp thu một cách hạn chế qua đường tiêu hóa, bất kể được dùng theo đường uống hay đặt trực tràng.
Chuyển hóa
- Quá trình chuyển hóa chính của sorbitol diễn ra tại gan, nơi nó được biến đổi thành fructose nhờ enzym sorbitol dehydrogenase.
- Ngoài ra, một lượng sorbitol nhất định có thể được chuyển hóa trực tiếp thành glucose thông qua aldose reductase.
Thải trừ
- Một lượng sorbitol rất nhỏ không được chuyển hóa sẽ được loại bỏ qua thận.
- Phần lớn còn lại được thải ra ngoài dưới dạng CO2 trong quá trình hô hấp.
Tương tác thuốc Sorbitol
Tương tác với các thuốc khác
- Do khả năng tăng cường nhu động ruột, tất cả các loại thuốc nhuận tràng đều có thể làm giảm thời gian lưu trú của các thuốc uống đồng thời, từ đó dẫn đến việc hấp thu các thuốc này bị suy giảm.
- Việc sử dụng Kayexalate (qua đường uống hoặc trực tràng) có thể dẫn đến nguy cơ hoại tử trực tràng, một biến chứng tiềm ẩn gây tử vong.
Chống chỉ định thuốc Sorbitol
- Chống chỉ định trong các trường hợp viêm đại tràng thực thể (như viêm loét đại-trực tràng, bệnh Crohn), hội chứng tắc ruột hoặc bán tắc, và tình trạng đau bụng không rõ nguyên nhân.
- Bệnh nhân vô niệu.
- Tắc nghẽn đường mật.
- Chống chỉ định cho những người có tình trạng không dung nạp fructose di truyền, một bệnh lý chuyển hóa hiếm gặp.
Liều lượng & cách dùng Sorbitol
Cách dùng
- Để sử dụng, hòa tan 1 gói thuốc vào 1/2 cốc nước, sau đó uống 10 phút trước bữa ăn.
- Đối với dạng dung dịch thuốc nhuận tràng thẩm thấu, chỉ được phép sử dụng một liều duy nhất và không nên dùng thường xuyên.
Liều dùng Sorbitol
Người lớn
- Thuốc gói 5 g
- Để điều trị các triệu chứng khó tiêu: Dùng 1 – 3 gói mỗi ngày, uống trước bữa ăn hoặc khi có cảm giác khó tiêu.
- Để điều trị táo bón: Uống 1 gói vào buổi sáng khi đói.
- Dung dịch thụt trực tràng
- Liều thụt thông thường là 120 ml dung dịch có nồng độ 20 – 30%.
- Dung dịch 70 % uống
- Có thể uống với liều từ 30 – 150 ml.
Khi sử dụng kết hợp với than hoạt
- Than hoạt được dùng như một chất hấp phụ để giải độc; việc kết hợp với sorbitol giúp thuốc dễ uống hơn, đồng thời sorbitol kích thích nhu động ruột, tạo ra phân lỏng để loại bỏ than hoạt và các chất độc đã được than hấp phụ ra khỏi cơ thể.
- Người lớn: Uống dung dịch sorbitol 70 % với liều 4,3 ml/kg, kết hợp với than hoạt liều 1 g/kg. Liều này được lặp lại mỗi 4 giờ cho đến khi phân thải ra có màu than hoạt.
Trẻ em
- Thuốc gói:
- Để điều trị táo bón: Uống nửa gói vào buổi sáng khi đói.
- Dung dịch thụt trực tràng:
- Trẻ em từ 12 tuổi trở lên: Liều thụt thông thường là 120 ml dung dịch có nồng độ 20 – 30%.
- Trẻ em từ 2 – 11 tuổi: Sử dụng liều 30 – 60 ml dung dịch có nồng độ 20 – 30%.
- Dung dịch 70 % uống:
- Trẻ em từ 12 tuổi trở lên: Uống liều từ 30 – 150 ml.
- Trẻ em từ 2 – 11 tuổi: Uống liều 2 ml/kg.
Khi sử dụng kết hợp với than hoạt:
- Trẻ em: Uống dung dịch sorbitol 35 % với liều 4,3 ml/kg, kết hợp với than hoạt liều 1 g/kg.
Tác dụng phụ của Sorbitol
Không xác định tần suất
- Rối loạn cân bằng chất lỏng và điện giải, kèm theo nhiễm acid lactic.
- Các triệu chứng tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng, nôn và buồn nôn, đặc biệt nghiêm trọng ở những bệnh nhân có tiền sử hội chứng "đại tràng kích thích" hoặc bị trướng bụng.
- Co thắt dạ dày, xuất huyết trực tràng, hoặc đi ngoài phân có màu đen, có máu hoặc như hắc ín.
- Cảm giác suy nhược và chóng mặt.
Lưu ý khi dùng Sorbitol
Lưu ý chung
- Cần thận trọng khi sử dụng cho người bệnh có tình trạng phình đại tràng, bởi vì thuốc có thể làm thay đổi nhu động ruột và dẫn đến sự hình thành u phân.
- Đối với những bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích, nên tránh dùng sorbitol khi đói và điều chỉnh giảm liều.
- Không nên sử dụng thuốc nhuận tràng trong thời gian dài. Việc điều trị táo bón bằng sorbitol chỉ mang tính hỗ trợ cho các phương pháp điều trị dựa trên chế độ ăn uống.
- Chống chỉ định dùng thuốc trong các trường hợp tắc mật hoặc suy gan nặng.
- Bệnh nhân cao tuổi cần được đảm bảo cung cấp đủ lượng nước hàng ngày.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Các nghiên cứu thực hiện trên động vật không cho thấy bất kỳ bằng chứng nào về khả năng gây quái thai. Khi một chất không gây quái thai ở động vật, người ta thường không suy đoán rằng nó có thể gây dị tật ở người. Thực tế, cho đến nay, những chất đã được xác định là gây dị tật ở người đều đã được chứng minh là có khả năng gây quái thai trên động vật.
- Về mặt lâm sàng, cho đến thời điểm hiện tại, chưa quan sát thấy bất kỳ dị tật hay độc tính nào đối với thai nhi. Tuy nhiên, việc theo dõi các trường hợp thai nhi tiếp xúc với thuốc vẫn chưa đủ để loại trừ hoàn toàn mọi rủi ro tiềm ẩn.
- Vì vậy, việc cân nhắc sử dụng sorbitol trong thời gian mang thai chỉ nên được thực hiện khi thực sự cần thiết.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Hiện tại, chưa có dữ liệu nào chỉ ra rằng sorbitol có thể được bài tiết vào sữa mẹ.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Thuốc không gây ảnh hưởng đến năng lực điều khiển phương tiện giao thông hoặc vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và độc tính
- Việc sử dụng thuốc với nhiều liều lặp lại có thể dẫn đến tình trạng rối loạn cân bằng nước và điện giải.
Cách xử lý khi quá liều
- Trong trường hợp quá liều, cần tiến hành bù nước và điện giải theo yêu cầu lâm sàng.
Quên liều Sorbitol
- Nếu người bệnh quên dùng một liều thuốc, hãy uống ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm đó gần với liều kế tiếp, cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều kế tiếp theo đúng lịch trình. Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều đã quy định để bù lại.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Sorbitol
Drugbank.vn: https://drugbank.vn/thuoc/Sorbitol-Sanofi&VD-29366-18
Drugs.com: https://www.drugs.com/mtm/sorbitol.html
Dược thư Quốc gia Việt Nam 2015
Ngày cập nhật: 20/07/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0