Xu hướng tình dục là một phần tự nhiên trong sự đa dạng của con người, thể hiện cách mỗi cá nhân cảm nhận sự hấp dẫn về tình cảm, tình yêu hoặc tình dục đối với người khác. Việc tìm hiểu và thấu hiểu các loại xu hướng tình dục không chỉ giúp mỗi người hiểu rõ hơn về bản thân mà còn góp phần thúc đẩy sự tôn trọng, bình đẳng và hòa nhập trong xã hội.
Xu hướng tình dục là gì?
Xu hướng tình dục (Sexual Orientation) được định nghĩa y khoa và tâm lý học là sự hấp dẫn mang tính bền vững, sâu sắc về mặt tình cảm, khuynh hướng lãng mạn hoặc khát khao tình dục (hoặc cả hai) đối với một đối tượng thuộc một giới tính nhất định.
Cần làm rõ một hiểu lầm phổ biến: Xu hướng tình dục hoàn toàn khác với bản dạng giới (Gender Identity – việc một người tự nhận thức mình là nam, nữ hay giới tính khác) và cũng khác với thể hiện giới (Gender Expression – cách một người bộc lộ giới tính ra ngoài qua trang phục, cử chỉ).
Xu hướng tình dục không phải là một sự lựa chọn nhất thời, một lối sống hay một trào lưu xã hội. Các nghiên cứu khoa học uy tín đã chứng minh đây là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố sinh học, di truyền, hormone và cấu trúc não bộ phát triển từ rất sớm trong cuộc đời của mỗi con người.
Sự đa dạng của các xu hướng tình dục tạo nên một bức tranh phong phú về cảm xúc của con người (Nguồn: Sưu tầm)
Những loại xu hướng tình dục thường gặp trong xã hội hiện nay
Để giúp xã hội có cái nhìn hệ thống, các chuyên gia tâm lý và tình dục học phân chia bản đồ tính dục thành những nhóm xu hướng từ phổ biến cho đến những nhóm đặc thù, ít gặp hơn:
Xu hướng tình dục thường gặp
Đây là những nhóm chiếm tỷ lệ lớn trong cấu trúc dân số thế giới và đã được xã hội nhận diện rõ ràng từ lâu:
- Dị tính (Heterosexual): Đây là xu hướng tình dục phổ biến nhất trong xã hội. Người dị tính (hay còn gọi là “straight”) là những người có sự hấp dẫn về mặt tình cảm và tình dục đối với những người thuộc giới tính trái ngược với mình (nam bị thu hút bởi nữ và ngược lại).
- Đồng tính nam (Gay): Nhóm này bao gồm những người có bản dạng giới là nam và chỉ cảm thấy bị thu hút, có rung động sâu sắc về cả tâm hồn lẫn thể xác với những người cũng có giới tính nam.
- Đồng tính nữ (Lesbian): Tương tự như đồng tính nam, đồng tính nữ là những người phụ nữ chỉ trải nghiệm sự hấp dẫn về mặt tình cảm, tình yêu và tình dục với những người phụ nữ khác.
- Chuyển giới (Transgender): Mặc dù chuyển giới là một khái niệm thuộc về bản dạng giới (khi một người có giới tính sinh học lúc sinh ra không trùng khớp với xu hướng nhận thức giới tính bên trong của họ), nhưng trong các cuộc thảo luận về đa dạng tính dục, nhóm chuyển giới luôn là một phần không thể tách rời. Người chuyển giới có thể có bất kỳ xu hướng tình dục nào (họ có thể là người chuyển giới dị tính, chuyển giới đồng tính hoặc song tính).
Xu hướng tình dục hiếm gặp
Bên cạnh các nhóm phổ biến, xã hội hiện đại ngày nay đã công nhận và gọi tên chính xác các khuynh hướng tính dục đặc thù khác, vốn chiếm tỷ lệ ít hơn nhưng hoàn toàn bình đẳng về mặt giá trị con người:
- Song tính (Bisexual): Người song tính (hay “bi”) là những người trải nghiệm sự hấp dẫn về mặt tình cảm và tình dục với cả hai giới tính nam và nữ. Sự thu hút này không nhất thiết phải chia đều 50/50 mà có thể thiên về một giới nhiều hơn tùy vào từng giai đoạn cuộc sống.
- Vô tính (Asexual): Người vô tính (hay “ace”) là những người không cảm thấy hoặc rất ít khi cảm thấy có sự hấp dẫn về mặt tình dục đối với bất kỳ giới tính nào. Tuy nhiên, người vô tính vẫn có nhu cầu gắn kết, yêu đương thuần khiết về mặt tâm hồn, tình cảm lãng mạn (Romantic Attraction) với người khác.
- Toàn tính luyến ái (Pansexual): Người toàn tính (hay “pan”) thường được mô tả là những người “mù giới tính” trong tình yêu. Họ cảm thấy bị thu hút bởi một con người dựa trên tính cách, tâm hồn, vẻ đẹp nội tại của đối tượng đó mà hoàn toàn không bị ảnh hưởng hay giới hạn bởi bản dạng giới hay giới tính sinh học của đối phương.
- Ái tính luyến ái (Demisexual): Đây là một nhánh đặc biệt nằm trong phổ vô tính. Người ái tính chỉ có thể nảy sinh khao khát hoặc hấp dẫn về mặt tình dục với một đối tượng sau khi giữa hai người đã thiết lập được một mối quan hệ tình cảm cực kỳ sâu sắc, gắn kết lâu dài và có sự tin tưởng tuyệt đối (như bạn thân lâu năm hoặc người yêu sâu đậm).
Cách nhận định bản thân thuộc loại xu hướng tình dục nào
Hành trình tìm kiếm và định vị xu hướng tình dục của bản thân là một trải nghiệm hoàn toàn cá nhân, đôi khi diễn ra rất nhanh chóng ở tuổi dậy thì nhưng cũng có thể mất nhiều năm tháng trải nghiệm ở tuổi trưởng thành để thấu hiểu. Để tự nhận định bản thân, bạn có thể tự đặt ra và trả lời 3 câu hỏi cốt lõi sau:
Bạn cảm thấy bị thu hút bởi người thuộc giới tính nào?
Hãy quan sát một cách tự nhiên nhất những rung động của trái tim mình trong cuộc sống hằng ngày. Khi bạn xem một bộ phim, đi trên đường hay tiếp xúc trong môi trường làm việc, đối tượng nào dễ khiến bạn xao xuyến, nhớ nhung, mong muốn được trò chuyện, che chở hoặc được ở bên cạnh nhất? Đó là người cùng giới, khác giới, cả hai giới hay bạn nhận thấy mình không bị tác động bởi yếu tố giới tính của họ?
Bạn thấy mình có xu hướng bị hấp dẫn về mặt tình dục bởi người thế nào?
Khía cạnh hấp dẫn lãng mạn (tình cảm) và hấp dẫn tình dục (thể xác) đôi khi có sự tách biệt. Bạn hãy thành thật với chính mình về những suy nghĩ thầm kín: Bạn có khát khao va chạm thể xác, ôm ấp hay quan hệ tình dục với ai? Bạn có cần phải có một tình yêu sâu đậm trước đó mới xuất hiện cảm giác muốn quan hệ (như người ái tính), hay bạn nhận thấy mình hoàn toàn không có nhu cầu về chuyện chăn gối (như người vô tính)?
Thành thật với cảm xúc của chính mình là chìa khóa để nhận định xu hướng tính dục chính xác (Nguồn: Sưu tầm)
Sau khi tìm hiểu qua định nghĩa về các xu hướng tình dục thì bạn định nghĩa nào phù hợp với mình?
Sau khi đã tìm hiểu kỹ lưỡng qua định nghĩa khoa học của các xu hướng tình dục phổ biến và hiếm gặp nêu trên, bạn hãy thử đối chiếu xem khái niệm nào phản ánh chính xác nhất, khiến bạn cảm thấy thoải mái, tự nhiên và tự tin nhất khi thuộc về. Nhãn dán giới tính chỉ là công cụ giúp bạn hiểu mình hơn, không phải là một chiếc khung gò bó, vì vậy hãy lắng nghe cơ thể và cảm xúc của mình một cách chân thực nhất.
Những câu hỏi thường gặp về xu hướng tình dục
Tính dục là xu hướng hay bản năng?
Tính dục của con người là sự kết hợp tinh tế giữa cả bản năng sinh học và xu hướng tâm lý phức tạp. Về mặt bản năng, khát khao tình dục được thúc đẩy bởi hệ thống nội tiết (hormone testosterone, estrogen) và cơ chế tiến hóa duy trì nòi giống của muôn loài. Tuy nhiên, ở con người, tính dục không dừng lại ở hành vi giao phối bản năng thuần túy mà được định hình thành “xu hướng” thông qua nhận thức, cảm xúc lãng mạn, sự gắn kết tâm hồn và các yếu tố văn hóa, xã hội. Do đó, việc một người yêu ai, muốn gắn bó cuộc đời với ai hoàn toàn vượt lên trên phạm vi của bản năng sinh học thuần túy.
Dù thuộc xu hướng nào, việc trang bị kiến thức về tình dục an toàn là bắt buộc để bảo vệ sức khỏe (Nguồn: Sưu tầm)
Các loại LGBT+?
Thuật ngữ LGBT+ (hoặc LGBTQIA+) là một chuỗi các chữ cái đại diện cho các sắc màu đa dạng trong cộng đồng giới tính và tính dục, bao gồm:
- L (Lesbian): Người đồng tính nữ.
- G (Gay): Người đồng tính nam.
- B (Bisexual): Người song tính luyến ái.
- T (Transgender): Người chuyển giới (nhận thức giới tính ngược với giới tính sinh học).
- Q (Queer/Questioning): Những người có xu hướng tính dục và bản dạng giới nằm ngoài các phân loại truyền thống, hoặc những người đang trong giai đoạn tự tìm hiểu, đặt câu hỏi về bản thân.
- I (Intersex): Người liên giới tính (những người sinh ra có các đặc điểm sinh học, bộ phận sinh dục hoặc nhiễm sắc thể không hoàn toàn khớp với định nghĩa chuẩn về nam hay nữ).
- A (Asexual): Người vô tính luyến ái.
- Dấu cộng (+): Đại diện cho các xu hướng khác chưa được liệt kê hết như toàn tính (Pansexual), ái tính (Demisexual), không nhị nguyên giới (Non-binary)… nhằm đảm bảo không một ai bị bỏ lại phía sau.
Thế giới của xu hướng tình dục là một minh chứng sống động cho sự phong phú và kỳ diệu của con người. Không có bất kỳ xu hướng tính dục nào được xem là “bệnh lý”, “lệch lạc” hay kém cao quý hơn các xu hướng khác. Gọi tên đúng các xu hướng này giúp mỗi chúng ta dẹp bỏ những định kiến sai lầm, biết cách bảo vệ sức khỏe tình dục an toàn và trên hết là biết trân trọng giá trị hạnh phúc đích thực của bản thân cũng như những người xung quanh.
Nguồn tham khảo:
Office for National Statistics:
https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/sexuality
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.