Phương pháp xạ hình tưới máu cơ tim và những điều nên biết
Xạ hình tưới máu cơ tim là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại, bổ sung cho điện tâm đồ và siêu âm tim. Phương pháp này giúp đánh giá chính xác dòng máu nuôi tim, phát hiện vùng cơ tim thiếu máu và khả năng phục hồi sau biến cố cấp tính. Việc hiểu rõ các kỹ thuật tiên tiến như vậy giúp người bệnh chủ động hơn trong tầm soát và điều trị bệnh tim mạch. Pharmacity cung cấp thông tin khoa học nhằm hỗ trợ bạn chăm sóc sức khỏe tim mạch hiệu quả.
Xạ hình tưới máu cơ tim là gì?
Xạ hình tưới máu cơ tim (Myocardial Perfusion Imaging – MPI) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thuộc lĩnh vực y học hạt nhân. Phương pháp này sử dụng một lượng nhỏ chất phóng xạ (thường được gọi là dược chất phóng xạ) tiêm vào tĩnh mạch của người bệnh. Chất phóng xạ này theo dòng máu di chuyển đến tim và được các tế bào cơ tim khỏe mạnh hấp thụ.
Sau đó, một thiết bị ghi hình chuyên dụng (Gamma Camera) sẽ quét vùng ngực để ghi lại các tín hiệu phóng xạ phát ra từ tim. Những vùng cơ tim nhận được đủ máu sẽ hiện rõ trên hình ảnh, trong khi những vùng bị thiếu máu hoặc bị sẹo do nhồi máu cơ tim trước đó sẽ xuất hiện dưới dạng các “vùng khuyết xạ” (vùng tối). Điểm đặc biệt của phương pháp này là nó cho phép bác sĩ quan sát trạng thái tưới máu của tim ở cả hai thời điểm: khi cơ thể nghỉ ngơi và khi tim đang phải làm việc gắng sức.
Xạ hình tưới máu cơ tim là kỹ thuật y học hạt nhân giúp đánh giá dòng máu nuôi tim (Nguồn: Sưu tầm)
Mục đích và vai trò của xạ hình tưới máu cơ tim
Xạ hình tưới máu cơ tim không chỉ đơn thuần là một xét nghiệm hình ảnh, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng chiến lược điều trị cho bệnh nhân tim mạch.
- Chẩn đoán bệnh động mạch vành: Đây là vai trò quan trọng nhất. Phương pháp này giúp phát hiện các vị trí động mạch vành bị hẹp đáng kể, gây ảnh hưởng đến lưu lượng máu cung cấp cho cơ tim, ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ rệt.
- Đánh giá mức độ thiếu máu cơ tim: Xạ hình cho phép bác sĩ xác định chính xác vị trí và diện tích vùng cơ tim bị thiếu máu, từ đó tiên lượng mức độ nguy hiểm của bệnh.
- Xác định vùng cơ tim còn sống (Viability): Đối với những bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim, xạ hình giúp phân biệt giữa vùng cơ tim đã thành sẹo vĩnh viễn và vùng cơ tim còn sống nhưng đang bị “ngủ đông” do thiếu máu. Đây là căn cứ cực kỳ quan trọng để quyết định xem việc can thiệp đặt stent hay phẫu thuật bắc cầu có đem lại lợi ích hay không.
- Theo dõi hiệu quả điều trị: Sau khi bệnh nhân thực hiện các thủ thuật tái thông mạch vành hoặc thay đổi phác đồ dùng thuốc, xạ hình có thể được thực hiện lại để đánh giá sự cải thiện của dòng máu tưới.
- Tiên lượng nguy cơ: Kết quả xạ hình giúp bác sĩ dự báo nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch trong tương lai (như nhồi máu cơ tim cấp) để có kế hoạch dự phòng phù hợp.
Khi nào nên thực hiện xạ hình
Không phải tất cả bệnh nhân đau ngực đều cần thực hiện xạ hình tưới máu cơ tim. Thông thường, phương pháp này được chỉ định trong các trường hợp sau:
- Nghi ngờ bệnh động mạch vành: Khi bệnh nhân có triệu chứng đau thắt ngực hoặc khó thở nhưng kết quả điện tâm đồ (ECG) hoặc siêu âm tim chưa đủ để kết luận rõ ràng.
- Đánh giá tình trạng đau ngực không điển hình: Đặc biệt ở phụ nữ hoặc người bệnh đái tháo đường, các triệu chứng đau ngực thường không rõ rệt, xạ hình sẽ giúp làm sáng tỏ nguyên nhân.
- Bệnh nhân có kết quả nghiệm pháp gắng sức điện tâm đồ không rõ ràng: Khi chạy thảm lăn mà điện tâm đồ có những thay đổi khó phân biệt, xạ hình sẽ được kết hợp để tăng độ chính xác.
- Tầm soát trước các cuộc phẫu thuật lớn: Đối với những bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao chuẩn bị trải qua các cuộc đại phẫu (không liên quan đến tim), xạ hình giúp đánh giá xem trái tim có đủ khả năng chịu đựng cuộc phẫu thuật hay không.
- Sau can thiệp mạch vành: Khi người bệnh đã được đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu nhưng triệu chứng đau ngực quay trở lại.
Quy trình và kỹ thuật chụp xạ hình tưới máu cơ tim
Quy trình thực hiện xạ hình tưới máu cơ tim thường kéo dài và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhân viên y tế và người bệnh.
Quy trình chụp xạ hình tưới máu cơ tim
Một buổi chụp xạ hình thường bao gồm hai giai đoạn chính: giai đoạn gắng sức và giai đoạn nghỉ ngơi. Hai giai đoạn này có thể thực hiện trong cùng một ngày hoặc chia làm hai ngày tùy theo phác đồ của từng bệnh viện.
- Giai đoạn gắng sức: Người bệnh sẽ được yêu cầu vận động trên thảm lăn hoặc xe đạp chuyên dụng dưới sự giám sát của bác sĩ. Khi tim đạt đến mức gắng sức mục tiêu, dược chất phóng xạ sẽ được tiêm vào. Nếu người bệnh không thể vận động (do đau khớp, yếu liệt), bác sĩ sẽ sử dụng thuốc để làm giãn mạch hoặc tăng nhịp tim giả lập trạng thái gắng sức.
- Giai đoạn ghi hình: Sau khi tiêm thuốc, người bệnh nằm trên bàn máy Gamma Camera. Máy sẽ di chuyển quanh lồng ngực để chụp lại các hình ảnh phân bố chất phóng xạ tại tim.
- Giai đoạn nghỉ ngơi: Quy trình tiêm thuốc và ghi hình tương tự được lặp lại khi người bệnh ở trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn để đối chiếu với kết quả lúc gắng sức.
Kỹ thuật chụp xạ hình tưới máu cơ tim
Hiện nay, kỹ thuật phổ biến nhất được áp dụng là SPECT (Chụp cắt lớp vi tính bằng bức xạ đơn photon). Kỹ thuật này cho phép tái tạo hình ảnh tim 3D, giúp bác sĩ quan sát được từng lớp cắt của cơ tim, từ đó không bỏ sót những tổn thương nhỏ nhất ở các thành tim khác nhau. Việc so sánh hình ảnh giữa lúc nghỉ và lúc gắng sức là chìa khóa: nếu vùng thiếu máu biến mất lúc nghỉ thì đó là thiếu máu cục bộ phục hồi được; nếu vùng tối vẫn tồn tại ở cả hai thời điểm thì đó thường là vùng sẹo cơ tim cũ.
Quy trình chụp xạ hình đòi hỏi sự theo dõi sát sao của các chuyên gia y tế (Nguồn: Sưu tầm)
Lưu ý khi chụp xạ hình tưới máu cơ tim
Để đảm bảo kết quả chụp chính xác nhất và đảm bảo an toàn, người bệnh cần tuân thủ một số quy định nghiêm ngặt trước và sau khi thực hiện kỹ thuật này.
Trước khi chụp
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng của các bạn sẽ quyết định độ tin cậy của hình ảnh thu được:
- Nhịn ăn: Người bệnh thường cần nhịn ăn ít nhất 4 – 6 tiếng trước khi chụp để tránh việc dòng máu tập trung quá nhiều vào hệ tiêu hóa, làm ảnh hưởng đến hình ảnh tại tim.
- Kiêng các chất kích thích: Tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm chứa caffeine (như cà phê, trà, sô-cô-la, nước tăng lực) trong vòng 24 giờ trước khi chụp. Caffeine có thể làm sai lệch kết quả của nghiệm pháp gắng sức bằng thuốc.
- Ngưng một số loại thuốc: Một số loại thuốc tim mạch (như thuốc chẹn beta, nitrat…) có thể cần tạm dừng trước khi chụp. Tuy nhiên, các bạn chỉ được ngưng thuốc khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ điều trị.
- Thông báo tình trạng sức khỏe: Hãy báo cho nhân viên y tế nếu bạn đang mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc đang cho con bú, cũng như các tiền sử dị ứng hoặc bệnh hen suyễn.
Sau khi chụp
Sau khi kết thúc quá trình ghi hình, dược chất phóng xạ vẫn còn tồn tại một lượng nhỏ trong cơ thể:
- Uống nhiều nước: Các bạn nên uống nhiều nước lọc và đi tiểu thường xuyên để giúp cơ thể đào thải nhanh chóng lượng dược chất phóng xạ còn lại ra ngoài qua đường tiết niệu.
- Vệ sinh cá nhân: Sau khi đi vệ sinh, hãy xả nước nhiều lần và rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng.
- Hạn chế tiếp xúc gần: Trong vòng khoảng 24 giờ sau khi chụp, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần (ôm ấp, ngủ chung) với trẻ nhỏ và phụ nữ đang mang thai để đảm bảo an toàn bức xạ tối đa cho họ.
- Sinh hoạt bình thường: Trừ khi có dặn dò đặc biệt của bác sĩ, hầu hết người bệnh có thể quay lại chế độ ăn uống và sinh hoạt bình thường ngay sau khi chụp.
Uống nhiều nước sau khi chụp giúp cơ thể đào thải chất phóng xạ nhanh hơn (Nguồn: Sưu tầm)
Xạ hình tưới máu cơ tim là một bước tiến quan trọng giúp chúng tôi và các bác sĩ có cái nhìn thấu đáo hơn về “sức khỏe” thực sự của từng tế bào cơ tim. Mặc dù quy trình có vẻ phức tạp và tốn thời gian, nhưng những giá trị mà nó mang lại trong việc chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị là vô giá. Nếu bạn được chỉ định thực hiện kỹ thuật này, hãy yên tâm phối hợp cùng đội ngũ y tế để có kết quả chính xác nhất.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/xa-hinh-tuoi-mau-co-tim-duoc-dung-khi-nao-vi
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/phuong-phap-xa-hinh-tuoi-mau-co-tim-va-nhung-dieu-can-biet-vi
https://benhvien103.vn/ghi-hinh-phong-xa-chan-doan-benh-tim-mach/
https://tapchiyhoctphcm.vn/upload/2017/21%202CR/147.pdf