Viêm gan B không nên uống thuốc gì? Cách lựa chọn và sử dụng thuốc an toàn
Viêm gan B do virus HBV gây ra, lây lan qua đường máu, tình dục và từ mẹ sang con. Bệnh gồm hai giai đoạn cấp tính và mãn tính, có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan nếu không kiểm soát tốt. Việc dùng thuốc kháng virus chỉ được chỉ định khi tải lượng virus và men gan tăng cao, hoặc có dấu hiệu tổn thương gan rõ rệt. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để ức chế virus hiệu quả, tuyệt đối không tự ý điều trị.
Vì sao người mắc viêm gan B cần tránh một số loại thuốc?
Gan được ví như một “nhà máy hóa chất” khổng lồ của cơ thể, đảm nhận hơn 500 chức năng khác nhau, trong đó quan trọng nhất là chức năng chuyển hóa và giải độc. Hầu hết các loại thuốc khi đưa vào cơ thể, từ thuốc Tây y đến các loại thảo dược, đều phải đi qua gan để được chuyển hóa thành các dạng có hoạt tính hoặc được khử độc để đào thải ra ngoài. Đối với người mắc viêm gan B, tế bào gan vốn đã đang bị tổn thương và viêm nhiễm do sự tấn công của virus, khiến chức năng gan bị suy giảm đáng kể.
Khi sử dụng những loại thuốc có độc tính cao với gan, áp lực lên các tế bào gan vốn đã yếu ớt sẽ tăng lên gấp bội. Gan không kịp chuyển hóa hết độc tố, dẫn đến tình trạng tích tụ các chất có hại, gây ra hiện tượng ngộ độc thuốc hoặc viêm gan cấp do thuốc. Điều này giống như việc bắt một người đang bị thương phải gánh vác một trọng trách quá nặng nề, có thể dẫn đến suy gan cấp tính, làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh viêm gan B sẵn có và đe dọa đến tính mạng. Vì vậy, việc tìm hiểu kỹ viêm gan B không nên uống thuốc gì là bước bảo vệ lá gan quan trọng nhất mà mỗi người bệnh cần thực hiện.
Hình ảnh minh họa chức năng chuyển hóa của gan trong cơ thể (Nguồn: Sưu tầm)
Bị viêm gan B không nên uống thuốc gì?
Dưới đây là danh sách những nhóm thuốc mà người nhiễm virus HBV cần đặc biệt thận trọng hoặc tránh sử dụng liều cao, dài ngày để không làm tổn hại thêm cấu trúc gan.
Nhóm thuốc hạ sốt, giảm đau và kháng viêm
Paracetamol là loại thuốc hạ sốt, giảm đau phổ biến nhất hiện nay. Mặc dù được đánh giá là an toàn ở liều thông thường cho người khỏe mạnh, nhưng đối với người viêm gan B, Paracetamol lại tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc gan cực kỳ cao nếu dùng quá liều hoặc dùng trong thời gian dài. Khi nạp vào cơ thể, một phần nhỏ Paracetamol được chuyển hóa thành chất trung gian N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI) vốn rất độc với gan. Ở người bình thường, NAPQI sẽ được trung hòa bởi một chất gọi là glutathione. Tuy nhiên, ở người viêm gan B, lượng glutathione thường thấp, khiến NAPQI không được trung hòa hết và tấn công trực tiếp tế bào gan, gây hoại tử gan. Do đó, người bệnh nên tham khảo bác sĩ và tuyệt đối không dùng quá 2 – 3g Paracetamol mỗi ngày.
Bên cạnh đó, các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen hay Diclofenac cũng cần được sử dụng thận trọng. Những loại thuốc này có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ chảy máu, một biến chứng rất nguy hiểm đối với những người đã bắt đầu có dấu hiệu xơ gan và rối loạn đông máu.
Nhóm thuốc kháng sinh
Kháng sinh là nhóm thuốc không thể thiếu trong điều trị nhiễm khuẩn, nhưng một số loại lại có đặc tính chuyển hóa mạnh tại gan. Những loại kháng sinh như Ketoconazole (thuốc kháng nấm), Erythromycin, Tetracycline hay các loại thuốc điều trị lao như Isoniazid, Rifampicin nổi tiếng là có thể gây tăng men gan và độc tính gan rõ rệt. Người mắc viêm gan B khi buộc phải điều trị nhiễm trùng bằng các thuốc này cần được bác sĩ theo dõi sát sao chức năng gan thông qua xét nghiệm máu định kỳ để kịp thời điều chỉnh liều lượng hoặc thay thế thuốc nếu có dấu hiệu suy gan.
Thuốc điều trị các bệnh mạn tính khác
Người bị viêm gan B đồng thời mắc các bệnh lý như mỡ máu cao, tiểu đường hay các bệnh về thần kinh cần đặc biệt lưu ý. Các thuốc thuộc nhóm Statins dùng để hạ mỡ máu có thể gây tăng men gan ở một số trường hợp. Thuốc điều trị đái tháo đường hay các thuốc an thần, chống trầm cảm cũng là những gánh nặng cho gan khi phải xử lý hằng ngày. Việc sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc sẽ tạo ra những tương tác thuốc phức tạp, làm tăng độc tính cho gan mà người bệnh không thể tự lường trước được.
Thực phẩm chức năng và thảo dược không rõ nguồn gốc
Một sai lầm thường gặp ở người Việt là tin dùng các loại thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng “truyền miệng” để hạ men gan hay điều trị viêm gan B. Tuy nhiên, nhiều loại thảo dược này chưa được kiểm chứng khoa học về tính an toàn và hiệu quả. Nguy hiểm hơn, một số sản phẩm còn bị trộn lẫn corticoid hoặc chứa các kim loại nặng như chì, thủy ngân do quy trình bào chế không đảm bảo vệ sinh. Việc sử dụng các loại “thần dược” này không những không giúp cải thiện bệnh mà còn có thể gây viêm gan nhiễm độc, khiến tình trạng bệnh trở nên nguy kịch và gây khó khăn cho việc cứu chữa của các bác sĩ.
Người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào (Nguồn: Sưu tầm)
Cách lựa chọn và sử dụng thuốc an toàn cho người bị viêm gan B
Để đảm bảo an toàn cho lá gan, người mắc viêm gan B cần tuân thủ những nguyên tắc “vàng” trong việc sử dụng thuốc. Đầu tiên và quan trọng nhất là luôn thông báo cho bác sĩ về tình trạng nhiễm virus viêm gan B của mình trước khi được kê bất kỳ đơn thuốc nào cho các bệnh lý khác. Điều này giúp bác sĩ cân nhắc lựa chọn những loại thuốc ít độc với gan nhất hoặc điều chỉnh liều lượng phù hợp với chức năng gan hiện tại của bạn.
Thứ hai, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng bất kỳ loại thuốc không kê đơn nào. Bạn nên chú ý đến các cảnh báo liên quan đến chức năng gan và liều lượng tối đa được phép dùng. Nếu có thể, hãy ưu tiên các phương pháp giảm đau không dùng thuốc cho các triệu chứng nhẹ hoặc dùng thuốc theo đúng phác đồ ngắn ngày nhất có thể.
Thứ ba, đối với các loại thực phẩm chức năng hỗ trợ gan, chỉ nên lựa chọn những sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, được cấp phép bởi Bộ Y tế và có các thành phần đã được nghiên cứu chứng minh là có lợi cho gan như silymarin, diệp hạ châu, cà gai leo (nhưng phải dùng đúng liều). Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây tươi đun nước uống thay nước lọc khi chưa rõ liều lượng và tác dụng phụ, vì một số chất trong lá tươi có thể gây áp lực lớn cho quá trình lọc của gan.
Biện pháp hỗ trợ bảo vệ gan và kiểm soát bệnh hiệu quả
Bên cạnh việc thận trọng với các loại thuốc, một lối sống khoa học là liều thuốc quý giá nhất để hỗ trợ bảo vệ gan cho người viêm gan B. Bạn nên duy trì chế độ ăn uống cân bằng, giàu chất xơ từ rau xanh, trái cây và hạn chế tối đa các loại thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ và thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản. Đặc biệt, việc từ bỏ rượu bia và các đồ uống có cồn là điều kiện tiên quyết để ngăn chặn virus HBV hoạt động mạnh hơn, vì cồn khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất độc trực tiếp phá hủy tế bào gan.
Việc vận động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hay bơi lội cũng giúp tăng cường lưu thông máu đến gan, hỗ trợ quá trình thải độc diễn ra thuận lợi hơn. Ngoài ra, việc ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể kiểm soát tốt sự nhân lên của virus. Quan trọng hơn cả, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ 3 – 6 tháng một lần để theo dõi chức năng gan và tải lượng virus. Việc phát hiện sớm những biến đổi của gan sẽ giúp bác sĩ có những can thiệp kịp thời, tránh để bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng.
Chế độ dinh dưỡng khoa học góp phần bảo vệ lá gan khỏe mạnh (Nguồn: Sưu tầm)
Viêm gan B khiến lá gan trở nên nhạy cảm, đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa khi sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng sinh hay thảo dược không rõ nguồn gốc. Pharmacity khuyến cáo người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc để tránh gây thêm tổn thương cho gan. Việc lắng nghe cơ thể, tham khảo ý kiến chuyên gia và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa quan trọng. Sự hiểu biết đúng đắn chính là lá chắn vững chắc giúp bạn bảo vệ lá gan khỏe mạnh.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp