Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý ác tính thường gặp ở nam giới, tiến triển âm thầm trong thời gian dài.
Nhận biết sớm triệu chứng, đánh giá mức độ xâm lấn và điều trị đa mô thức phù hợp giúp kiểm soát bệnh, cải thiện tiên lượng sống. Sự gia tăng số ca mắc cũng làm dấy lên lo ngại, đặc biệt về câu hỏi ung thư tuyến tiền liệt có lây không và liệu tiếp xúc hằng ngày có làm tăng nguy cơ lây nhiễm
Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh gì?
Ung thư tiền liệt tuyến là tình trạng các tế bào biểu mô tuyến thuộc tuyến tiền liệt (cơ quan nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo ở nam giới) bị đột biến gen, phân chia mất kiểm soát tạo thành khối u ác tính. Hơn 95% trường hợp mắc bệnh được xác định là ung thư biểu mô tuyến (Adenocarcinoma).
Khi bệnh tiến triển đến các giai đoạn muộn hơn, khối u sẽ phát triển lớn về kích thước, bứt phá hoàn toàn khỏi lớp vỏ bao xơ giới hạn của tuyến tiền liệt để thâm nhiễm trực tiếp vào các mô và cơ quan lân cận. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, các tế bào ác tính hoàn toàn có thể gieo rắc qua đường máu và hệ bạch huyết để hình thành các ổ tổn thương thứ phát di căn đến các cơ quan xa xôi như hệ thống xương, phổi hoặc gan.
Ung thư tuyến tiền liệt có lây không?
Pharmacity xin khẳng định rõ ràng rằng: Ung thư tuyến tiền liệt không lây. Đây hoàn toàn không phải là một bệnh lý truyền nhiễm, do đó bệnh không có khả năng lây truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh thông qua bất kỳ con đường tiếp xúc thông thường nào.
Bản chất của bệnh ung thư là sự sai sót từ bên trong cấu trúc di truyền của từng tế bào cá thể, chứ không phải do các tác nhân vi sinh vật (như vi khuẩn, virus) bên ngoài gây ra. Do đó, các bạn hoàn toàn có thể yên tâm khi thực hiện các hoạt động sinh hoạt và chăm sóc người bệnh:
- Không lây qua tiếp xúc hằng ngày: Việc ăn uống chung, dùng chung đồ dùng cá nhân, bắt tay, ôm ấp hoặc nói chuyện trực tiếp với người bệnh đều không làm lây lan tế bào ung thư.
- Không lây qua quan hệ tình dục: Việc quan hệ tình dục với người bị mắc bệnh lý này không có khả năng truyền tế bào ác tính sang bạn tình.
- Tế bào ung thư không thể sống ở cơ thể khác: Nếu bằng một cách nào đó, tế bào ác tính từ người bệnh đi vào cơ thể người khỏe mạnh, hệ thống miễn dịch tự nhiên của người khỏe mạnh sẽ ngay lập tức nhận diện chúng là vật thể lạ và tiến hành tiêu diệt ngay, không cho phép khối u có cơ hội hình thành.
Do đó, người thân không nên có tâm lý e ngại hay kỳ thị, mà cần tạo điều kiện thoải mái nhất để hỗ trợ người bệnh trong suốt quá trình chăm sóc và điều trị lâu dài.
Khối u lớn chèn ép bàng quang và niệu đạo gây ra hàng loạt các rối loạn bài tiết nước tiểu nghiêm trọng (Nguồn: Sưu tầm)
Nguyên nhân và yếu tố gây bệnh ung thư tuyến tiền liệt
Mặc dù câu hỏi ung thư tuyến tiền liệt có lây không đã được làm rõ là không, nhưng tỷ lệ mắc bệnh vẫn có xu hướng tăng cao do sự tác động của nhiều nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ kết hợp:
Tuổi tác
Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan mật thiết đến sự khởi phát của khối u ác tính. Nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng lên rất nhanh sau khi nam giới bước qua độ tuổi 50. Phần lớn các trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh lý này trên lâm sàng đều tập trung ở nhóm đối tượng nam giới từ 65 tuổi trở lên.
Chủng tộc
Các nghiên cứu dịch tễ học y khoa trên toàn thế giới đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa các chủng tộc. Theo đó, nam giới gốc Phi có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn đáng kể và mức độ tiến triển của bệnh cũng thường nghiêm trọng hơn so với nam giới da trắng hoặc nam giới gốc Á.
Tiền sử bệnh trong gia đình và di truyền
Mặc dù không có tính chất lây nhiễm giữa người với người, nhưng căn bệnh này lại có mối liên hệ mật thiết với yếu tố di truyền huyết thống trong gia đình. Nếu trong gia đình có cha hoặc anh em trai ruột từng bị mắc bệnh, nguy cơ các bạn gặp phải căn bệnh này sẽ cao gấp đôi so với người bình thường. Ngoài ra, sự hiện diện của một số gen đột biến di truyền (như gene BRCA1, BRCA2) cũng góp phần làm tăng tỷ lệ hình thành khối u.
Tiền sử mắc các bệnh lý tuyến tiền liệt khác
Những nam giới có bệnh sử từng bị viêm tuyến tiền liệt kéo dài hoặc phì đại lành tính tuyến tiền liệt mặc dù không trực tiếp chuyển hóa thành ung thư, nhưng những tổn thương viêm mạn tính tại chỗ có thể tạo điều kiện thuận lợi để các tế bào dễ bị biến đổi cấu trúc và phát sinh các đột biến ác tính theo thời gian.
Lối sống ít vận động và béo phì
Chế độ sinh hoạt lười vận động kết hợp với tình trạng thừa cân, béo phì có ảnh hưởng tiêu cực đến nồng độ hormone nội tiết tố nam trong cơ thể. Những người có chỉ số khối cơ thể (BMI) vượt ngưỡng lý tưởng ($>25text{ kg/m}^2$) thường đối mặt với nguy cơ mắc các dạng u có độ ác tính cao hơn, tiến triển nhanh hơn và có tiên lượng điều trị phức tạp hơn so với người có cân nặng ổn định.
Cách phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt
Dù có những yếu tố nguy cơ không thể can thiệp được như tuổi tác và di truyền, nam giới hoàn toàn có thể chủ động áp dụng các biện pháp hỗ trợ bảo vệ cơ thể thông qua việc điều chỉnh các thói quen sinh hoạt hằng ngày:
Tập thể dục thường xuyên
Hoạt động thể chất đều đặn là giải pháp hữu hiệu giúp tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch, hỗ trợ cân bằng nội tiết tố nội sinh và điều hòa quá trình trao đổi chất. Bệnh nhân được khuyến khích duy trì các bài tập thể dục vận động vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe xe đạp, bơi lội hoặc tập yoga ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh
Một chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò nền tảng trong việc hỗ trợ cơ thể phòng chống lại sự biến đổi ác tính của tế bào. Cụ thể, chế độ ăn cho nam giới cần lưu ý:
- Tăng cường bổ sung các loại rau và trái cây: Đặc biệt là các loại rau họ cải (súp lơ xanh, cải bắp), thực phẩm giàu Lycopene (cà chua nấu chín, dưa hấu) và các loại đậu.
- Hạn chế chất béo xấu: Giảm tối đa việc tiêu thụ các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt trâu, thịt cừu), mỡ động vật và các thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối và chất bảo quản.
- Bổ sung vi chất: Bổ sung đầy đủ Canxi và Vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ bảo vệ hệ xương khớp luôn khỏe mạnh.
Duy trì cân nặng ổn định
Việc kiểm soát chặt chẽ cân nặng giúp hỗ trợ giảm thiểu các phản ứng viêm hệ thống và ngăn chặn sự rối loạn chuyển hóa hormone. Nam giới nên cố gắng duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức lý tưởng từ $18,5 – 22,9text{ kg/m}^2$ bằng cách cân đối hợp lý giữa năng lượng nạp vào từ khẩu phần ăn và năng lượng tiêu hao thông qua vận động cơ thể.
Duy trì cân nặng ổn định và chỉ số BMI hợp lý giúp cơ thể nam giới luôn khỏe mạnh. (Nguồn: Sưu tầm)
Bỏ hút thuốc lá
Độc chất từ khói thuốc lá và cồn trong rượu bia làm suy giảm hệ thống miễn dịch tự nhiên, tăng phản ứng viêm toàn thân và làm giảm độ nhạy cảm của tế bào ung thư với các phương pháp điều trị. Người bệnh cần loại bỏ hoàn toàn các chất này để bảo vệ cơ thể một cách toàn diện.
Thăm khám định kỳ
Thăm khám nam khoa và thực hiện tầm soát định kỳ là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm các bất thường khi khối u còn khu trú và chưa gây ra biểu hiện lâm sàng. Nam giới từ 50 tuổi trở lên nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để thực hiện các danh mục kiểm tra:
- Thăm khám trực tràng bằng ngón tay (DRE – Digital Rectal Examination): Bác sĩ đưa ngón tay qua hậu môn để sờ thấy trực tiếp thùy sau tuyến tiền liệt, phát hiện các nhân cứng, bề mặt sần sùi, mất rãnh giữa của tuyến.
- Xét nghiệm định lượng PSA toàn phần trong máu: Chỉ số chất chỉ điểm sinh học PSA bình thường ở mức thấp ($
- Chụp cộng hưởng từ hạt nhân đa tham số vùng chậu (mpMRI): Đây là tiêu chuẩn vàng để đánh giá mức độ thâm nhiễm của u qua vỏ bao, xâm lấn túi tinh hay cơ thắt.
- Sinh thiết tuyến tiền liệt dưới hướng dẫn của siêu âm qua đường trực tràng (TRUS): Lấy mẫu mô để xác định điểm số Gleason, khẳng định chẩn đoán tế bào học dưới kính hiển vi.
Tập luyện thể thao đều đặn và kiểm tra chỉ số PSA định kỳ là chìa khóa kiểm soát bệnh lâu dài (Nguồn: Sưu tầm)
Các câu hỏi thường gặp về ung thư tuyến tiền liệt (FAQs)
Khi tìm hiểu về căn bệnh này, người dân thường đặt ra một số câu hỏi liên quan đến thời gian sống, vắc xin và chi phí điều trị cụ thể:
Ung thư tuyến tiền liệt sống được bao lâu?
Ung thư tuyến tiền liệt nhìn chung có tốc độ phát triển tương đối chậm so với nhiều bệnh lý ác tính khác. Do đó, nếu được tiếp cận phác đồ điều trị đa mô thức đúng đắn (kết hợp giữa phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt triệt căn, xạ trị ngoài, hóa trị hoặc liệu pháp nội tiết ADT), tiên lượng sống của bệnh nhân vẫn ở mức khả quan. Theo dữ liệu thống kê từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn tiến triển tại chỗ đạt mức rất cao, dao động từ 95% đến gần 100%.
Có vắc xin ngừa ung thư tuyến tiền liệt không?
Hiện nay, nền y học thế giới vẫn chưa sản xuất được loại vắc xin phòng ngừa đặc hiệu giúp ngăn chặn căn bệnh này giống như vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung. Các biện pháp phòng bệnh cốt lõi vẫn phải dựa vào việc chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học và kết hợp thực hiện tầm soát sức khỏe định kỳ.
Chi phí điều trị ung thư tuyến tiền liệt là bao nhiêu?
Chi phí điều trị căn bệnh này không có một con số cố định mà phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như giai đoạn bệnh, phác đồ điều trị được chỉ định (phẫu thuật, xạ trị, hóa trị hay liệu pháp hormone), thời gian nằm viện và cơ sở y tế lựa chọn. Nhìn chung, mức chi phí có thể dao động từ vài chục triệu cho đến hàng trăm triệu đồng. Việc người bệnh có tham gia Bảo hiểm y tế sẽ giúp hỗ trợ giảm bớt phần lớn gánh nặng kinh tế trong suốt quá trình điều trị.
Tóm lại, ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý ác tính nhưng hoàn toàn không lây nhiễm từ người này sang người khác. Sự kết hợp giữa việc chủ động trang bị kiến thức, xây dựng lối sống điều độ, dinh dưỡng hợp lý cùng với việc kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa vàng giúp phái mạnh bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Nguồn tham khảo:
Cổng thông tin TP.HCM
https://tytphuonghieptan.medinet.gov.vn/quan-ly-benh-man-tinh-khong-lay/ung-thu-tuyen-tien-liet-nguyen-nhan-bieu-hien-cach-dieu-tri-va-phong-benh-c11660-182515.aspx
Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/prostate-cancer/symptoms-causes/syc-20353087
📝Nguồn tài liệu: Chọn lọc từ nhiều nguồn y tế uy tín
🔎Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.