Trẻ bị kawasaki mắc bệnh mạch vành có triệu chứng gì?
Bệnh Kawasaki đặc trưng bởi tình trạng viêm mạch hệ thống cấp tính, gây tổn thương tầng trung mạc và mất tính đàn hồi của thành mạch vành. Phản ứng viêm không được kiểm soát dẫn đến giãn phình hoặc hẹp lòng mạch, trực tiếp làm giảm dự trữ lưu lượng máu cơ tim ở trẻ nhỏ. Việc can thiệp sớm bằng IVIG giúp ức chế cytokine viêm, ngăn ngừa hình thành túi phình và bảo tồn cấu trúc hệ thống mạch vành.
Bệnh Kawasaki là gì?
Bệnh Kawasaki, hay còn được gọi là hội chứng hạch bạch huyết niêm mạc, là một tình trạng viêm cấp tính các mạch máu vừa và nhỏ trong khắp cơ thể. Căn bệnh này được bác sĩ Tomisaku Kawasaki mô tả lần đầu tiên tại Nhật Bản vào năm 1967. Đặc trưng của bệnh là tình trạng viêm lan tỏa tại các thành mạch máu, có thể dẫn đến sự suy yếu của cấu trúc mạch. Mặc dù nguyên nhân chính xác của bệnh Kawasaki cho đến nay vẫn còn là một ẩn số, các chuyên gia y tế tin rằng đây là kết quả của một phản ứng miễn dịch quá mức sau khi cơ thể tiếp xúc với một tác nhân gây nhiễm trùng ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm về di truyền. Điểm nguy hiểm nhất của bệnh Kawasaki chính là xu hướng tấn công vào động mạch vành, gây ra các biến chứng như giãn mạch, phình mạch hoặc hình thành các cục máu đông, làm cản trở quá trình lưu thông máu nuôi tim.
Dấu hiệu của bệnh Kawasaki ở trẻ em
Bệnh Kawasaki thường diễn biến qua nhiều giai đoạn với các triệu chứng lâm sàng khá rầm rộ và đặc trưng, giúp ích rất nhiều cho việc chẩn đoán lâm sàng sớm.
Sốt
Sốt là triệu chứng đầu tiên và quan trọng nhất để nhận diện bệnh. Trẻ thường sốt cao liên tục (thường trên 39°C – 40°C) kéo dài ít nhất 5 ngày và không có xu hướng thuyên giảm khi dùng các loại thuốc hạ sốt thông thường hay kháng sinh. Cơn sốt kéo dài này chính là dấu hiệu của tình trạng viêm hệ thống đang diễn ra mạnh mẽ bên trong cơ thể trẻ.
Thay đổi môi, lưỡi, hoặc niêm mạc miệng
Một trong những dấu hiệu rất đặc trưng là tình trạng “lưỡi dâu tây”, khi lưỡi của trẻ trở nên đỏ rực và nổi các gai li ti giống như bề mặt quả dâu tây. Môi trẻ thường bị khô, đỏ thẫm, nứt nẻ và có thể rỉ máu. Toàn bộ niêm mạc họng cũng có biểu hiện viêm đỏ rõ rệt nhưng thường không có các nốt loét hay giả mạc như trong viêm họng do vi khuẩn.
Viêm đỏ kết mạc mắt
Trẻ bị Kawasaki thường có biểu hiện đỏ cả hai mắt nhưng điều đặc biệt là không có rỉ mắt (ghèn). Tình trạng viêm này khu trú ở kết mạc nhãn cầu, khiến mắt trẻ trông rất đỏ nhưng không gây đau đớn hay ảnh hưởng đến thị lực của trẻ trong giai đoạn này.
Phát ban đỏ
Đa số trẻ sẽ xuất hiện các nốt phát ban đỏ trên cơ thể, thường khởi phát ở vùng thân mình rồi lan ra tay chân. Ban có thể có nhiều hình dạng khác nhau, từ các nốt sẩn đỏ đến các mảng ban dạng mề đay. Một dấu hiệu đi kèm là tình trạng sưng đỏ ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, đôi khi trẻ cảm thấy đau khi đi lại hoặc cầm nắm.
Sưng hạch cổ hoặc dưới hàm
Hạch cổ sưng to thường chỉ xuất hiện ở một bên, đường kính hạch thường lớn hơn 1.5 cm. Hạch sưng nhưng thường không hóa mủ và cũng là một phần của phản ứng viêm hệ thống. Sau giai đoạn sốt cấp tính, da ở đầu các ngón tay và ngón chân của trẻ có thể bắt đầu bong tróc từng mảng lớn, đây là dấu hiệu đặc trưng của giai đoạn bán cấp.
Sốt cao kéo dài kèm theo các dấu hiệu tại mắt và miệng là triệu chứng điển hình của bệnh Kawasaki (Nguồn: Sưu tầm)
Vì sao trẻ bị Kawasaki dễ mắc bệnh mạch vành?
Mối liên hệ giữa Kawasaki và bệnh mạch vành là điều mà các bác sĩ tim mạch nhi luôn đặc biệt lưu tâm bởi những lý do mang tính hệ thống.
Bệnh viêm mạch máu toàn thân
Bản chất của Kawasaki là tình trạng viêm tất cả các mạch máu trong cơ thể. Tuy nhiên, động mạch vành dường như nhạy cảm hơn với phản ứng viêm này. Khi thành mạch bị viêm, các tế bào bạch cầu tấn công vào lớp nội mạc và lớp cơ của mạch máu, làm phá vỡ cấu trúc đàn hồi của thành mạch. Điều này khiến mạch máu không còn giữ được hình dạng bình thường, dễ dàng bị tổn thương trước áp lực máu lưu thông.
Do biến chứng giãn động mạch vành
Khi thành mạch vành bị suy yếu do viêm, chúng có xu hướng giãn rộng ra. Ở những trường hợp nặng, sự giãn này tạo thành các túi phình (aneurysm). Các túi phình này làm thay đổi huyết động học, khiến dòng máu chảy qua đó bị chậm lại và tạo ra các xoáy máu, từ đó dễ dàng hình thành các cục máu đông (huyết khối). Chính những cục máu đông này là nguyên nhân trực tiếp gây tắc nghẽn lòng mạch, dẫn đến tình trạng thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim ở trẻ nhỏ – một tình trạng vốn rất hiếm gặp nếu không có bệnh lý nền.
Phản ứng miễn dịch bất thường
Sự kích hoạt quá mức của hệ thống miễn dịch tạo ra một loạt các chất gây viêm (cytokine). Các chất này không chỉ gây ra sốt hay phát ban mà còn trực tiếp tàn phá lớp lót bên trong của mạch vành. Ngay cả sau khi cơn sốt đã dứt, quá trình sửa chữa của cơ thể tại các vị trí viêm có thể để lại mô sẹo, làm hẹp lòng mạch hoặc khiến thành mạch trở nên xơ cứng, làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành khi trẻ lớn lên.
Tổn thương mạch vành là biến chứng nguy hiểm nhất cần được tầm soát kỹ ở trẻ mắc Kawasaki (Nguồn: Sưu tầm)
Phương pháp chẩn đoán bệnh
Việc chẩn đoán sớm và chính xác đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa tổn thương vĩnh viễn cho trái tim của trẻ.
Xét nghiệm máu là bước đầu tiên để đánh giá mức độ viêm. Các chỉ số như tốc độ lắng máu (ESR) và protein phản ứng C (CRP) thường tăng rất cao trong giai đoạn cấp tính. Số lượng bạch cầu và tiểu cầu cũng có sự biến động mạnh. Điện tâm đồ (ECG) được thực hiện để kiểm tra nhịp tim và tìm kiếm các dấu hiệu của tình trạng thiếu máu cơ tim hay viêm cơ tim đi kèm. Tuy nhiên, phương pháp quan trọng và có giá trị nhất chính là siêu âm tim. Siêu âm tim cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp kích thước và hình dạng của các động mạch vành, từ đó phát hiện sớm các tình trạng giãn hay phình mạch. Đây cũng là công cụ để theo dõi tiến triển của bệnh trong suốt quá trình điều trị và sau khi trẻ xuất viện.
FAQ
Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp của các bậc cha mẹ khi có con mắc phải căn bệnh này.
Bệnh Kawasaki có tái phát không?
Mặc dù rất hiếm gặp, nhưng bệnh Kawasaki vẫn có khả năng tái phát. Tỷ lệ tái phát thường chiếm khoảng 1% đến 3% số bệnh nhi. Những trẻ đã từng mắc bệnh cần được theo dõi sát sao, và nếu thấy xuất hiện lại các triệu chứng như sốt cao kéo dài không rõ nguyên nhân, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay tại các cơ sở chuyên khoa để được đánh giá kịp thời.
Bệnh Kawasaki có khỏi được không?
Phần lớn trẻ bị bệnh Kawasaki nếu được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực bằng kháng thể truyền tĩnh mạch (IVIG) kết hợp với Aspirin trong 10 ngày đầu tiên kể từ khi khởi phát sốt sẽ phục hồi hoàn toàn mà không để lại di chứng tim mạch. Tuy nhiên, với những trẻ đã có biến chứng phình động mạch vành, việc điều trị sẽ kéo dài hơn và cần sự theo dõi định kỳ suốt đời bởi bác sĩ tim mạch nhi để quản lý các nguy cơ về sau.
Sự phối hợp giữa gia đình và bác sĩ giúp trẻ vượt qua bệnh tật và bảo vệ trái tim khỏe mạnh (Nguồn: Sưu tầm)
Quản trị biến cố mạch vành hậu Kawasaki tập trung vào việc can thiệp immunoglobulin tĩnh mạch sớm để ức chế phản ứng viêm cấp tính. Việc tuân thủ lộ trình theo dõi qua siêu âm tim và định lượng Z-score giúp nhận diện sớm các biến đổi đường kính lòng mạch. Đây là giải pháp then chốt để kiểm soát rủi ro huyết khối, ngăn ngừa hẹp mạch và bảo tồn chức năng tim mạch cho trẻ trong dài hạn.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp
Bv Nhi Trung Ương https://benhviennhitrunguong.gov.vn/chan-doan-dieu-tri-benh-kawasaki.html
Long Châu https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/tre-bi-kawasaki-mac-benh-mach-vanh-co-nguy-hiem-khong.html Vinmec
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/tre-bi-kawasaki-de-mac-benh-mach-vanh-vi