Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ có nguy hiểm không? Những điều nên làm Meta title: Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ có nguy hiểm không? Những điều nên làm Meta description: Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ là biểu hiện của sự suy yếu chức năng hô hấp, có triệu chứng thở nhanh, thở nông, khó thở cho đến ngừng thở, có thể do sinh non, nhiễm lạnh,…
Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36°C là tình trạng nguy cơ cao, có thể gây rối loạn tuần hoàn và hô hấp nếu không được xử lý kịp thời. Bài viết tổng hợp dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân thường gặp, mức độ nguy hiểm theo từng mức nhiệt và hướng dẫn sơ cứu, giữ ấm và chăm sóc an toàn, giúp phụ huynh và người chăm sóc kịp thời ứng phó, giảm rủi ro cho sức khỏe trẻ.
Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ thường có biểu hiện thế nào?
Hạ thân nhiệt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống dưới mức bình thường, dưới 36°C. Ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi, cơ thể chưa phát triển đầy đủ khả năng điều chỉnh nhiệt độ, do đó dễ bị mất nhiệt nhanh chóng. Trẻ sống trong môi trường lạnh, ẩm ướt hoặc mặc quần áo không đủ ấm cũng có nguy cơ cao. Tùy vào mức độ hạ thân nhiệt, trẻ có thể biểu hiện các dấu hiệu khác nhau, từ run rẩy, da xanh tái, mệt mỏi, ngủ li bì cho đến rối loạn nhịp tim, khó thở và co giật trong trường hợp nặng, đòi hỏi sơ cứu và can thiệp y tế kịp thời.
Mức độ nhẹ
Mức độ nhẹ của hạ thân nhiệt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể của trẻ giảm xuống từ 35–35,9°C. Ở giai đoạn này, trẻ thường có da lạnh, môi hơi tím, đặc biệt ở tay, chân và các chi ngoại vi, do mạch máu co lại để giữ ấm cho các cơ quan quan trọng bên trong cơ thể. Trẻ vẫn có thể hoạt bát, nhưng thường ít chơi hơn bình thường, ngủ nhiều hơn, và có thể mệt mỏi nhanh chóng khi vận động. Một số trẻ cũng có thể quấy khóc hoặc khó chịu nhẹ do cảm giác lạnh.
Nhịp tim và nhịp thở ở mức độ nhẹ thường bình thường hoặc hơi nhanh, không có dấu hiệu rối loạn tuần hoàn hoặc hô hấp nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu không được giữ ấm kịp thời, trẻ có thể tiến triển sang mức độ trung bình, khi các chức năng cơ thể bắt đầu bị ảnh hưởng. Do đó, ở mức độ này, việc sơ cứu ngay lập tức bằng cách ủ ấm, mặc quần áo khô, giữ cơ thể trẻ ấm áp, kết hợp theo dõi sát sao các dấu hiệu sinh tồn, là rất quan trọng để trẻ hồi phục nhanh và an toàn, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ biến chứng nặng hơn.
Mức độ trung bình
Mức độ trung bình của hạ thân nhiệt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống từ 32–34,9°C. Ở giai đoạn này, trẻ thường có da nhợt nhạt, tay chân lạnh và môi tím rõ, phản ánh tình trạng tuần hoàn ngoại vi bị ảnh hưởng. Trẻ thường thờ ơ, ít cử động, có thể run rẩy do cơ thể cố gắng sinh nhiệt, nhưng năng lượng bắt đầu cạn dần.
Các dấu hiệu hô hấp bao gồm thở nhanh, nông hoặc khó thở nhẹ, trong khi nhịp tim có thể chậm hơn bình thường, đôi khi xuất hiện loạn nhịp nhẹ, cho thấy tim và hệ tuần hoàn bắt đầu chịu áp lực. Ở mức độ này, trẻ cần được giữ ấm ngay lập tức, chuyển đến nơi ấm áp, thay quần áo khô và nếu cần, sơ cứu y tế kịp thời để tránh tiến triển sang mức độ nặng, có thể gây suy tuần hoàn, hô hấp hoặc rối loạn thần kinh nghiêm trọng.
Mức độ nặng
Mức độ nặng của hạ thân nhiệt xảy ra khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống dưới 32°C, là tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp. Ở giai đoạn này, trẻ thường xanh xao, tay chân lạnh, môi và niêm mạc tím tái rõ rệt, phản ánh tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng và tuần hoàn ngoại vi suy yếu. Trẻ có thể mệt lả, giảm phản xạ, xuất hiện co giật, thậm chí hôn mê, cho thấy hệ thần kinh trung ương đang bị ảnh hưởng nặng.
Hô hấp ở mức độ nặng trở nên chậm, nông, có nguy cơ ngừng thở, trong khi nhịp tim chậm và yếu, đôi khi loạn nhịp nghiêm trọng, báo hiệu tim đang gặp nguy hiểm. Ở tình trạng này, trẻ cần được sơ cứu và can thiệp y tế ngay lập tức, bao gồm giữ ấm cơ thể, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn, đồng thời chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức để tránh nguy cơ tử vong.
Hình minh họa trẻ bị hạ thân nhiệt có các biểu hiện da lạnh, tím tái và nhịp thở thay đổi (Nguồn: Sưu tầm)
Nguyên nhân khiến trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36°C, trong đó trẻ sinh non hoặc nhẹ cân là nhóm dễ gặp nhất, do thiếu mỡ dưới da và cơ chế điều chỉnh nhiệt chưa hoàn thiện, khiến cơ thể khó giữ ấm. Tiếp xúc với môi trường lạnh cũng là yếu tố phổ biến, chẳng hạn như phòng quá lạnh, tắm nước lạnh, hoặc thay quần áo chưa đủ ấm, khiến cơ thể trẻ mất nhiệt nhanh.
Ngoài ra, các bệnh lý cấp tính hoặc nhiễm trùng như nhiễm trùng huyết, viêm phổi hay viêm màng não có thể làm giảm khả năng điều chỉnh thân nhiệt. Một số rối loạn nội tiết hoặc chuyển hóa như hạ đường huyết hoặc suy giáp bẩm sinh cũng làm trẻ dễ bị hạ thân nhiệt. Cuối cùng, suy giảm chức năng hô hấp hoặc tuần hoàn, thường gặp ở trẻ mắc bệnh tim hoặc bệnh lý hô hấp, cũng là nguyên nhân khiến nhiệt độ cơ thể giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.
Hiểu rõ các nguyên nhân này giúp phụ huynh và người chăm sóc chủ động phòng ngừa, theo dõi trẻ sát sao và can thiệp kịp thời khi trẻ có dấu hiệu hạ thân nhiệt, từ đó giảm thiểu nguy cơ nguy hiểm cho sức khỏe trẻ. Trẻ sơ sinh đặc biệt dễ bị hạ thân nhiệt do cơ thể mất nhiệt nhanh qua da và chưa có khả năng tạo nhiệt bằng cách run rẩy hay tăng trao đổi chất.
Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ nguy hiểm thế nào?
Hạ thân nhiệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp, tuần hoàn và thần kinh:
- Hệ hô hấp: Thở nông, khó thở, có thể ngừng thở.
- Hệ tim mạch: Nhịp tim chậm, huyết áp giảm, nguy cơ suy tim.
- Hệ thần kinh: Co giật, giảm phản xạ, lú lẫn, hôn mê nếu kéo dài.
- Hệ tiêu hóa và chuyển hóa: Chậm hấp thu dinh dưỡng, giảm chuyển hóa năng lượng, tăng nguy cơ hạ đường huyết.
Nếu không được xử lý kịp thời, trẻ có thể dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ nhẹ cân và trẻ mắc bệnh nền.
Những điều nên làm khi trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ
Sơ cứu
Khi trẻ bị hạ thân nhiệt, việc sơ cứu kịp thời và đúng cách là rất quan trọng để tránh biến chứng nguy hiểm. Trước hết, cần giữ ấm cho trẻ ngay lập tức: quấn trẻ bằng chăn hoặc áo ấm, đội mũ nếu là trẻ sơ sinh, đồng thời có thể sưởi ấm bằng tay hoặc bình nước ấm, nhưng tuyệt đối tránh dùng nhiệt quá cao gây bỏng. Đặt trẻ ở phòng ấm khoảng 26–28°C, tránh gió lùa và để trẻ gần nguồn nhiệt an toàn.
Song song, theo dõi nhiệt độ cơ thể thường xuyên bằng nhiệt kế chính xác, đo dưới nách hoặc hậu môn đối với trẻ sơ sinh để nắm được tình trạng hạ thân nhiệt. Tuyệt đối không tắm nước lạnh hay sử dụng thuốc hạ nhiệt, vì trẻ đang bị hạ thân nhiệt cần giữ ấm, không làm giảm nhiệt thêm.
Trong trường hợp trẻ nặng, có dấu hiệu hôn mê, tím tái, thở chậm hoặc ngừng thở, cần gọi ngay dịch vụ y tế khẩn cấp và chuyển trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chăm sóc chuyên sâu. Thực hiện đầy đủ các bước trên sẽ giúp hồi phục thân nhiệt nhanh chóng, giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe trẻ.
Thường xuyên theo dõi trẻ
Quan sát nhịp thở, nhịp tim và màu da.
Kiểm tra sức bú và tinh thần của trẻ.
Đảm bảo phòng và quần áo luôn đủ ấm.
Ghi lại các biểu hiện, thời điểm và mức độ hạ thân nhiệt để cung cấp thông tin cho bác sĩ.
Hình minh họa kiểm tra thân nhiệt trẻ nhỏ (Nguồn: Sưu tầm)
Lưu ý phòng ngừa hạ thân nhiệt ở trẻ
- Giữ ấm môi trường sống: Phòng ngủ ấm áp, tránh gió lùa.
- Mặc quần áo phù hợp: Chọn chất liệu cotton hoặc len, thay quần áo ướt ngay lập tức.
- Tắm nước ấm: Nhiệt độ nước khoảng 36–37 độ cho trẻ sơ sinh.
- Nuôi dưỡng đủ dinh dưỡng: Sữa mẹ, bổ sung vitamin và khoáng chất giúp duy trì nhiệt độ cơ thể.
- Theo dõi sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe, cân đo, theo dõi dấu hiệu bệnh lý.
Hình minh họa theo dõi thân nhiệt (Nguồn: Sưu tầm)
Trẻ bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ là tình trạng nguy cơ cao, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhẹ cân. Cha mẹ cần giữ ấm, theo dõi liên tục và sơ cứu kịp thời để phòng ngừa biến chứng nặng. Khi trẻ có dấu hiệu nặng, cần đưa ngay đến cơ sở y tế.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO; Bộ Y tế; Dược thư Quốc gia; Tổng hợp.