Quên uống thuốc tránh thai hàng ngày có sao không? Hướng dẫn xử trí
Thuốc tránh thai hàng ngày là phương pháp ngừa thai hiệu quả, nhưng phụ thuộc nhiều vào việc uống đúng giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, nhiều người dễ quên uống do bận rộn hoặc thay đổi sinh hoạt. Bài viết tập trung giải đáp việc quên thuốc có nguy hiểm không và hướng dẫn cách xử trí đúng để vẫn đảm bảo hiệu quả tránh thai.
Quên uống thuốc tránh thai hàng ngày có sao không?
Việc quên uống thuốc tránh thai hàng ngày là một vấn đề đáng lưu tâm nhưng không nên quá hoảng loạn. Mức độ ảnh hưởng của việc quên thuốc phụ thuộc vào hai yếu tố chính: loại thuốc bạn đang dùng (viên kết hợp hay viên đơn thuần) và thời gian bạn quên liều là bao lâu.
Về cơ bản, khi bạn quên thuốc, nồng độ hormone trong cơ thể sẽ bị sụt giảm. Điều này có thể dẫn đến hai hệ quả chính:
- Giảm hiệu quả ngừa thai: Đây là rủi ro lớn nhất. Khi nồng độ hormone không đủ để ức chế quá trình rụng trứng, trứng có thể rụng và dẫn đến thụ thai nếu có quan hệ tình dục không an toàn.
- Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt: Việc quên thuốc thường gây ra tình trạng xuất huyết âm đạo bất thường (ra máu giữa chu kỳ) do niêm mạc tử cung bị bong tróc sớm khi thiếu hụt hormone đột ngột.
Tuy nhiên, nếu bạn xử trí đúng cách theo hướng dẫn y khoa, rủi ro mang thai ngoài ý muốn có thể được kiểm soát.
Quên uống thuốc tránh thai hàng ngày có sao không? (Nguồn: Sưu tầm)
Hướng dẫn xử trí chi tiết theo từng trường hợp quên thuốc
Tùy vào loại thuốc bạn đang sử dụng mà cách uống bù sẽ có sự khác biệt rõ rệt. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết dựa trên các khuyến cáo y tế hiện hành.
Trường hợp quên liều dạng viên kết hợp
Viên kết hợp chứa hai loại hormone là Estrogen và Progestogen. Loại này thường có vỉ 21 viên hoặc 28 viên (7 viên giả dược).
Nếu quên 1 viên (trễ dưới 24 giờ so với giờ uống thông thường):
- Hãy uống viên thuốc đó ngay khi nhớ ra, kể cả khi điều đó có nghĩa là bạn phải uống 2 viên trong cùng một ngày (một viên lúc nhớ ra và một viên vào giờ uống thông thường).
- Tiếp tục uống các viên còn lại theo lịch trình hàng ngày.
- Trong trường hợp này, hiệu quả ngừa thai thường không bị ảnh hưởng đáng kể, bạn không nhất thiết phải dùng thêm biện pháp tránh thai hỗ trợ.
Nếu quên từ 2 viên trở lên (trễ trên 48 giờ):
- Uống ngay viên thuốc gần nhất vừa quên ngay khi nhớ ra. Bỏ qua các viên đã quên trước đó.
- Tiếp tục uống các viên tiếp theo theo đúng lịch trình.
- Lưu ý quan trọng là bạn cần sử dụng thêm biện pháp tránh thai hỗ trợ (như bao cao su) hoặc tránh quan hệ tình dục trong 7 ngày kế tiếp.
- Nếu các viên quên nằm ở tuần cuối cùng của vỉ thuốc (ví dụ viên 15 – 21 của vỉ 21 viên), hãy bỏ qua giai đoạn nghỉ thuốc hoặc bỏ qua các viên giả dược và bắt đầu ngay vỉ mới vào ngày hôm sau.
Trường hợp quên liều dạng viên đơn thuần
Thuốc tránh thai đơn thuần (chỉ chứa Progestogen) có yêu cầu khắt khe hơn về thời gian. Chỉ cần trễ trên 3 giờ (với một số loại là trên 12 giờ) đã được tính là quên thuốc.
- Hãy uống ngay một viên thuốc ngay khi nhớ ra.
- Tiếp tục uống viên tiếp theo đúng giờ như thường lệ.
- Bạn bắt buộc phải sử dụng biện pháp tránh thai hỗ trợ (như bao cao su) nếu có quan hệ tình dục trong vòng 48 giờ tiếp theo, vì thuốc đơn thuần cần thời gian để tái thiết lập độ dày của chất nhầy cổ tử cung nhằm ngăn chặn tinh trùng.
Hướng dẫn xử trí chi tiết theo từng trường hợp quên thuốc (Nguồn: Sưu tầm)
Tác dụng phụ khi uống bù thuốc tránh thai hàng ngày
Khi bạn uống bù thuốc sau khi quên, cơ thể sẽ nhận một lượng hormone cao hơn mức bình thường trong thời gian ngắn. Điều này có thể gây ra một số phản ứng phụ nhẹ, bao gồm:
- Buồn nôn hoặc nôn: Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất do hàm lượng Estrogen tăng đột ngột. Để giảm cảm giác này, bạn có thể uống thuốc kèm với thức ăn hoặc uống trước khi đi ngủ. Nếu bạn bị nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống bù, hãy uống thêm một viên thay thế khác.
- Chóng mặt và đau đầu: Một số người có thể cảm thấy hơi choáng váng hoặc đau đầu nhẹ sau khi uống liều bù.
- Đau tức ngực: Vùng ngực có thể trở nên nhạy cảm hoặc căng tức hơn bình thường trong vài ngày.
- Xuất huyết nhẹ: Như đã đề cập, việc nồng độ hormone trồi sụt có thể gây ra hiện tượng rong kinh nhẹ hoặc ra máu thấm giọt ở quần lót.
Các triệu chứng này thường mang tính chất tạm thời và sẽ tự biến mất sau khi cơ thể thích nghi lại với nhịp độ của thuốc. Tuy nhiên, nếu tình trạng nôn mửa nghiêm trọng hoặc đau đầu dữ dội kéo dài, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Tác dụng phụ khi uống bù thuốc tránh thai hàng ngày (Nguồn: Sưu tầm)
Các yếu tố tác động đến hiệu quả ngừa thai khi quên thuốc
Hiệu quả ngừa thai khi quên thuốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: số lần và thời gian quên (quên 1 viên hay nhiều viên, trễ bao lâu), thời điểm trong vỉ thuốc (đầu, giữa hay cuối chu kỳ), loại thuốc đang dùng (phối hợp hay chỉ chứa progestin), việc có quan hệ tình dục gần thời điểm quên thuốc hay không, cũng như khả năng tuân thủ lại lịch uống sau đó. Ngoài ra, tình trạng nôn ói, tiêu chảy hoặc dùng thuốc khác có thể làm giảm hấp thu hormone, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả tránh thai.. Khả năng này còn tùy thuộc vào các yếu tố:
- Vị trí của viên thuốc bị quên trong vỉ: Quên thuốc vào tuần đầu tiên của vỉ (ngay sau kỳ nghỉ thuốc hoặc sau khi hết viên giả dược) là nguy hiểm nhất vì đây là lúc buồng trứng có khả năng hoạt động trở lại mạnh nhất.
- Tần suất quên thuốc: Nếu bạn thường xuyên quên thuốc, hiệu quả bảo vệ của phương pháp này sẽ giảm xuống dưới 91%, thay vì mức trên 99% khi được sử dụng hoàn hảo.
- Tương tác thuốc: Nếu bạn đang sử dụng một số loại thuốc khác (như thuốc kháng sinh, thuốc điều trị động kinh…) đồng thời với việc quên thuốc, khả năng mang thai sẽ tăng cao do các loại thuốc này làm giảm tốc độ hấp thụ hormone của cơ thể.
- Tình trạng tiêu hóa: Nếu bạn bị tiêu chảy nặng hoặc nôn mửa trong vòng vài giờ sau khi uống thuốc, cơ thể có thể chưa kịp hấp thụ hoàn toàn hoạt chất, trường hợp này cũng được tính tương đương với việc quên thuốc.
Mẹo giúp bạn không bao giờ quên uống thuốc
Để không quên uống thuốc tránh thai, bạn nên biến việc uống thuốc thành một thói quen cố định mỗi ngày, chẳng hạn uống vào cùng một giờ sau bữa tối hoặc trước khi đi ngủ, đồng thời đặt báo thức nhắc nhở trên điện thoại hoặc dùng các ứng dụng như Medisafe để theo dõi; ngoài ra, hãy để thuốc ở nơi dễ nhìn thấy như cạnh bàn chải đánh răng hoặc trong túi xách và luôn mang theo bên mình, kết hợp với việc đánh dấu sau mỗi lần uống để kiểm tra, từ đó giúp duy trì thói quen đều đặn và hạn chế tối đa việc quên thuốc.
- Đặt báo thức cố định: Chọn một khung giờ mà bạn ít bị làm phiền nhất (ví dụ: sau khi đánh răng buổi sáng hoặc trước khi ngủ).
- Sử dụng ứng dụng nhắc lịch: Có rất nhiều ứng dụng sức khỏe trên điện thoại hỗ trợ nhắc nhở uống thuốc tránh thai.
- Gắn liền với thói quen: Để vỉ thuốc cạnh bàn chải đánh răng, bàn trang điểm hoặc những nơi bạn chắc chắn sẽ nhìn thấy mỗi ngày.
- Luôn có vỉ thuốc dự phòng: Mang theo một vỉ thuốc nhỏ trong ví để có thể uống ngay nếu bạn có việc đột xuất không về nhà đúng giờ.
Việc quên uống thuốc tránh thai hàng ngày là sự cố phổ biến nhưng hoàn toàn có thể xử lý được nếu bạn nắm vững các nguyên tắc uống bù. Hãy nhớ rằng, trong trường hợp quên từ 2 viên trở lên hoặc quên thuốc dạng đơn thuần, việc sử dụng thêm bao cao su là cực kỳ cần thiết để đảm bảo an toàn.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp
MEDLATEC:
https://medlatec.vn/tin-tuc/quen-uong-thuoc-tranh-thai-1-ngay-co-sao-khong-va-cach-xu-ly
Tâm Anh:
https://tamanhhospital.vn/quen-uong-thuoc-tranh-thai-hang-ngay/