Ong đen: Vị thuốc chữa bệnh viêm họng, răng miệng hiệu quả

Ong đen là vị thuốc chữa viêm họng, răng miệng hiệu quả, với công dụng thanh nhiệt tả hỏa khử phong. Vị thuốc này có vị ngọt chua, tính hàn, không độc, quy vào kinh vị và đại trường, thường được sử dụng để điều trị các tình trạng bệnh lý như viêm loét vùng miệng và hàm, đau cổ họng cấp tính.

Tìm hiểu chung về Ong đen

Tên gọi, danh pháp

• Tên tiếng Việt: Ong đen.
• Tên gọi thông dụng khác: Ong mướp; Ô phong; Hùng phong tượng phong; Trúc phong.
• Danh pháp khoa học: Xylocoba dissimilis Feruisac, thuộc họ Ong Apidae.

Đặc điểm tự nhiên

• Ong đen mang sắc đen đặc trưng, thân vật thể to và tù ngắn, dài khoảng 0,5 cm. Toàn bộ cơ thể được phủ bởi lông mềm màu đen nhạt, riêng phần lưng mang lông sáng vàng nhạt. Chân ngắn và đen, cánh có màu lam tím với tính chất óng ánh, mềm mại và có độ trong suốt. Loài ong này thường tìm nơi sinh sống trong các hốc cây gỗ mục hoặc bên trong thân cây tre, cây nứa, có khả năng đào sâu tới 30 cm hoặc hơn nữa. Trong các ống tre nứa, ong xây dựng các ngăn riêng biệt chứa phấn hoa và mật ong, đồng thời tiến hành đẻ trứng để duy trì quần thể.

Phân bố, thu hái, chế biến

• Ong đen phân bố rộng rãi khắp các vùng đồng bằng và miền núi của nước ta, mặc dù hiện nay chưa được khai thác một cách có hệ thống. Tại các vùng nam Trung Quốc, người dân thường tiến hành bắt loài ong này vào mùa thu đông — thời kỳ ong tập trung sinh sống trong các ống tre nứa. Sau khi xác định vị trí ong, người ta niêm phong kín ống tre hoặc nứa lại, sau đó hơ nóng để ong chết, rồi chẻ ống ra để thu thập dược liệu sử dụng.
• Ngoài loài Xylocoba dissimilis Feruisac chủ yếu, y học cổ truyền còn sử dụng loài ong đen Xylocopa phalothorax có kích thước nhỏ hơn, nhưng tuyệt đối không dùng các cá thể ong đen có đốm trắng ở vùng đầu.
• Dược liệu ong đen dễ bị mốc mọt trong quá trình bảo quản, vì vậy cần phải sấy khô hoàn toàn; không nên phơi nắng trực tiếp vì sẽ gây hư hỏng và tăng nguy cơ mốc mọt. Ong đen có tiềm năng trở thành một mặt hàng xuất khẩu có giá trị cần được khai thác chủ động.

Bộ phận sử dụng

• Toàn bộ cơ thể ong đen được sử dụng làm dược liệu.

Thành phần hóa học

• Hiện chưa có tài liệu khoa học chi tiết về (H2) Thành phần hóa học của ong đen. Theo các ghi nhận kinh nghiệm dân gian, người ta dự đoán rằng tác dụng chủ yếu có thể xuất phát từ các chất độc trong nọc của ong đen, vì loài ong này cũng sở hữu nọc độc và khả năng đốt gây đau buốt tương tự như ong mật.

Công dụng của Ong đen

Theo y học cổ truyền

• Ong đen được ghi nhận là một vị dược liệu có lịch sử sử dụng lâu đời trong thực hành y dược của nhân dân. Theo các tài liệu y học cổ truyền, dược liệu này có vị ngọt chua, tính hàn, không độc, quy vào kinh vị và đại trường.
• Công năng trị liệu của ong đen tập trung vào khả năng thanh nhiệt tả hỏa khử phong, được ứng dụng lâm sàng trong các tình trạng bệnh lý sau: viêm loét vùng miệng và hàm, đau cổ họng cấp tính, cũng như các chứng kinh phong ở lứa tuổi trẻ em.

Theo y học hiện đại

• Cho đến nay, chưa có tài liệu nghiên cứu khoa học công bố về tác dụng dược lý của ong đen trong lĩnh vực y học hiện đại.

Liều dùng và cách dùng Ong đen

• Liều lượng sử dụng: 2 – 4 con ong đen mỗi ngày, tán nhuyễn thành bột mịn rồi uống.

Bài thuốc kinh nghiệm

Chữa viêm họng, đau họng

• Lấy Ong mướp, nghiền nhuyễn thành bột tơi, kết hợp với Bằng sa (hàn the) theo tỷ lệ khối lượng tương đương nhau, trộn lẫn đều đặn. Hằng ngày uống 1 – 4g hỗn hợp này pha với nước ấm. Cách khác, có thể pha bột ong với nước theo tỷ lệ 1/10, sau đó bôi trực tiếp lên vị trí viêm mỗi ngày.

Điều trị ung nhọt, lở loét mạn tính kéo dài không lành

• Lấy Ong đen đã sấy khô, chế thành bột mịn bằng cách tán và sàng lọc kỹ lưỡng. Trước khi áp dụng, vệ sinh kỹ lưỡng vết thương hoặc vùng lở loét bằng nước muối hoặc nước rửa từ lá trầu không. Sau đó rắc bột ong lên bề mặt tổn thương, có thể lặp lại quy trình này nhiều lần trong ngày nhằm tăng cường tác dụng phục hồi.

Trị trẻ em kinh phong, sốt cao, co giật

• Chuẩn bị Ong đen 2 con, tán thành bột nhuyễn mịn, đem sắc với 200ml nước cho đến khi dịch còn lại 50ml thì ngừng. Cho trẻ uống hết liều này trong một ngày, có thể bổ sung đường để cải thiện vị cảm.

Lưu ý khi dùng Ong đen

• Những điểm cần lưu ý khi vận dụng ong đen trong thực hành lâm sàng:
• Theo các ghi chép y văn cổ đại, những người có thể trạng hư hàn, không có dấu hiệu nhiệt độc nên tránh sử dụng dược liệu này.
• Mặc dù ong đen có nguồn gốc từ tự nhiên, nhưng vẫn mang những chỉ định, chống chỉ định và khả năng gây tác dụng phụ nhất định. Người bệnh và gia đình không nên tự phán đoán hoặc áp dụng các (H2) Bài thuốc kinh nghiệm mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia. Cần tìm đến bác sĩ lâm sàng để được đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe cơ thể và nhận tư vấn chuyên môn trước khi dùng. Nếu bài viết mang lại giá trị cho quý vị, hãy chia sẻ rộng rãi. Chúng tôi luôn chào đón những ý kiến phản hồi và sự quan tâm của quý độc giả đối với các nội dung khác.

Nguồn tham khảo

Tra cứu dược liệu: https://tracuuduoclieu.vn/ong-den.html.

Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam_Đỗ Tất Lợi.