Lutropin alfa là thuốc gì? Công dụng, liều dùng, tương tác thuốc và cơ chế tác dụng

Lutropin alfa là hormone giới tính được chỉ định dùng phối hợp với các chế phẩm chứa hormone kích thích nang trứng để thúc đẩy sự phát triển của nang trứng ở phụ nữ trưởng thành, nhằm mục đích hỗ trợ quá trình thụ thai. Thuốc này thường được áp dụng cho phụ nữ gặp vấn đề về khả năng sinh sản, cần kích thích buồng trứng để tăng cơ hội thụ thai.

Tổng quan về Lutropin alfa

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

• Lutropin alfa

Loại thuốc

• Hormone giới tính và chất điều hòa hệ sinh dục.

Dạng thuốc và hàm lượng

• Bột pha tiêm Lutropin alfa 75 IU.
• Bột pha tiêm Follitropin alfa/Lutropin alfa – 150 IU/ 75 IU.
• Dung dịch tiêm Follitropin alfa/Lutropin alfa – 300 IU/150 IU, 900 IU/450 IU.

Chỉ định Lutropin alfa

• Lutropin alfa được chỉ định dùng phối hợp với các chế phẩm chứa hormone kích thích nang trứng (FSH) nhằm mục đích thúc đẩy sự phát triển của nang trứng ở phụ nữ trưởng thành.
• Đối tượng sử dụng là những bệnh nhân nữ có sự thiếu hụt nghiêm trọng cả hormone tạo hoàng thể (LH < 1,2 IU/L) và FSH.
• Thuốc này thường được áp dụng cho phụ nữ gặp vấn đề về khả năng sinh sản, cần kích thích buồng trứng để tăng cơ hội thụ thai.

Dược lực học

• Lutropin alfa được sử dụng để hỗ trợ quá trình thụ thai ở phụ nữ.
• Chức năng của Lutropin alfa tương tự như hormone luteinizing (LH), một hormone mà tuyến yên trong cơ thể thường xuyên sản xuất.
• Thuốc này thường được dùng kết hợp với Follitropin alfa. Cả hai hormone này hoạt động cùng nhau để kích thích sự phát triển của nang trứng, chuẩn bị cho quá trình mang thai và sinh sản.
• Lutropin alfa còn có vai trò kích thích các tế bào vỏ sản xuất nội tiết tố androgen và thúc đẩy sự bài tiết estradiol từ các nang trứng.
• Sau khi siêu âm và kiểm tra nồng độ estradiol trong huyết thanh cho thấy nang noãn đã trưởng thành, việc sử dụng Lutropin alfa và Follitropin alfa sẽ được ngừng lại.
• Sau đó, hormone HCG sẽ được dùng để hoàn tất quá trình trưởng thành của nang trứng và gây ra sự rụng trứng.
• Ở phụ nữ, sự tăng đột ngột của LH kích thích rụng trứng và sự phát triển của hoàng thể.
• Ở nam giới, LH kích thích các tế bào Leydig sản xuất testosterone.
• Hormone luteinizing (LH) gắn kết với cùng một thụ thể với Hormon Human Chorionic Gonadotropin (HCG). Các thụ thể này có mặt trên tế bào vỏ và tế bào hạt của buồng trứng, cũng như trên tế bào Leydig của tinh hoàn.
• Sự gắn kết này sau đó kích hoạt enzym adenylate cyclase, dẫn đến một chuỗi các con đường tín hiệu khác nhau, thúc đẩy sản xuất hormone steroid và kích thích các quá trình trưởng thành của nang trứng.

Dược động học

Hấp thu

• Khi tiêm dưới da, sinh khả dụng tuyệt đối của thuốc đạt khoảng 60%.

Phân bố

• Sau khi tiêm tĩnh mạch, Lutropin alfa được phân bố nhanh chóng với thời gian bán thải khởi đầu xấp xỉ một giờ.
• Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định dao động trong khoảng 10-14 lít.
• Thời gian lưu trữ trung bình của thuốc trong cơ thể là khoảng 5 giờ.
• Dược động học của Lutropin alfa thể hiện tính tuyến tính, được đánh giá thông qua diện tích dưới đường cong (AUC) có tỷ lệ thuận với liều dùng.

Chuyển hóa và thải trừ

• Sau khi tiêm tĩnh mạch, Lutropin alfa được đào thải khỏi cơ thể với thời gian bán thải cuối cùng khoảng 10-12 giờ.
• Thời gian bán thải cuối cùng sau khi tiêm dưới da có xu hướng dài hơn một chút.
• Độ thanh thải của thuốc là khoảng 2 lít/giờ, với chưa đến 5% liều dùng được bài tiết qua nước tiểu.

Tương tác thuốc Lutropin alfa

Tương tác thuốc

• Tương tác với các thuốc khác: Hiện tại, chưa có nghiên cứu chính thức nào được tiến hành để đánh giá tương tác thuốc của lutropin alfa.
• Tương kỵ thuốc: Lutropin alfa không được phép pha trộn chung với các sản phẩm thuốc khác để tiêm cùng một đường tiêm.
• Ngoại lệ: Tuy nhiên, Follitropin alfa là trường hợp ngoại lệ, vì các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc kết hợp hai hoạt chất này không gây ra sự thay đổi đáng kể về hoạt tính, độ ổn định, cũng như các đặc tính dược động học và dược lực học của chúng.

Chống chỉ định thuốc Lutropin alfa

Chống chỉ định

Lutropin alfa không được sử dụng trong các trường hợp sau:

• Bệnh nhân có tiền sử quá mẫn cảm với hoạt chất hoặc với bất kỳ thành phần tá dược nào có trong thuốc.
• Sự hiện diện của các khối u ở vùng dưới đồi và tuyến yên.
• Buồng trứng bị phì đại hoặc có u nang buồng trứng mà không liên quan đến bệnh buồng trứng đa nang và không xác định được nguyên nhân.
• Tình trạng xuất huyết phụ khoa mà nguyên nhân chưa được làm rõ.
• Bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô ở buồng trứng, tử cung hoặc tuyến vú.
• Rối loạn chức năng tuyến giáp hoặc tuyến thượng thận chưa được kiểm soát đầy đủ.
• Không được chỉ định khi tồn tại các tình trạng y tế khiến việc mang thai bình thường không thể xảy ra, ví dụ:
• Suy buồng trứng nguyên phát.
• Dị tật ở các cơ quan sinh dục không tương thích với việc mang thai.
• Khối u xơ tử cung không phù hợp cho thai kỳ.

Liều lượng & cách dùng Lutropin alfa

Người lớn

• Đối với người trưởng thành, liều khuyến cáo để kích thích nang trứng là 75 IU, dùng một lần mỗi ngày qua đường tiêm dưới da.
• Lutropin alfa cần được dùng kết hợp với follitropin alpha, với liều lượng từ 75 đến 150 IU mỗi ngày.
• Việc điều chỉnh liều điều trị phải dựa trên tình trạng cá nhân của bệnh nhân, thông qua việc theo dõi kích thước nang trứng bằng siêu âm và mức độ phản ứng của estrogen.
• Quá trình điều trị có thể khởi động vào bất kỳ thời điểm nào và thường không vượt quá 14 ngày, trừ khi có bằng chứng về sự phát triển nang trứng sắp xảy ra. Việc kéo dài thời gian kích thích trong một chu kỳ điều trị bất kỳ đến tối đa 5 tuần là có thể chấp nhận được.
• Để hoàn tất quá trình phát triển nang trứng và gây rụng trứng, cần tiêm Human Chorionic Gonadotropin (HCG) vào ngày tiếp theo sau khi dùng liều cuối cùng của Lutropin alfa và follitropin alfa. Đồng thời, cần tuân thủ các biện pháp phòng ngừa đối với hội chứng quá kích buồng trứng.
• Trong trường hợp xảy ra phản ứng quá mức, liệu pháp cần được ngưng lại. Việc tái điều trị nên được tiến hành vào chu kỳ tiếp theo, sử dụng liều follitropin alfa thấp hơn so với liều đã dùng trong chu kỳ trước.

Trẻ em

• Thuốc không được khuyến cáo sử dụng cho bệnh nhân là trẻ em.

Suy gan, suy thận

• Hiện chưa có dữ liệu xác định về độ an toàn, hiệu quả cũng như dược động học của Lutropin alfa ở những bệnh nhân bị suy giảm chức năng thận hoặc gan.

Cách dùng

• Lutropin alfa được dùng qua đường tiêm dưới da. Lần tiêm đầu tiên của Lutropin alfa cần được thực hiện dưới sự theo dõi của chuyên gia y tế. Bột cần được pha loãng ngay trước khi sử dụng với dung môi kèm theo. Bệnh nhân chỉ nên tự tiêm thuốc này sau khi đã được đào tạo kỹ lưỡng và nhận được hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ.

Tác dụng phụ của Lutropin alfa

Thường gặp

• Đau đầu, đau bụng, cảm giác khó chịu ở vùng bụng.
• Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy.
• Hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) mức độ nhẹ hoặc trung bình.
• U nang buồng trứng, đau ở vú, đau vùng chậu.
• Các phản ứng xảy ra tại vị trí tiêm.

Hiếm gặp

• Phản ứng quá mẫn, từ nhẹ đến nghiêm trọng, bao gồm sốc phản vệ.
• Biến cố huyết khối tắc mạch, thường có liên quan đến hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) nghiêm trọng.

Lưu ý khi dùng Lutropin alfa

Lưu ý chung

• Trước khi khởi trị, cần đánh giá kỹ lưỡng tình trạng vô sinh của cặp đôi để đảm bảo phù hợp với liệu pháp, đồng thời loại trừ các chống chỉ định đối với thai kỳ. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần được kiểm tra các tình trạng như suy giáp, thiếu hụt vỏ thượng thận, và tăng prolactin máu, sau đó áp dụng phác đồ điều trị thích hợp nếu phát hiện.
• Đối với những người bệnh mắc chứng rối loạn chuyển hóa porphyrin hoặc có tiền sử gia đình về bệnh này, việc sử dụng Lutropin có thể làm tăng khả năng bùng phát cơn cấp tính.
• Các trường hợp hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS) ở mức độ nhẹ hoặc trung bình thường tự khỏi mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, nếu OHSS diễn tiến nghiêm trọng, cần ngưng thuốc ngay lập tức, bệnh nhân phải được nhập viện và tiến hành điều trị y tế phù hợp.
• Các triệu chứng của OHSS nhẹ có thể bao gồm đau hoặc khó chịu ở vùng bụng, cảm giác căng tức bụng, hoặc buồng trứng có kích thước lớn hơn bình thường. Khi OHSS ở mức độ trung bình, bệnh nhân có thể gặp thêm buồn nôn, nôn mửa, bằng chứng siêu âm cho thấy có dịch cổ trướng hoặc buồng trứng phì đại rõ rệt. Đối với OHSS nghiêm trọng, các dấu hiệu bao gồm buồng trứng mở rộng đáng kể, tăng cân nhanh, khó thở hoặc giảm lượng nước tiểu (thiểu niệu).
• Khám lâm sàng có thể phát hiện các dấu hiệu như giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn cân bằng điện giải, cổ trướng, tràn dịch màng phổi hoặc suy hô hấp cấp tính. Để giảm thiểu nguy cơ quá kích buồng trứng, việc tuân thủ đúng liều lượng và phác đồ sử dụng Luveris và FSH là rất quan trọng. Đồng thời, khuyến nghị theo dõi các chu kỳ kích thích bằng siêu âm và định lượng estradiol để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.
• Đã có báo cáo về các trường hợp xoắn buồng trứng xảy ra sau khi bệnh nhân điều trị bằng gonadotropin. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ khác, bao gồm hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS), thai kỳ, phẫu thuật ổ bụng trước đây, tiền sử xoắn buồng trứng, sự hiện diện của u nang buồng trứng trước đó hoặc hiện tại, và hội chứng buồng trứng đa nang.
• Việc mang đa thai làm gia tăng đáng kể các nguy cơ về sức khỏe bất lợi cho cả người mẹ và trẻ sơ sinh trong giai đoạn chu sinh.
• Ở những bệnh nhân được kích thích phát triển nang trứng để gây rụng trứng, nguy cơ sót nhau thai sau sẩy thai hoặc nạo hút thai cao hơn so với các trường hợp thụ thai tự nhiên.
• Những phụ nữ có tiền sử bệnh lý ống dẫn trứng đối mặt với nguy cơ mang thai ngoài tử cung cao hơn, bất kể việc thụ thai diễn ra tự nhiên hay thông qua các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Lưu ý với phụ nữ có thai

• Lutropin alfa không được khuyến cáo sử dụng trong suốt giai đoạn thai kỳ.

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

• Việc sử dụng Lutropin alfa không được khuyến nghị đối với phụ nữ đang trong giai đoạn cho con bú.

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

• Lutropin alfa không gây ra hoặc chỉ có tác động rất nhỏ đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông và vận hành máy móc.

Quá liều và cách xử lý

Xử trí khi quá liều và quên liều

Về quá liều và các tác động độc hại

• Hiện tại, các hậu quả cụ thể của việc dùng quá liều Lutropin alfa vẫn chưa được xác định rõ ràng.
• Tuy nhiên, có khả năng cao hội chứng kích thích buồng trứng quá mức (OHSS) có thể phát sinh.
• Đáng chú ý, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng liều đơn lên đến 40000 IU Lutropin alfa được dung nạp tốt ở những phụ nữ tình nguyện khỏe mạnh và không gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng.

Hướng dẫn xử lý khi quá liều

• Phương pháp điều trị chính khi xảy ra quá liều là tập trung vào việc kiểm soát các triệu chứng phát sinh.

Hướng dẫn xử lý khi quên liều

• Nếu bệnh nhân bỏ lỡ một liều, cần uống ngay khi nhớ ra.
• Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra đã gần với liều tiếp theo, bệnh nhân nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch trình dùng thuốc như bình thường.
• Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều đã được chỉ định.

Nguồn tham khảo

Tên thuốc: Lutropin alfa

Drugbank online: https://go.drugbank.com/drugs/DB00044

Drugs.com: https://www.drugs.com/monograph/Lutropin-alfa.html

EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/1573/smpc

Ngày cập nhật: 24/06/2021