Giải đáp thắc mắc: Có vắc xin phòng bệnh viêm gan A, B, C ở người lớn không?
Việc tìm hiểu về vắc xin viêm gan A, B, C cho người lớn giúp ngăn ngừa hiệu quả xơ gan và ung thư gan. Hiện đã có vắc xin cho viêm gan A, B, nhưng viêm gan C vẫn là thách thức do chưa có vắc xin phòng ngừa. Pharmacity sẽ hướng dẫn lộ trình tiêm chủng chuẩn y khoa, giúp bạn chủ động xây dựng hàng rào miễn dịch vững chắc để bảo vệ sức khỏe lá gan trọn đời.
Có vắc xin phòng bệnh viêm gan A, B, C ở người lớn không?
Việc phòng ngừa các bệnh lý viêm gan siêu vi ở người lớn không chỉ là trách nhiệm với bản thân mà còn là cách để bảo vệ cộng đồng và gia đình. Để trả lời cho câu hỏi có vắc xin phòng bệnh viêm gan A, B, C ở người lớn không, chúng ta cần phân tách rõ ràng từng loại virus gây bệnh, bởi mỗi loại có cơ chế lây truyền và phương thức phòng ngừa hoàn toàn khác biệt. Tin vui là đối với hai chủng virus phổ biến nhất là virus viêm gan A và B, y học hiện đại đã cung cấp các loại vắc xin cực kỳ an toàn và có độ hiệu quả bảo vệ lên đến trên 95% ở người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, đối với virus viêm gan C, do đặc tính đột biến gen phức tạp và sự đa dạng của các kiểu gen (genotypes), hiện nay vẫn chưa có một loại vắc xin thương mại nào được phê duyệt để phòng ngừa chủng virus này.
Đối với người lớn, việc tiêm chủng không bao giờ là quá muộn. Ngay cả khi bạn đã qua độ tuổi tiêm chủng mở rộng của trẻ em, việc thực hiện các xét nghiệm tầm soát và bắt đầu lộ trình tiêm phòng viêm gan A, B sẽ giúp cơ thể chủ động tạo ra các kháng thể đặc hiệu. Các dòng vắc xin dành cho người lớn hiện nay thường là vắc xin bất hoạt hoặc vắc xin tái tổ hợp, được kiểm chứng nghiêm ngặt về độ an toàn. Khi các kháng thể này được hình thành, chúng sẽ đóng vai trò như những “lính gác” sẵn sàng tiêu diệt virus ngay từ khi chúng vừa xâm nhập vào máu hoặc hệ tiêu hóa, ngăn chặn triệt để nguy cơ gây viêm và hủy hoại tế bào gan. Việc hiểu rõ loại nào có vắc xin và loại nào chưa giúp chúng ta có chiến lược phòng bệnh đa diện hơn, từ việc tiêm chủng cho đến thay đổi lối sống và hành vi sinh hoạt hằng ngày.
Vắc xin phòng viêm gan A ở người lớn
Viêm gan A là bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa (phân – miệng), thông qua nguồn nước bẩn hoặc thực phẩm nhiễm virus. Mặc dù viêm gan A thường không gây ra tình trạng mạn tính như viêm gan B hay C, nhưng nó có thể gây ra những đợt viêm gan cấp tính nặng nề, khiến người bệnh mệt mỏi kéo dài, vàng da và trong một số trường hợp hiếm gặp có thể dẫn đến suy gan cấp. Vắc xin phòng viêm gan A ở người lớn là loại vắc xin chứa virus đã được làm bất hoạt (giết chết), giúp hệ miễn dịch nhận diện protein của virus mà không gây bệnh.
Lộ trình tiêm vắc xin viêm gan A cho người lớn thường gồm 2 mũi, mũi thứ hai cách mũi đầu tiên từ 6 đến 12 tháng. Việc tiêm chủng đặc biệt được khuyến cáo cho những người làm trong ngành dịch vụ thực phẩm, nhân viên y tế, người có thói quen đi du lịch đến các vùng có điều kiện vệ sinh kém, hoặc những người đã mắc các bệnh gan mạn tính khác (như viêm gan B, C) để tránh tình trạng “họa vô đơn chí” khiến chức năng gan suy sụp nhanh hơn. Sau khi hoàn thành đủ 2 mũi tiêm, hầu hết người lớn sẽ có khả năng miễn dịch kéo dài ít nhất 20 năm hoặc thậm chí là suốt đời.
Kỹ thuật viên thực hiện quy trình tiêm chủng an toàn cho người lớn (Nguồn: Sưu tầm)
Vắc xin phòng viêm gan B ở người lớn
Viêm gan B là mối đe dọa lớn nhất vì khả năng lây truyền qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con cực kỳ mạnh mẽ. Câu trả lời cho câu hỏi có vắc xin phòng bệnh viêm gan A, B, C ở người lớn không chắc chắn luôn ưu tiên vắc xin viêm gan B bởi tính phổ biến của nó. Vắc xin viêm gan B hiện nay sử dụng công nghệ tái tổ hợp DNA, không chứa virus sống nên cực kỳ an toàn cho người tiêm. Trước khi tiêm, người lớn bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm HBsAg (để biết có nhiễm bệnh hay chưa) và Anti-HBs (để biết đã có kháng thể hay chưa).
Nếu cả hai chỉ số đều âm tính, người lớn sẽ được chỉ định tiêm theo phác đồ chuẩn 0-1-6 (mũi 2 cách mũi 1 một tháng, mũi 3 cách mũi 1 sáu tháng). Ngoài ra, còn có phác đồ tiêm nhanh cho những người cần bảo vệ cấp tốc. Hiệu quả của vắc xin viêm gan B ở người lớn là rất cao, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ trở thành người mang virus mạn tính – căn nguyên hàng đầu dẫn đến ung thư gan tại Việt Nam. Sau khi tiêm đủ 3 mũi, bạn nên xét nghiệm lại sau 1-2 tháng để đảm bảo nồng độ kháng thể đã đạt mức bảo vệ (>10 mIU/ml). Việc duy trì hàng rào này là cách đầu tư rẻ nhất và hiệu quả nhất cho sức khỏe lá gan về lâu dài.
Viêm gan C có vắc xin phòng ngừa không?
Đây là phần “khuyết” trong câu trả lời cho thắc mắc có vắc xin phòng bệnh viêm gan A, B, C ở người lớn không. Hiện tại, chưa có vắc xin phòng viêm gan C. Virus viêm gan C (HCV) có khả năng biến đổi cấu trúc bề mặt liên tục, khiến hệ miễn dịch của con người rất khó để tạo ra một loại kháng thể bảo vệ đa năng. Điều này khiến việc nghiên cứu vắc xin gặp nhiều trở ngại lớn. Tuy nhiên, điều may mắn là y học đã tìm ra các loại thuốc kháng virus trực tiếp (DAAs) có thể chữa khỏi hoàn toàn viêm gan C với tỷ lệ trên 95% chỉ sau 3 tháng điều trị.
Vì chưa có vắc xin, việc phòng ngừa viêm gan C ở người lớn hoàn toàn dựa vào việc thay đổi hành vi nguy cơ. Bạn cần tuyệt đối không dùng chung kim tiêm, không dùng chung các vật dụng cá nhân có khả năng dính máu như dao cạo râu, kìm bấm móng tay hay bàn chải đánh răng. Khi thực hiện các dịch vụ như xăm mình, châm cứu hay làm răng, hãy chọn những cơ sở uy tín đảm bảo vô trùng dụng cụ. Đối với những người có nguy cơ cao, việc xét nghiệm tầm soát định kỳ là vô cùng cần thiết để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời bằng thuốc, ngăn chặn virus phá hủy lá gan âm thầm qua nhiều thập kỷ.
Tầm soát máu định kỳ để xác định tình trạng nhiễm virus viêm gan (Nguồn: Sưu tầm)
Ngoài ra, hiện nay trên thị trường còn có loại vắc xin phối hợp phòng cả viêm gan A và viêm gan B trong cùng một mũi tiêm (thường tiêm 3 liều). Loại vắc xin kết hợp này rất tiện lợi cho người lớn bận rộn, giúp giảm số lần tiêm và đảm bảo được bảo vệ kép trước hai loại virus phổ biến nhất. Trước khi thực hiện tiêm chủng, bạn nên thăm khám và nghe tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định loại vắc xin và phác đồ phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe cũng như tiền sử bệnh lý của mình.
Một lưu ý quan trọng là ngay cả khi đã tiêm phòng, người lớn vẫn nên duy trì các thói quen sinh hoạt lành mạnh. Vắc xin là hàng rào bảo vệ từ bên trong, nhưng một lối sống khoa học sẽ giúp giảm tải áp lực cho gan từ bên ngoài. Hãy hạn chế rượu bia, thức ăn nhiều dầu mỡ và tránh lạm dụng thuốc Tây không theo chỉ dẫn. Việc duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn không chỉ giúp tăng cường hệ miễn dịch mà còn ngăn ngừa tình trạng gan nhiễm mỡ – một yếu tố có thể làm trầm trọng thêm các tổn thương do virus gây ra.
Quy trình kiểm tra sức khỏe trước tiêm chủng (Nguồn: Sưu tầm)
Hiểu rõ về vắc xin viêm gan A, B, C cho người lớn giúp xóa bỏ rào cản thông tin và khẳng định tiêm phòng là trách nhiệm của mỗi người để bảo vệ lá gan. Trong bối cảnh bệnh lý gan mật trẻ hóa, vắc xin là giải pháp kinh tế và hiệu quả nhất. Pharmacity khuyến nghị bạn chủ động xét nghiệm và tiêm phòng ngay hôm nay, thay vì chờ đến khi có triệu chứng, để an tâm tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh trọn vẹn.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp