Diêm sinh là gì? Có công dụng gì đối với sức khỏe?

Diêm sinh là một dược liệu có vị chua, tính ôn, với công dụng bổ hỏa, tráng dương, thông lợi đại trường và sát trùng. Trong y học cổ truyền, diêm sinh được sử dụng để điều trị liệt dương, lỵ kéo dài, táo bón, phong thấp, thấp khớp và trừ giun sán. Tuy nhiên, do chứa độc tính, người dùng cần cẩn thận và tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng.

Tìm hiểu chung về Diêm sinh

Tên gọi, danh pháp

• Tên Việt: Diêm sinh.
• Tên gọi khác: Hoàng nha, Lưu hoàng, Oải lưu hoàng, Thạch lưu hoàng.
• Danh pháp khoa học: Sulfur.

Đặc điểm tự nhiên

• Diêm sinh là một nguyên tố tự nhiên hoặc được tổng hợp từ các hợp chất lưu huỳnh có sẵn trong môi trường. Tùy thuộc vào nguồn gốc và phương pháp chế tạo, diêm sinh có thể xuất hiện dưới dạng bột mịn màu vàng không mùi, hoặc những khối không đều hình dạng với màu vàng sáng và có mùi đặc trưng nhẹ. Chất này không hòa tan trong nước, rượu và ete, nhưng tan dễ dàng trong các chất dầu. Khi nung nóng, diêm sinh cháy với ngọn lửa xanh đặc trưng và phát tán mùi khét cay, gây khó thở.

Phân bố, thu hái, chế biến

• Diêm sinh có nguồn gốc tự nhiên hoặc được tạo ra thông qua chế biến từ các hợp chất lưu huỳnh tự nhiên.
• Quy trình bào chế diêm sinh bắt đầu từ lưu huỳnh thô được lọc sạch tạp chất, sau đó được chia nhỏ thành từng cục hoặc nghiền thành bột mịn. Khi chuẩn bị dùng, có thể nấu lưu huỳnh cùng với đậu hũ theo tỷ lệ 100 kg lưu huỳnh với 200 kg đậu hũ. Tiếp tục nung nóng cho đến khi đậu hũ chuyển sang màu đen lục, sau đó lấy ra, rửa sạch bằng nước lạnh, sau đó đập vụn và bảo quản để sử dụng từng phần.
• Bảo quản diêm sinh ở môi trường khô ráo, thông thoáng, tránh độ ẩm cao và nhiệt độ nóng quá mức.

Bộ phận sử dụng

• Lưu huỳnh đã được loại bỏ hoàn toàn các tạp chất.

Thành phần hóa học

• Thành phần cơ bản của diêm sinh là sulfur tinh khiết; tuy nhiên, tùy theo nguồn gốc và công nghệ chế tạo áp dụng, sản phẩm có thể chứa các tạp chất như đất, vôi, asen, sắt và những chất khác.

Công dụng của Diêm sinh

Theo y học cổ truyền

• Theo các ghi chép y học cổ truyền, diêm sinh có vị chua, tính ôn, tính chất độc và liên quan đến hai kinh tâm và thận. Dược liệu có công năng bổ hỏa, tráng dương, bổ mệnh môn chân hỏa, thông lợi đại trường và sát trùng. Được sử dụng trong các trường hợp liệt dương, lỵ kéo dài, người cao tuổi suy yếu với hư hàn dẫn đến táo bón, phong thấp, thấp khớp. Ngoài ra diêm sinh còn có khả năng trừ giun sán. Khi bôi ngoài da, dược liệu phát huy tác dụng sát trùng và điều trị mẩn ngứa, mụn nhọt hiệu quả.

Theo y học hiện đại

• Tác dụng trên đường tiêu hóa: Sulfur khi vào cơ thể sẽ tương tác với các thành phần trong thành ruột, kích thích tăng cường hoạt động nhu động ruột.
• Giảm ho, hóa đàm và làm giảm viêm đau khớp (theo kết quả thí nghiệm trên các mô hình động vật).

Liều dùng và cách dùng Diêm sinh

• Liều lượng hàng ngày sử dụng là 2 – 3 g, dưới dạng bột thuốc hoặc viên nén.

Bài thuốc kinh nghiệm

Bán lưu huỳnh:

• Áp dụng trong trường hợp người cao tuổi gặp tình trạng táo bón kéo dài, kèm theo xơ cứng mạch máu và đau nhức khớp xương. Chuẩn bị lưu huỳnh đã rửa sạch (dạng lưu huỳnh thăng hoa) 100 g, bán hạ 60 g tán thành bột mịn. Trộn đều hai vị thuốc, sau đó pha với mật ong để tạo thành viên nhỏ có kích thước tương đương hạt đậu xanh. Liều dùng hàng ngày là 2 – 3 lần, mỗi lần uống 10 – 20 viên.

Thuốc bôi ngoài:

• Dùng để điều trị mụn nhọt lưu huỳnh theo kinh nghiệm dân gian lâu đời. Chuẩn bị lưu huỳnh, đại phong tử, xà sàng tử với lượng bằng nhau, giã thành bột nhỏ mịn, sau đó trộn với dầu vừng rồi bôi trực tiếp lên các mụn nhọt sau khi đã làm sạch vùng da.

Một hình thức dùng diêm sinh trong đông y:

• Áp dụng cho người cao tuổi yếu sức bị táo bón và có triệu chứng phong thấp. Lấy diêm sinh tán nhỏ nhét vào ruột lợn, sau đó đem luộc sôi liên tục trong khoảng thời gian 4 giờ, lấy ra rồi tán thành bột. Tạo thành viên hạt ngô. Mỗi ngày uống 2 – 4 g.

Chữa mụn trứng cá đỏ:

• Kết hợp diêm sinh 25 g, kinh phấn 5 g, phèn phi 5 g với rượu 50° là 300 ml, lắc trộn đều và bôi lên vùng da bị mụn nhiều lần trong ngày.

Lưu ý khi dùng Diêm sinh

• Tuyệt đối không được kéo dài thời gian sử dụng diêm sinh và vượt quá liều lượng được khuyến cáo.
• Phụ nữ có thai cũng như những người có thể trạng âm hư hỏa vượng bị cấm sử dụng dược liệu này.
• Khi cần sử dụng, bắt buộc phải dùng lưu huỳnh đã được bào chế qua các công đoạn xử lý an toàn, tuyệt đối không sử dụng lưu huỳnh ở dạng tự nhiên chưa qua xử lý.
• Lưu huỳnh tự nhiên chứa thạch tín, một chất độc lực cao có khả năng gây tử vong nếu tiếp xúc với liều lượng lớn. Do đó, sử dụng quá nhiều diêm sinh có nguy cơ gây tích lũy độc tố trong cơ thể theo thời gian, dẫn tới các biến chứng nặng nề và có thể dẫn tới tử vong.
• Diêm sinh khi được bào chế cùng với đậu phụ vẫn có khả năng còn chứa các chất độc; hiện nay cần thêm các nghiên cứu sâu hơn để làm rõ vấn đề này, vì vậy không nên tự ý sử dụng mà không có chỉ định rõ ràng từ các chuyên gia y học.
• Diêm sinh là dược liệu được ứng dụng trong cả y học cổ truyền và y học hiện đại với nhiều mục đích trị liệu khác nhau. Tuy nhiên, do sở hữu độc tính đáng kể, bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý sử dụng. Cần tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc bác sĩ lâm sàng trước khi bắt đầu sử dụng dược liệu này.

Nguồn tham khảo

1. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi

2. https://tracuuduoclieu.vn/diem-sinh.html

3. https://www.thuocdantoc.org/duoc-lieu/diem-sinh