Ung thư trực tràng là một bệnh lý ác tính có thể điều trị hiệu quả, đặc biệt khi được phát hiện ở giai đoạn sớm. Mặc dù chẩn đoán bệnh thường gây lo lắng cho người bệnh và gia đình, những tiến bộ trong phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và các phương pháp điều trị hiện đại đã giúp cải thiện đáng kể tiên lượng sống. Khả năng điều trị thành công phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, đặc điểm khối u và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Ung thư trực tràng là bệnh gì?
Trực tràng là đoạn ruột thẳng nối liền giữa đại tràng xích-ma và ống hậu môn, có chiều dài khoảng 12 – 15 cm ở người trưởng thành. Chức năng chính của trực tràng là lưu giữ chất thải (phân) trước khi cơ thể phát ra tín hiệu đào thải chúng ra ngoài.
Ung thư trực tràng là bệnh lý ác tính xuất hiện khi các tế bào biểu mô lót trong lòng trực tràng bị đột biến gen, phát triển tăng sinh một cách vô tổ chức, phá vỡ cấu trúc mô lành để tạo thành các khối u. Đa phần các tổn thương này khởi nguồn từ những khối polyp trực tràng lành tính tiến triển âm thầm qua nhiều năm. Vì nằm ở vị trí thấp của hệ tiêu hóa, khối u trực tràng khi lớn lên rất dễ gây ra các triệu chứng kích thích tại chỗ như: đi ngoài phân nhỏ dẹt, đi ngoài nhiều lần trong ngày nhưng luôn có cảm giác mót rặn, đại tiện ra máu tươi hoặc máu lẫn nhầy sẫm màu, đau tức vùng hạ vị hoặc tầng sinh môn.
Ung thư trực tràng có chữa được không?
Để giải đáp một cách ngắn gọn và chính xác nhất: Ung thư trực tràng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm.
Y học lâm sàng đánh giá khả năng “chữa khỏi” thông qua chỉ số “Tỷ lệ sống sót tương đối sau 5 năm”. Ý nghĩa y khoa của tỷ lệ này được phân định rõ ràng theo từng giai đoạn phát triển của khối u:
- Giai đoạn khởi phát (Giai đoạn 0 và Giai đoạn 1): Lúc này, các tế bào ung thư trực tràng còn khu trú hoàn toàn ở lớp niêm mạc hoặc vừa mới ăn sâu vào lớp cơ của thành ruột, tuyệt đối chưa xâm lấn ra các hạch bạch huyết xung quanh. Ở giai đoạn vàng này, tỷ lệ chữa khỏi và sống sót khỏe mạnh sau 5 năm của bệnh nhân đạt từ 85% đến 90%. Việc can thiệp phẫu thuật triệt căn lúc này mang lại kết quả vô cùng mỹ mãn.
- Giai đoạn tiến triển tại chỗ (Giai đoạn 2 và Giai đoạn 3): Khối u đã ăn xuyên qua các lớp thành trực tràng, lan ra mô mỡ xung quanh hoặc đã di căn vào hệ thống hạch vùng chậu. Do đặc thù trực tràng nằm cố định trong khoang chậu hẹp, tỷ lệ tái phát tại chỗ ở giai đoạn này cao hơn ung thư đại tràng. Tuy nhiên, nhờ áp dụng phác đồ tân bổ trợ (xạ trị hoặc hóa – xạ trị trước mổ), tỷ lệ sống sót sau 5 năm vẫn duy trì ở mức khả quan, dao động từ 50% đến 75%.
- Giai đoạn di căn xa (Giai đoạn 4): Tế bào ác tính đã bứt phá để gieo rắc tổn thương thứ phát tại các cơ quan xa như gan, phổi, xương hoặc phúc mạc bụng. Ở giai đoạn muộn này, cơ hội chữa khỏi hoàn toàn là rất thấp, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 12% đến 15%. Mục tiêu y khoa lúc này sẽ chuyển sang kiểm soát tốc độ tiến triển của u, giảm nhẹ đau đớn và kéo dài thời gian sống mạn tính cho người bệnh.
Ung thư trực tràng có tỷ lệ chữa khỏi lên tới 90% nếu được rà soát và phát hiện từ giai đoạn khởi phát (Nguồn: Sưu tầm)
Yếu tố ảnh hưởng đến khả năng điều trị ung thư trực tràng
Không có một đáp án cố định nào về mặt thời gian cho tất cả bệnh nhân. Câu hỏi ung thư trực tràng có chữa được không ở từng cá thể phụ thuộc vào một tổ hợp nhiều yếu tố:
Thời điểm phát hiện bệnh
Đây là yếu tố tiên quyết cấu thành nên 80% sự thành bại của cuộc chiến. Phát hiện bệnh càng sớm khi khối u chưa di căn hạch đồng nghĩa với việc phác đồ điều trị càng đơn giản, ít tốn kém và tỷ lệ loại bỏ tế bào u triệt để càng cao.
Chất lượng điều trị
Ung thư trực tràng đòi hỏi kỹ thuật phẫu thuật vô cùng tinh vi, đặc biệt là kỹ thuật Cắt toàn bộ mạc treo trực tràng (TME – Total Mesorectal Excision). Việc phẫu thuật được thực hiện bởi các phẫu thuật viên ung bướu giàu kinh nghiệm tại các trung tâm y tế lớn sẽ giúp nạo vét sạch sẽ các vi tổn thương, giảm tỷ lệ tái phát tại chỗ từ 30% xuống dưới 5% và tăng tối đa cơ hội bảo tồn cơ vòng hậu môn cho người bệnh.
Chế độ dinh dưỡng
Bệnh nhân ung thư trực tràng thường bị suy kiệt nghiêm trọng do tình trạng chảy máu rỉ rả qua phân và tâm lý lo lắng. Một chế độ dinh dưỡng khoa học, giàu đạm dễ tiêu, chia nhỏ bữa ăn, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất trước, trong và sau điều trị sẽ giúp cơ thể có đủ sức bền miễn dịch để vượt qua các đợt truyền hóa chất hoặc tia xạ liều cao.
Tuổi tác
Người bệnh có tuổi đời còn trẻ, thể trạng tốt, không có các bệnh lý mạn tính đi kèm (như suy tim, xơ gan, suy thận, bệnh mạch vành) luôn có tiên lượng phục hồi mô sau mổ tốt hơn và dung nạp hóa chất tối ưu hơn nhóm bệnh nhân cao tuổi.
Lượng vận động
Việc duy trì các bài tập vận động nhẹ nhàng (như đi bộ, yoga) phù hợp với sức khỏe giúp tăng cường nhu động ruột, hạn chế tình trạng dính ruột sau mổ, kích thích tuần hoàn máu nuôi dưỡng mô lành và giải tỏa căng thẳng tâm lý cực kỳ hiệu quả cho người bệnh.
Phương pháp tầm soát ung thư trực tràng từ sớm
Tầm soát chủ động khi cơ thể chưa phát ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào là chìa khóa vàng giúp loại bỏ nguy cơ ung thư từ trong trứng nước.
Xét nghiệm phân
- Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT/FOBT): Giúp phát hiện các hồng cầu vi thể bị bong ra từ các polyp hoặc u trực tràng lẫn vào trong phân. Đây là phương pháp sàng lọc không xâm lấn, chi phí thấp và rất tiện lợi.
- Xét nghiệm sDNA trong phân: Phân tích các dấu vết đột biến cấu trúc DNA của tế bào ác tính được đào thải qua đường tiêu hóa.
Soi Sigmoidoscopy linh hoạt
Sử dụng ống nội soi mềm ngắn để rà soát toàn bộ vùng trực tràng và đại tràng xích-ma. Phương pháp này diễn ra nhanh chóng, ít gây khó chịu và không cần phải chuẩn bị làm sạch toàn bộ đại tràng như cuộc nội soi toàn bộ.
Nội soi đại tràng
Được nền y học thế giới công nhận là “tiêu chuẩn vàng” tối cao. Bác sĩ chuyên khoa sử dụng ống soi mềm có gắn camera độ phân giải siêu cao luồn từ hậu môn đi qua trực tràng và toàn bộ đại tràng. Nội soi không chỉ giúp quan sát rõ nét hình thái tổn thương mà còn có ưu điểm tuyệt đối: Cho phép bác sĩ bấm sinh thiết lấy mẫu mô làm giải phẫu bệnh hoặc tiến hành cắt bỏ toàn bộ các polyp trực tràng ngay trong quá trình nội soi, chặn đứng hoàn toàn con đường tiến triển thành ung thư.
Nội soi trực tràng giúp phát hiện sớm và can thiệp cắt bỏ polyp trước khi chúng chuyển biến ác tính (Nguồn: Sưu tầm)
Nội soi đại tràng ảo
Sử dụng hệ thống chụp cắt lớp vi tính (CT đa dãy) để dựng lại hình ảnh không gian 3 chiều của lòng trực tràng. Phương pháp này áp dụng cho những bệnh nhân có thể trạng quá yếu hoặc có tình trạng tắc nghẽn lòng ruột khiến ống soi truyền thống không thể đi qua được.
Phương pháp điều trị ung thư trực tràng
Điều trị ung thư trực tràng là một bài toán phối hợp đa mô thức đỉnh cao, tích hợp nhiều vũ khí y khoa hiện đại.
Phẫu thuật
Là phương pháp điều trị mang tính triệt căn cốt lõi. Tùy thuộc vào vị trí của khối u cách rìa hậu môn bao nhiêu cm, bác sĩ sẽ lựa chọn:
- Phẫu thuật cắt trước thấp (LAR): Áp dụng cho các khối u ở vị trí cao hoặc giữa trực tràng. Bác sĩ cắt đoạn ruột chứa u và nối ngay đoạn đại tràng phía trên với mỏm trực tràng còn lại, bảo tồn nguyên vẹn cơ vòng hậu môn.
- Phẫu thuật cắt cụt trực tràng ngả bụng – tầng sinh môn (Phẫu thuật Miles): Bắt buộc phải áp dụng khi khối u nằm quá thấp, xâm lấn vào hệ thống cơ thắt hậu môn. Bác sĩ sẽ cắt bỏ toàn bộ trực tràng, hậu môn và làm hậu môn nhân tạo vĩnh viễn ở thành bụng trái cho người bệnh.
Hóa trị
Sử dụng các dòng hóa chất độc tế bào để truyền qua đường tĩnh mạch hoặc đường uống. Hóa trị có thể dùng phối hợp trước mổ để làm nhỏ u, dùng sau mổ (hóa trị bổ trợ) để tiêu diệt các tế bào ung thư còn trôi nổi trong hệ tuần hoàn, hoặc dùng ở giai đoạn di căn để giảm nhẹ triệu chứng.
Xạ trị
Đây là điểm khác biệt lớn nhất của ung thư trực tràng so với ung thư đại tràng. Vì trực tràng nằm cố định trong hố chậu, xạ trị vùng chậu mang lại hiệu quả kiểm soát u tại chỗ cực tốt. Bác sĩ thường chỉ định xạ trị ngắn ngày hoặc hóa – xạ trị đồng thời tiền phẫu nhằm mục đích: Gom nhỏ kích thước khối u, làm giai đoạn bệnh lùi xuống, từ đó biến một cuộc mổ từ chỗ phải cắt bỏ hậu môn thành một cuộc mổ có thể bảo tồn được cơ vòng hậu môn, giữ lại chất lượng sống tự chủ cho bệnh nhân.
Điều trị nhắm trúng đích
Sử dụng các kháng thể đơn dòng (như Bevacizumab, Cetuximab) để tấn công chính xác vào các thụ thể tăng trưởng của tế bào u hoặc cắt đứt nguồn mạch máu sinh mới đến nuôi khối u, khiến khối u bị cô lập và teo nhỏ mà không làm tổn hại các mô lành xung quanh.
Điều trị miễn dịch
Là vũ khí tân tiến nhất giúp kích hoạt, cởi bỏ hàng rào ức chế để các tế bào tủy xương và hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể tự nhận diện, tấn công tế bào ác tính. Phương pháp này đem lại những kết quả sinh tồn ngoạn mục cho nhóm bệnh nhân giai đoạn muộn có tình trạng khiếm khuyết sửa chữa ghép cặp (dMMR) hoặc mất ổn định vi vệ tinh cao (MSI-H).
Các câu hỏi thường gặp về ung thư trực tràng (FAQs)
Chi phí điều trị ung thư trực tràng là bao nhiêu?
Chi phí điều trị ung thư trực tràng tương đối lớn và biến động mạnh tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, phương pháp phẫu thuật (mổ mở hay mổ nội soi robot), phác đồ thuốc đích hay miễn dịch được sử dụng. Một lộ trình điều trị cơ bản bao gồm hóa – xạ trị tiền phẫu, phẫu thuật và hóa trị hậu phẫu có thể dao động từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, hiện nay Bảo hiểm Y tế (BHYT) tại Việt Nam đã chi trả một danh mục rất lớn các kỹ thuật phẫu thuật, chi phí giường bệnh và các dòng hóa chất cơ bản, giúp giảm tải gánh nặng kinh tế rất nhiều cho gia đình người bệnh.
Ung thư trực tràng có tái phát không?
Câu trả lời là có nguy cơ. Nguy cơ tái phát tại chỗ (tại vùng hố chậu) hoặc di căn xa sang gan, phổi luôn hiện hữu, đặc biệt là trong 2 đến 3 năm đầu sau mổ. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám định kỳ (xét nghiệm dấu ấn ung thư CEA, chụp CT, nội soi kiểm tra miệng nối) mỗi 3 – 6 tháng/lần là bắt buộc để phát hiện sớm các ổ tái phát và xử lý kịp thời.
Có vắc xin phòng ngừa ung thư trực tràng không?
Hiện nay chưa có vắc xin phòng ngừa dành riêng cho ung thư trực tràng. Cách phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất chính là loại bỏ các yếu tố nguy cơ từ lối sống: không hút thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia, giảm ăn các loại thịt đỏ và đồ ăn chiên rán dầu mỡ, tăng cường bổ sung chất xơ hòa tan, kết hợp thói quen đi tầm soát nội soi trực tràng định kỳ từ tuổi 45 để cắt bỏ các polyp lành tính ngay từ khi chúng chưa kịp biến đổi cấu trúc tế bào.
Nội soi trực tràng định kỳ là giải pháp thay thế vắc xin tốt nhất để phòng ngừa ung thư trực tràng (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, ung thư trực tràng có thể được điều trị hiệu quả và nhiều trường hợp đạt kết quả khả quan nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị đúng phác đồ. Vì vậy, mỗi người nên chủ động tầm soát theo khuyến cáo, chú ý các dấu hiệu bất thường của hệ tiêu hóa và thăm khám kịp thời khi cần thiết. Duy trì chế độ ăn uống cân đối, lối sống lành mạnh và vận động thường xuyên cũng góp phần bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa và giảm nguy cơ mắc bệnh.
Nguồn tham khảo:
Wikipedia
https://en.wikipedia.org/wiki/Colorectal_cancer
Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/colon-cancer/symptoms-causes/syc-20353669
📝Nguồn tài liệu: Chọn lọc từ nhiều nguồn y tế uy tín
🔎Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tổng quan. Vui lòng tham khảo ý kiến của Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để nhận được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.