Thói quen tắm rửa vào buổi sáng là lựa chọn của nhiều người nhằm giúp cơ thể tỉnh táo, sạch sẽ để bắt đầu một ngày làm việc mới. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, có không ít thông tin cảnh báo về các trường hợp gặp sự cố sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí là tai biến mạch máu não ngay trong phòng tắm vào sáng sớm. Điều này khiến dư luận hoang mang và đặt ra câu hỏi liệu tắm sáng có bị đột quỵ không?
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ (hay còn được gọi là tai biến mạch máu não) là một tình trạng y khoa cấp tính nguy hiểm, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bộ đột ngột bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng. Khi bị thiếu oxy và các chất dinh dưỡng cần thiết, các tế bào não tại vùng tổn thương sẽ bắt đầu chết đi chỉ trong vòng vài phút.
Đột quỵ được chia làm hai loại chính:
- Đột quỵ nhồi máu não: Xảy ra do có cục máu đông (huyết khối) hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn lòng động mạch nuôi não. Đây là thể đột quỵ phổ biến nhất trong các ca lâm sàng.
- Đột quỵ xuất huyết não: Xảy ra khi một mạch máu trong não bị rách hoặc vỡ ra, khiến máu tràn vào các mô não xung quanh, gây áp lực lớn và làm tổn thương cấu trúc tế bào não
Tắm sáng có bị đột quỵ không?
Thực tế, việc tắm sáng không trực tiếp gây ra đột quỵ, nhưng nó có thể trở thành yếu tố nguy cơ nếu kết hợp với những thói quen không lành mạnh hoặc tình trạng sức khỏe không ổn định. Khi tắm vào buổi sáng, đặc biệt là lúc cơ thể còn đang mệt mỏi, huyết áp chưa ổn định hoặc sau khi vừa thức dậy, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm mạch máu co lại, ảnh hưởng đến tuần hoàn não. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường. Vì vậy, để an toàn, nên tắm bằng nước ấm, tránh tắm quá lâu và không tắm khi cơ thể đang quá lạnh hoặc quá mệt. Đây là cách giúp giảm thiểu nguy cơ và bảo vệ sức khỏe.
Tiếp xúc với nước lạnh vào sáng sớm có thể kích hoạt phản ứng co mạch nguy hiểm ở người có bệnh nền (Nguồn: Sưu tầm)
Độ tuổi và sức khỏe
Người cao tuổi, người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc đang mắc các bệnh nền thường nhạy cảm hơn với sự thay đổi nhiệt độ. Đối với nhóm đối tượng này, việc tắm sáng không đúng cách có thể tạo ra những tác động tiêu cực đáng kể đến hệ tim mạch và thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột dễ làm huyết áp dao động, mạch máu co giãn bất thường, từ đó tăng nguy cơ chóng mặt, ngất xỉu hoặc thậm chí đột quỵ. Vì vậy, những người có sức khỏe yếu cần đặc biệt thận trọng, nên tắm bằng nước ấm, tránh tắm quá lâu và không tắm khi cơ thể đang mệt mỏi hoặc đói để bảo vệ an toàn cho sức khỏe.
Thời điểm tắm sáng
Người cao tuổi, người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc đang mắc bệnh nền thường nhạy cảm hơn với sự thay đổi nhiệt độ. Việc tắm sáng không đúng cách có thể gây tác động tiêu cực đến hệ tim mạch và thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột dễ làm huyết áp dao động, mạch máu co giãn bất thường, từ đó tăng nguy cơ chóng mặt, ngất xỉu hoặc thậm chí đột quỵ. Vì vậy, nhóm đối tượng này cần đặc biệt thận trọng, nên tắm bằng nước ấm, tránh tắm quá lâu và không tắm khi cơ thể đang mệt mỏi hoặc đói để bảo vệ sức khỏe.
Vì sao tắm sáng sớm tăng nguy cơ bị đột quỵ?
Các nghiên cứu y học đã chỉ ra một số cơ chế sinh lý giải thích vì sao việc tắm rửa vào khung giờ sáng sớm lại có thể trở thành ngòi nổ kích hoạt cơn đột quỵ:
Huyết áp thay đổi nhanh đột ngột
Khi tiếp xúc với nước, đặc biệt là nước lạnh hoặc quá nóng, cơ thể sẽ có phản xạ co mạch để giữ nhiệt. Phản xạ này khiến huyết áp tăng nhanh và đột ngột. Với người khỏe mạnh, sự thay đổi này thường không gây nguy hiểm lớn, nhưng đối với những người có sẵn bệnh lý về tim mạch hoặc mạch máu não, sự dao động huyết áp bất thường có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Huyết áp tăng cao đột ngột làm mạch máu chịu áp lực lớn, dễ gây vỡ hoặc tắc nghẽn mạch máu não, từ đó dẫn đến nguy cơ đột quỵ. Vì vậy, những người có bệnh nền cần đặc biệt thận trọng khi tắm, nên chọn nước ấm vừa phải, tránh thay đổi nhiệt độ quá nhanh và không tắm khi cơ thể đang mệt mỏi hoặc huyết áp không ổn định. Đây là cách giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe.
Có sẵn bệnh lý nền
Như đã phân tích, những người có sẵn các bệnh lý về tim mạch, huyết áp hoặc dị dạng mạch máu não tiềm ẩn là nhóm đối tượng chịu tổn thương lớn nhất. Hệ thống mạch máu của họ giống như một đường ống đã cũ và giòn; bất kỳ một sự dao động mạnh nào về áp lực dòng máu do hiện tượng sốc nhiệt khi tắm cũng có thể làm đường ống này bị tắc nghẽn hoặc tổn thương nghiêm trọng.
Cơ thể bị mất nước do tắm nước nóng
Nhiều người có thói quen tắm nước quá nóng vào sáng sớm để làm ấm cơ thể. Tuy nhiên, việc ngâm mình hoặc dội nước nóng trong thời gian dài sẽ làm các mạch máu dưới da bị giãn nở quá mức, khiến máu dồn về ngoại vi. Điều này kết hợp với sự bay hơi nước qua da gây ra tình trạng mất nước và giảm thể tích tuần hoàn tạm thời, dẫn đến tụt huyết áp tư thế, giảm lưu lượng máu nuôi não và dễ hình thành các huyết khối gây nhồi máu não.
Té ngã trong lúc tắm
Không gian phòng tắm thường trơn trượt và kín gió. Hiện tượng thay đổi huyết áp đột ngột (dù là tăng vọt do nước lạnh hay tụt huyết áp do nước quá nóng) đều dễ gây ra triệu chứng choáng váng, hoa mắt, mất thăng bằng khiến người bệnh bị té ngã. Cú va đập mạnh ở vùng đầu vào sàn cứng hoặc thành bồn tắm có thể gây chấn thương sọ não, xuất huyết nội sọ – một tình trạng nguy hiểm có biểu hiện lâm sàng tương tự như đột quỵ.
Triệu chứng đột quỵ vì tắm sáng
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ ngay trong hoặc sau khi tắm sáng là yếu tố sống còn giúp người bệnh tận dụng được “thời gian vàng” để cấp cứu. Các triệu chứng điển hình tuân theo quy tắc B.E.F.A.S.T bao gồm:
- B (Balance – Thăng bằng): Người bệnh đột ngột cảm thấy choáng váng, mất thăng bằng, đi đứng không vững hoặc loạng choạng ngay khi bước ra khỏi bồn tắm.
- E (Eyes – Mắt): Xuất hiện tình trạng mờ mắt, nhìn nhòe, nhìn đôi (thấy hai hình) hoặc mất thị lực tạm thời ở một bên mắt.
- F (Face – Khuôn mặt): Gương mặt bị mất cân đối, méo miệng, nhân trung bị lệch sang một bên. Rõ nhất khi người bệnh cố gắng cười hoặc há miệng.
- A (Arms – Tay chân): Một bên tay hoặc chân bị tê bì, yếu liệt, không thể nhấc lên được hoặc bị rơi vật dụng đang cầm nắm trên tay.
- S (Speech – Giọng nói): Người bệnh đột ngột nói ngọng, nói líu lưỡi, ú ớ, không phát âm rõ câu chữ hoặc không hiểu lời người khác nói.
- T (Time – Thời gian): Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi ngay xe cấp cứu 115 để đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất.
Thời điểm không nên tắm để tránh nguy cơ đột quỵ
Để bảo vệ hệ thống tim mạch ổn định, người dân cần tránh việc tắm rửa vào những thời điểm nhạy cảm sau đây:
- Tắm ngay khi vừa ngủ dậy: Lúc này cơ quan tuần hoàn chưa đạt trạng thái ổn định hoàn toàn, việc tắm ngay dễ gây sốc nhiệt.
- Tắm khi cơ thể đang vã mồ hôi hoặc vừa vận động nặng: Khi vừa tập thể dục hoặc làm việc nặng, các lỗ chân lông đang giãn nở và mạch máu ngoại vi đang giãn để thoát nhiệt. Dội nước ngay lập tức (đặc biệt là nước lạnh) sẽ làm co mạch đột ngột, giữ nhiệt độc bên trong và tăng áp lực lên tim.
- Tắm khi quá đói hoặc quá no: Tắm khi đói dễ gây hạ đường huyết và ngất xỉu. Tắm khi quá no làm phân tán lượng máu cần tập trung cho hệ tiêu hóa, gây đầy bụng và ảnh hưởng đến tim mạch.
- Tắm sau khi sử dụng rượu bia: Cồn làm giãn mạch máu dưới da. Tắm sau khi uống rượu bia (bất kể sáng hay tối) đều làm gia tăng tốc độ thoát nhiệt, gây co mạch trung tâm đột ngột và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ phòng tắm.
Hướng dẫn và lưu ý cách tắm vào buổi sáng giảm nguy cơ đột quỵ
Nếu bạn vẫn duy trì thói quen tắm vào buổi sáng, hãy thực hiện theo các hướng dẫn y khoa dưới đây để giảm thiểu tối đa các rủi ro đối với hệ tim mạch:
Cân nhắc tùy thể trạng và bệnh nền
Những người có sức khỏe yếu, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền tim mạch, huyết áp nên chuyển thói quen tắm sang các khung giờ ấm áp hơn trong ngày (như cuối buổi chiều). Nếu bắt buộc phải tắm sáng, cần đảm bảo cơ thể hoàn toàn tỉnh táo và khỏe mạnh.
Điều chỉnh nhiệt độ nước phù hợp
Nhiệt độ nước tắm lý tưởng nhất là nước ấm vừa phải, dao động từ 37°C đến 39°C (tương đương với thân nhiệt cơ thể). Tuyệt đối không tắm bằng nước quá lạnh hoặc nước quá nóng để tránh các phản ứng co giãn mạch cực đoan.
Thời gian tắm
Không nên ngâm mình hoặc đứng dưới vòi hoa sen quá lâu. Thời gian tắm buổi sáng chỉ nên kéo dài từ 5 đến 10 phút. Tắm quá lâu sẽ làm da bị mất độ ẩm tự nhiên và gây ảnh hưởng đến sự ổn định của huyết áp.
Tắm đúng trình tự
Để cơ thể có thời gian thích nghi với nhiệt độ của nước, bạn không nên dội nước trực tiếp từ đỉnh đầu xuống. Hãy áp dụng quy trình tắm an toàn từ dưới lên trên:
- Tiếp xúc nước đầu tiên ở vùng bàn chân và cẳng chân.
- Dội nước nhẹ nhàng lên vùng tay, đùi và hông.
- Làm ướt vùng bụng, ngực và vai để cơ thể làm quen với nhiệt độ.
- Cuối cùng mới tiến hành gội đầu và làm ướt toàn bộ vùng đầu
Tắm đúng trình tự từ chân lên đến đầu là nguyên tắc vàng giúp phòng tránh sốc nhiệt (Nguồn: Sưu tầm)
Giữ ấm cơ thể sau khi tắm xong
Sau khi tắm xong, cần dùng khăn bông khô lau sạch nước trên người ngay trong phòng tắm kín gió. Lau khô tóc bằng máy sấy và mặc quần áo ấm trước khi bước ra không gian bên ngoài để tránh việc cơ thể bị hạ nhiệt độ đột ngột do gặp luồng gió ngoài phòng tắm.
Lưu ý khác
Nên uống một ly nước ấm khoảng 150ml trước khi tắm để bù lại lượng nước mất đi sau một đêm dài, giúp làm loãng máu và ổn định huyết áp.
Khởi động nhẹ nhàng bằng các động tác co duỗi tay chân hoặc ngồi nghỉ từ 10 – 15 phút sau khi thức dậy để cơ thể thiết lập lại trạng thái cân bằng trước khi đi tắm.
Câu hỏi liên quan (FAQ)
Có nên tắm lúc 3h sáng?
Không nên. Lúc 3 giờ sáng là thời điểm nhiệt độ môi trường xuống rất thấp, cơ thể con người đang trong giai đoạn ngủ sâu hoặc các chức năng sinh lý đang ở mức thấp nhất trong chu kỳ sinh học. Tắm vào khung giờ này khiến cơ thể dễ bị nhiễm lạnh sâu, co mạch đột ngột và đối mặt với nguy cơ đột quỵ, viêm phổi cấp tính cực kỳ cao.
Tắm đêm có nguy hiểm không?
Có nguy hiểm. Tắm sau 22 giờ đêm là một thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Vào ban đêm, độ ẩm không khí tăng cao và nhiệt độ giảm xuống. Tắm đêm làm các mạch máu ngoại vi co lại, cản trở tuần hoàn máu lên não, dễ gây ra các biến chứng như liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên (gây méo miệng, trợn mắt), đau nhức đầu kinh niên và làm tăng tỷ lệ tử vong do đột quỵ tai biến mạch máu não trong đêm.
Tắm muộn vào ban đêm là yếu tố nguy cơ hàng đầu kích hoạt các cơn tai biến mạch máu não (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, thói quen tắm sáng tuy đem lại cảm giác sảng khoái nhưng có thể trở thành mối nguy hại cho sức khỏe nếu thực hiện sai phương pháp hoặc sai thời điểm. Việc thấu hiểu cơ chế tác động của nhiệt độ đối với hệ thống mạch máu, tuân thủ nguyên tắc tắm đúng trình tự và nhận biết sớm các biểu hiện bất thường chính là lá chắn vững chắc bảo vệ bạn và gia đình trước nguy cơ đột quỵ.
Nguồn tham khảo:
SỞ Y TẾ NGHỆ AN https://yte.nghean.gov.vn/tin-chuyen-nganh/5-thoi-diem-neu-tam-goi-se-de-bi-dot-quy-683992