Sau hành trình vượt cạn đầy vất vả, cơ thể người phụ nữ cần một khoảng thời gian dài để phục hồi về trạng thái ban đầu. Trong đó, sự quay trở lại của chu kỳ kinh nguyệt là dấu hiệu cho thấy cơ quan sinh sản đang dần hoạt động bình thường. Tuy nhiên, rất nhiều mẹ bỉm gặp phải tình trạng rối loạn kinh nguyệt sau sinh với những biểu hiện bất thường khiến tâm lý lo lắng, bất an.
Tình trạng rối loạn kinh nguyệt sau sinh là gì?
Rối loạn kinh nguyệt sau sinh là hiện tượng chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ không trở lại quỹ đạo bình thường sau khi kết thúc thai kỳ. Biểu hiện của tình trạng này rất đa dạng, từ việc kỳ kinh đến quá sớm, quá muộn, vô kinh kéo dài cho đến những thay đổi về tính chất máu kinh và các cơn đau bụng hành kinh.
Về bản chất, đây là sự mất cân bằng giữa các hormone nội tiết tố trong cơ thể mẹ sau một giai đoạn biến động lớn khi mang thai. Tuy nhiên, đôi khi rối loạn kinh nguyệt cũng là tiếng chuông cảnh báo những vấn đề phụ khoa tiềm ẩn hoặc sự kiệt sức của cơ thể trong quá trình chăm sóc trẻ nhỏ.
Phụ nữ sau sinh bao lâu thì có kinh nguyệt trở lại?
Thời gian xuất hiện kinh nguyệt trở lại sau khi sinh ở mỗi người là hoàn toàn khác nhau, phụ thuộc lớn vào việc mẹ có nuôi con bằng sữa mẹ hay không:
- Đối với mẹ nuôi con bằng sữa công thức: Kinh nguyệt thường quay trở lại khá sớm, trung bình từ 6 đến 8 tuần sau khi sinh. Lúc này, cơ thể không phải tiết sữa nên nồng độ hormone sinh sản nhanh chóng phục hồi.
- Đối với mẹ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn: Kinh nguyệt thường đến muộn hơn, có thể từ 6 tháng đến hơn 1 năm, hoặc chỉ xuất hiện sau khi mẹ bắt đầu cho bé cai sữa. Điều này là do cơ thể tiết ra hormone Prolactin để sản xuất sữa, đồng thời gây ức chế quá trình rụng trứng.
Cần lưu ý rằng, ngay cả khi chưa có kinh nguyệt trở lại, quá trình rụng trứng vẫn có thể xảy ra âm thầm, do đó mẹ bỉm vẫn có khả năng thụ thai nếu không sử dụng biện pháp tránh thai an toàn.
Dấu hiệu nhận biết rối loạn kinh nguyệt sau sinh
Để xác định mình có đang gặp phải tình trạng rối loạn hay không, chị em cần quan sát kỹ các biểu hiện sau:
1.
Thay đổi thời gian chu kỳ và vô kinh sau sinh
Dấu hiệu phổ biến nhất là chu kỳ “lúc có lúc không”. Có những tháng kinh nguyệt đến sớm (dưới 21 ngày), nhưng có những tháng lại kéo dài đến 40-50 ngày mới xuất hiện. Tình trạng vô kinh (không có kinh nguyệt) kéo dài quá 1 năm sau sinh đối với người không cho con bú cũng được coi là một dấu hiệu rối loạn cần lưu ý.
2.
Lượng máu kinh nguyệt sau sinh quá nhiều hoặc quá ít
Lượng máu kinh có sự biến động bất thường so với thời điểm trước khi mang thai. Mẹ có thể gặp tình trạng cường kinh (máu ra quá nhiều, phải thay băng liên tục mỗi giờ) hoặc kinh nguyệt ra rất ít, chỉ lốm đốm trong 1-2 ngày rồi hết hẳn.
3.
Màu sắc máu kinh bất thường và đau bụng kinh dữ dội
Máu kinh bình thường có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm. Tuy nhiên, khi bị rối loạn kinh nguyệt sau sinh, máu kinh có thể chuyển sang màu đen thẫm, xám hoặc có nhiều cục máu đông lớn. Đi kèm với đó là những cơn đau bụng kinh dữ dội, đau lưng, chuột rút gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chăm sóc con cái.
Quan sát màu sắc và lượng máu kinh giúp nhận biết sớm tình trạng rối loạn (Nguồn: Sưu tầm)
Nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt sau sinh phổ biến
Sự rối loạn này không tự nhiên sinh ra mà là kết quả của sự kết hợp giữa các yếu tố sinh lý và tâm lý.
1.
Thay đổi nội tiết tố và tác động của việc nuôi con bằng sữa mẹ (Prolactin)
Trong quá trình cho con bú, tuyến yên tiết ra hormone Prolactin để kích thích sản xuất sữa mẹ. Prolactin liều cao có tác dụng phụ là ngăn chặn trục Hạ đồi – Tuyến yên – Buồng trứng, khiến trứng không rụng và niêm mạc tử cung không bong ra. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên nhưng cũng là nguyên nhân chính gây ra tình trạng vô kinh hoặc kinh nguyệt thất thường ở mẹ bỉm.
2.
Tâm lý căng thẳng, stress và mất ngủ trong quá trình chăm con
Việc chăm sóc trẻ sơ sinh với những đêm thức trắng, lo lắng về cân nặng, sức khỏe của con khiến mẹ bỉm rơi vào trạng thái stress kéo dài. Stress kích thích cơ thể sản sinh Cortisol, làm gián đoạn sự sản xuất Estrogen và Progesterone, dẫn đến chu kỳ kinh nguyệt bị đảo lộn.
3.
Tác dụng phụ của các biện pháp tránh thai sau sinh
Nhiều phụ nữ lựa chọn đặt vòng tránh thai, tiêm thuốc tránh thai hoặc dùng viên uống tránh thai chỉ chứa Progestin ngay sau sinh. Các biện pháp này tác động trực tiếp đến nội tiết và niêm mạc tử cung, thường gây ra hiện tượng ra máu thấm giọt hoặc mất kinh tạm thời.
4.
Cảnh báo các bệnh lý phụ khoa gây rối loạn kinh nguyệt sau sinh
Không loại trừ khả năng mẹ bị mắc các bệnh phụ khoa phát sinh sau khi sinh nở như: viêm lộ tuyến cổ tử cung, viêm nhiễm âm đạo, u xơ tử cung hoặc lạc nội mạc tử cung. Những căn bệnh này không chỉ gây rối loạn chu kỳ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây vô sinh thứ con nếu không được điều trị kịp thời.
Bị rối loạn kinh nguyệt sau sinh có nguy hiểm không?
Ở góc độ sinh lý bình thường, rối loạn kinh nguyệt giai đoạn đầu sau sinh không quá nguy hiểm nếu do yếu tố cho con bú hoặc stress nhẹ. Tuy nhiên, về lâu dài, nó có thể dẫn đến:
- Thiếu máu: Nếu máu kinh ra quá nhiều và kéo dài (rong kinh), mẹ dễ bị suy nhược, chóng mặt, rụng tóc và thiếu sữa cho con.
- Nguy cơ mắc bệnh viêm nhiễm: Máu kinh ra kéo dài là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, gây viêm nhiễm phần phụ.
- Ảnh hưởng sức khỏe sinh sản: Rối loạn kéo dài có thể là dấu hiệu suy buồng trứng sớm hoặc các bệnh lý ác tính về tử cung.
Khi nào tình trạng rối loạn kinh nguyệt sau sinh cần gặp bác sĩ?
Chị em nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa nếu xuất hiện các triệu chứng sau:
- Kinh nguyệt kéo dài trên 7 ngày hoặc ra máu cực kỳ nhiều.
- Máu kinh có mùi hôi nồng nặc và màu sắc lạ (đen, xám).
- Đau vùng chậu dữ dội ngay cả khi không trong kỳ kinh.
- Vùng kín ngứa ngáy, khí hư có màu xanh hoặc vàng.
- Không có kinh trở lại sau 1 năm dù đã ngừng cho con bú hoàn toàn.
Mẹ bỉm nên thăm khám phụ khoa nếu tình trạng rối loạn kéo dài (Nguồn: Sưu tầm)
Phương pháp chẩn đoán rối loạn kinh nguyệt sau sinh
Để tìm ra nguyên nhân chính xác, các bác sĩ thường thực hiện các bước sau:
- Hỏi tiền sử: Tìm hiểu về quá trình sinh nở, phương pháp cho con bú và các biện pháp tránh thai đang dùng.
- Khám lâm sàng: Kiểm tra cơ quan sinh dục ngoài và cổ tử cung để tìm dấu hiệu viêm nhiễm.
- Siêu âm đầu dò hoặc siêu âm bụng: Để kiểm tra độ dày niêm mạc tử cung, phát hiện u xơ hoặc các bất thường ở buồng trứng.
- Xét nghiệm máu: Đo nồng độ các hormone như Prolactin, Estrogen, Progesterone và kiểm tra chỉ số sắt để đánh giá tình trạng thiếu máu.
Các cách khắc phục và chữa rối loạn kinh nguyệt sau sinh an toàn
Tùy vào nguyên nhân và mức độ, mẹ bỉm có thể áp dụng các biện pháp sau để điều hòa lại chu kỳ.
1.
Xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học cho mẹ bỉm
- Dinh dưỡng: Bổ sung thực phẩm giàu sắt (thịt bò, gan, trứng) và các loại rau xanh lá đậm. Tăng cường thực phẩm chứa Phytoestrogen tự nhiên như đậu nành, hạt lanh để hỗ trợ cân bằng nội tiết.
- Vận động: Tập luyện các bài tập Yoga nhẹ nhàng hoặc đi bộ hằng ngày để kích thích tuần hoàn máu và giúp cơ thể dẻo dai hơn.
2.
Giải tỏa tâm lý, kiểm soát căng thẳng sau sinh
Sự hỗ trợ từ người thân, đặc biệt là chồng, trong việc chăm sóc bé là liều thuốc tốt nhất. Mẹ nên dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc bất cứ khi nào có thể và tham gia các hoạt động thư giãn như nghe nhạc, đọc sách để cân bằng lại hệ thần kinh.
3.
Điều trị rối loạn kinh nguyệt sau sinh bằng y khoa theo chỉ định
Nếu rối loạn do thiếu hụt hormone nghiêm trọng hoặc bệnh lý phụ khoa, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc điều hòa kinh nguyệt phù hợp. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc bắc, thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc thực phẩm chức năng khi chưa có ý kiến chuyên gia, vì một số chất có thể bài tiết qua sữa mẹ ảnh hưởng đến em bé.
Dinh dưỡng hợp lý giúp mẹ bỉm sớm ổn định nội tiết tố sau sinh (Nguồn: Sưu tầm)
Biện pháp phòng ngừa rối loạn kinh nguyệt sau sinh hiệu quả
Phòng bệnh hơn chữa bệnh, mẹ bỉm có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách:
- Giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ, đúng cách hằng ngày.
- Đi khám phụ khoa định kỳ ít nhất 6 tháng/lần sau khi sinh.
- Sử dụng các biện pháp tránh thai phù hợp theo tư vấn của bác sĩ.
- Duy trì cân nặng hợp lý, không ép cân quá đà sau sinh vì sụt cân nhanh cũng gây mất kinh.
Các câu hỏi thường gặp về rối loạn kinh nguyệt sau sinh (FAQ)
Làm sao để biết sắp hết kinh?
Thông thường, lượng máu kinh sẽ ít dần và chuyển sang màu nâu nhạt hoặc hồng nhạt vào những ngày cuối. Bạn cũng sẽ cảm thấy các triệu chứng như đau bụng, căng ngực giảm dần, tâm trạng ổn định hơn và cơ thể nhẹ nhàng hơn.
Sau khi sinh mổ kinh nguyệt có đều không?
Phương pháp sinh (mổ hay thường) không quyết định tính chất đều đặn của kinh nguyệt. Sự đều đặn phụ thuộc vào tốc độ hồi phục của niêm mạc tử cung (vết sẹo mổ cần thời gian lành lại) và trạng thái nội tiết của mẹ. Đôi khi, mẹ sinh mổ có thể gặp tình trạng kinh nguyệt bị ứ đọng tại vết mổ cũ gây ra hiện tượng rong kinh.
Phụ nữ sau sinh bao lâu thì có kinh nguyệt trở lại?
Như đã đề cập, nếu không cho con bú, kinh nguyệt sẽ trở lại sau 6-8 tuần. Nếu cho con bú hoàn toàn, thời gian này có thể kéo dài từ 6 tháng đến sau khi cai sữa. Đây là khoảng thời gian biến thiên rất rộng và đều được coi là bình thường nếu mẹ không có cảm giác đau đớn hay khó chịu khác thường.
Rối loạn kinh nguyệt sau sinh là một hành trình điều chỉnh tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, sự chủ quan có thể dẫn đến những hệ lụy không đáng có cho sức khỏe và thiên chức làm mẹ. Pharmacity hy vọng bài viết đã cung cấp đủ kiến thức để các mẹ bỉm tự tin hơn trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân. Hãy luôn yêu thương và lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày.