Nhiều người lầm tưởng rằng vắc xin HPV chỉ dành cho những ai chưa từng quan hệ tình dục. Tuy nhiên, quan niệm này vô tình tạo ra rào cản khiến nhiều phụ nữ và nam giới bỏ lỡ cơ hội bảo vệ sức khỏe trước các loại u ác tính nguy hiểm. Thực tế, dù bạn đã có hoạt động tình dục, vắc xin vẫn mang lại giá trị phòng bệnh to lớn.
Quan hệ tình dục rồi có tiêm phòng HPV được không?
Câu trả lời khẳng định từ các chuyên gia y tế là: Có, bạn hoàn toàn có thể và rất nên tiêm phòng vắc xin HPV ngay cả khi đã quan hệ tình dục. Mặc dù vắc xin đạt hiệu quả tối ưu khi được tiêm trước lần quan hệ đầu tiên, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc vắc xin mất đi tác dụng đối với những người đã từng sinh hoạt tình dục. Virus HPV có hàng trăm chủng khác nhau, và việc bạn đã quan hệ tình dục không có nghĩa là bạn đã nhiễm tất cả các chủng nguy cơ cao có trong vắc xin.
Theo các số liệu nghiên cứu, ngay cả khi một người đã nhiễm một chủng HPV nhất định, việc tiêm phòng vẫn giúp cơ thể tạo ra kháng thể bảo vệ đối với những chủng còn lại mà người đó chưa mắc phải. Hiện nay, các tổ chức y tế uy tín đã mở rộng độ tuổi tiêm chủng lên đến 45 tuổi, điều này chứng minh rằng giá trị của vắc xin vẫn hiện hữu bất kể lịch sử tình dục của bạn như thế nào. Vì vậy, thay vì lo lắng về việc “đã muộn”, chúng tôi khuyến khích bạn nên chủ động thực hiện tiêm chủng để thiết lập thêm một lớp màng bảo vệ cho bản thân trước những nguy cơ tiềm ẩn về sức khỏe sinh sản.
Vắc xin HPV có tác dụng với người đã quan hệ như thế nào?
Đối với những người đã quan hệ tình dục, cơ chế bảo vệ của vắc xin hoạt động theo một lộ trình đặc biệt để ngăn chặn sự tấn công của các chủng virus mới và hỗ trợ hệ miễn dịch kiểm soát tình trạng hiện tại.
Vắc xin không điều trị HPV nhưng vẫn có giá trị phòng ngừa
Một điều quan trọng cần làm rõ là vắc xin HPV không phải là thuốc điều trị. Nó không có khả năng loại bỏ hoàn toàn virus nếu bạn đã nhiễm từ trước hoặc chữa khỏi các bệnh lý như sùi mào gà hay ung thư. Tuy nhiên, giá trị phòng ngừa của nó nằm ở việc chuẩn bị cho hệ miễn dịch một “bản thiết kế” kháng thể. Khi cơ thể tiếp xúc với các chủng virus có trong vắc xin trong tương lai, hệ miễn dịch sẽ nhận diện và tiêu diệt chúng nhanh chóng trước khi chúng kịp xâm nhập vào tế bào và gây ra các biến đổi ác tính.
Giảm nguy cơ nhiễm thêm các chủng HPV khác
Trong số hơn 14 chủng HPV nguy cơ cao gây ung thư, hiếm khi một người nhiễm cùng lúc tất cả các chủng này ngay trong những lần quan hệ đầu tiên. Nếu bạn đã nhiễm chủng HPV 16, việc tiêm vắc xin vẫn sẽ giúp bạn phòng ngừa hiệu quả các chủng nguy cơ cao khác như 18, 31, 33, 45, 52, 58. Điều này cực kỳ quan trọng vì nhiễm nhiều chủng cùng lúc sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương cổ tử cung và làm chậm quá trình tự đào thải virus của cơ thể.
Hỗ trợ hạn chế tiến triển sang tổn thương tiền ung thư
Mặc dù vắc xin không trực tiếp tiêu diệt virus đã nhiễm, nhưng một số nghiên cứu gợi ý rằng kháng thể từ vắc xin có thể hỗ trợ cơ thể ngăn ngừa tình trạng tái nhiễm hoặc nhiễm chéo giữa các cặp bạn tình. Bằng cách giảm thiểu sự “nạp” thêm virus mới, vắc xin gián tiếp tạo điều kiện cho hệ miễn dịch tập trung nguồn lực để kiểm soát chủng hiện có, từ đó hỗ trợ hạn chế khả năng tiến triển của các tổn thương tiền ung thư sang giai đoạn ác tính nghiêm trọng hơn.
Hình minh họa tiêm vắc xin HPV là cách bảo vệ chủ động cho cả nam và nữ dù đã quan hệ tình dục hay chưa (Nguồn: Sưu tầm)
Các loại vắc xin HPV hiện nay và phác đồ tiêm phù hợp
Hiện nay tại Việt Nam có hai loại vắc xin phổ biến nhất được cấp phép lưu hành, mỗi loại có phạm vi bao phủ các chủng virus khác nhau để người dùng lựa chọn tùy theo nhu cầu và tư vấn của bác sĩ.
Vắc xin Gardasil 4
Đây là loại vắc xin tứ giá, bảo vệ cơ thể khỏi 4 chủng HPV phổ biến nhất bao gồm: 6, 11, 16 và 18. Trong đó, chủng 16 và 18 là tác nhân gây ra phần lớn các ca ung thư cổ tử cung, còn chủng 6 và 11 chịu trách nhiệm cho khoảng 90% các ca mụn cóc sinh dục (sùi mào gà). Loại vắc xin này thường được chỉ định cho nữ giới trong độ tuổi từ 9 đến 26 tuổi. Phác đồ thường gồm 3 mũi tiêm vào các thời điểm 0, 2 và 6 tháng.
Vắc xin Gardasil 9
Gardasil 9 được coi là loại vắc xin “thế hệ mới” với phạm vi bảo vệ rộng hơn rất nhiều. Ngoài 4 chủng như Gardasil 4, loại này còn bảo vệ thêm 5 chủng nguy cơ cao khác là 31, 33, 45, 52 và 58. Nhờ vậy, Gardasil 9 giúp ngăn ngừa lên đến hơn 90% các trường hợp ung thư cổ tử cung và các loại ung thư khác liên quan đến HPV như ung thư hậu môn, âm đạo, vòm họng. Đặc biệt, Gardasil 9 được mở rộng chỉ định cho cả nam giới và nữ giới, với độ tuổi từ 9 đến 45 tuổi. Phác đồ tiêm cho người lớn thường là 3 mũi (0-2-6 tháng).
Những điều cần lưu ý khi tiêm HPV cho người đã quan hệ
Việc tiêm phòng sau khi đã quan hệ tình dục đòi hỏi người tiêm cần có sự chuẩn bị và hiểu biết đúng đắn để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và hiệu quả nhất.
Có cần xét nghiệm HPV hay Pap smear trước khi tiêm không?
Một trong những thắc mắc phổ biến nhất là có cần xét nghiệm xem mình đã nhiễm HPV chưa rồi mới tiêm hay không. Câu trả lời là: Không bắt buộc. Các tổ chức y tế như CDC khuyến cáo có thể thực hiện tiêm phòng mà không cần xét nghiệm HPV trước đó. Lý do là dù kết quả xét nghiệm có dương tính với một chủng nào đó, bạn vẫn nên tiêm để phòng ngừa các chủng còn lại.
Tuy nhiên, đối với phụ nữ đã quan hệ tình dục, việc kết hợp khám phụ khoa và làm xét nghiệm tầm soát (Pap smear) là một thói quen tốt để kiểm tra sức khỏe cổ tử cung định kỳ, chứ không phải là điều kiện tiên quyết để được tiêm vắc xin.
Theo dõi phản ứng sau tiêm
Tương tự như các loại vắc xin khác, tiêm HPV có thể gây ra một số tác dụng phụ nhẹ tại chỗ như sưng, đau, đỏ ở vị trí tiêm, hoặc các phản ứng toàn thân như sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi. Bạn nên ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng dị ứng cấp tính. Các triệu chứng nhẹ thông thường sẽ tự biến mất sau 1-2 ngày. Nếu có biểu hiện bất thường như phát ban diện rộng, khó thở hoặc sốt cao không hạ, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.
Lưu ý về sinh hoạt và quan hệ tình dục sau tiêm
Sau khi tiêm, bạn hoàn toàn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường. Không có quy định bắt buộc phải kiêng quan hệ tình dục sau khi tiêm vắc xin HPV. Tuy nhiên, để vắc xin có thời gian kích thích cơ thể tạo ra kháng thể đầy đủ, bạn nên duy trì các biện pháp quan hệ an toàn (như dùng bao cao su). Ngoài ra, phụ nữ nên tránh mang thai trong suốt quá trình hoàn thành phác đồ 3 mũi tiêm để đảm bảo an toàn tối đa, dù chưa có bằng chứng cho thấy vắc xin gây hại cho thai nhi.
Hình minh họa cần lưu ý sau khi quan hệ tình dục (Nguồn: Sưu tầm)
Vì sao vẫn cần tầm soát ung thư cổ tử cung dù đã tiêm HPV?
Nhiều người lầm tưởng tiêm xong là “vĩnh biệt” ung thư cổ tử cung, nhưng thực tế tầm soát định kỳ vẫn là bắt buộc. Lý do đầu tiên là vắc xin (kể cả loại 9 chủng) vẫn chưa thể bao phủ toàn bộ các chủng HPV tồn tại trong tự nhiên. Vẫn còn một tỷ lệ nhỏ các ca ung thư do các chủng hiếm gặp gây ra mà vắc xin chưa phòng ngừa được.
Thứ hai, đối với những người đã quan hệ tình dục, có thể bạn đã nhiễm virus trước khi tiêm và vắc xin không thể loại bỏ các tế bào đã bị biến đổi từ trước. Do đó, việc kết hợp giữa tiêm chủng (phòng ngừa từ xa) và tầm soát định kỳ (phát hiện sớm tại chỗ) tạo nên một hệ thống phòng thủ kép hoàn hảo nhất cho sức khỏe phái đẹp.
Đi tiêm HPV bác sĩ hỏi những gì?
Khi bạn đến các cơ sở tiêm chủng, bác sĩ sẽ thực hiện khám sàng lọc và hỏi một số thông tin cơ bản để đảm bảo an toàn. Các câu hỏi thường gặp bao gồm: Bạn có đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính nào không? Bạn có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin (đặc biệt là nấm men) không? Bạn có đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai trong 6 tháng tới không? Đối với người đã quan hệ, bác sĩ có thể hỏi thêm về lịch sử tiêm chủng các loại vắc xin khác gần đây để sắp xếp lịch tiêm phù hợp. Bạn hãy trả lời trung thực để bác sĩ có căn cứ đưa ra chỉ định chính xác nhất.
Tiêm HPV rồi có bị nhiễm không?
Tiêm vắc xin HPV không đồng nghĩa với việc bạn có “tấm khiên” bất tử trước mọi loại virus gây bệnh. Bạn vẫn có thể nhiễm các chủng HPV nằm ngoài phạm vi bảo vệ của vắc xin. Tuy nhiên, vắc xin giúp giảm nguy cơ nhiễm các chủng gây ung thư phổ biến nhất lên đến 70-90%. Hơn nữa, những người đã tiêm phòng nếu có nhiễm virus thường có khả năng đào thải tốt hơn và ít tiến triển thành các tổn thương ác tính hơn so với những người chưa từng tiêm chủng. Vì vậy, việc duy trì lối sống lành mạnh và quan hệ tình dục an toàn vẫn là điều cần thiết ngay cả khi đã hoàn tất các mũi tiêm.
Hình minh họa phối hợp tiêm phòng và lối sống khoa học để bảo vệ bản thân khỏi virus HPV (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, việc đã quan hệ tình dục không bao giờ là lý do để bạn từ chối quyền được bảo vệ của vắc xin HPV. Dù hiệu quả có thể không đạt mức tuyệt đối như ở tuổi vị thành niên, vắc xin vẫn là giải pháp y khoa hàng đầu giúp giảm thiểu rủi ro mắc các bệnh u ác tính nguy hiểm. Đừng chần chừ, hãy thảo luận với bác sĩ chuyên khoa để bắt đầu lộ trình tiêm chủng sớm nhất có thể, vì sức khỏe của chính bạn là điều quý giá nhất.