Virus HPV thường được biết đến là tác nhân chính gây ra các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là ung thư cổ tử cung. Do đó, rất nhiều người tin rằng chỉ những người đã phát sinh quan hệ tình dục mới có nguy cơ nhiễm loại virus này. Vậy thực hư việc chưa quan hệ có bị nhiễm HPV không? Để giúp bạn có cái nhìn chính xác và khoa học nhất nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân, Pharmacity sẽ giải đáp chi tiết các thắc mắc này trong bài viết dưới đây.
Virus HPV là gì?
HPV (Human Papillomavirus) là tên gọi của một nhóm gồm hơn 200 loại virus liên quan. Đây là loại virus gây u nhú ở người, ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác nhau trên cơ thể. Theo các số liệu thống kê y tế, HPV phổ biến đến mức hầu hết những người có hoạt động tình dục đều sẽ nhiễm ít nhất một lần trong đời, trừ khi họ đã được tiêm phòng vaccine đầy đủ.
Phân loại virus HPV thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên mức độ gây bệnh:
- Nhóm nguy cơ thấp: Điển hình là các chủng HPV 6 và 11. Nhóm này thường không gây ung thư nhưng lại là nguyên nhân chính gây ra mụn cóc sinh dục (sùi mào gà) ở cả nam và nữ, hoặc gây u nhú ở đường hô hấp.
- Nhóm nguy cơ cao: Bao gồm khoảng 14 chủng, trong đó phổ biến nhất là HPV 16 và 18. Những chủng này có khả năng gây ra các biến đổi tế bào dẫn đến ung thư, bao gồm ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư vòm họng và các cơ quan sinh dục khác.
Phần lớn các trường hợp nhiễm HPV sẽ tự khỏi nhờ hệ thống miễn dịch của cơ thể đào thải virus trong vòng 1 – 2 năm mà không gây ra bất kỳ triệu chứng hay vấn đề sức khỏe nào. Tuy nhiên, khi virus tồn tại dai dẳng trong cơ thể, chúng có thể âm thầm gây ra những tổn thương nghiêm trọng theo thời gian.
Cách thức lây nhiễm của virus HPV
Hiểu rõ cách thức virus HPV xâm nhập vào cơ thể là chìa khóa để trả lời câu hỏi liệu chưa quan hệ tình dục thì có an toàn tuyệt đối hay không. Virus này không lây truyền qua các chất dịch cơ thể như tinh dịch hay máu một cách điển hình như HIV, mà chủ yếu lây qua sự tiếp xúc trực tiếp.
Lây truyền qua đường tình dục (Phổ biến nhất)
Đây là con đường lây nhiễm chính yếu. Virus HPV lây lan thông qua tiếp xúc da với da, niêm mạc với niêm mạc trong các hoạt động tình dục. Điều quan trọng cần lưu ý là virus có thể lây truyền ngay cả khi không có sự thâm nhập hoàn toàn. Các hình thức quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng (oral sex) đều có nguy cơ lây nhiễm tương đương nếu đối phương đang mang mầm bệnh.
Lây truyền không qua đường tình dục
Mặc dù hiếm gặp hơn, nhưng HPV vẫn có thể lây lan qua các con đường gián tiếp khác:
- Tiếp xúc qua vết thương hở: Nếu bạn tiếp xúc trực tiếp với mụn cóc hoặc vùng da nhiễm virus của người bệnh thông qua các vết trầy xước trên da, virus có thể xâm nhập.
- Dùng chung vật dụng cá nhân: Virus HPV có khả năng tồn tại nhất định ở môi trường ngoài. Việc dùng chung các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với vùng nhạy cảm hoặc vết thương như khăn tắm, đồ lót, dao cạo râu hoặc dụng cụ cắt móng tay có thể tiềm ẩn rủi ro, dù tỷ lệ này không cao.
- Lây truyền từ mẹ sang con: Trong một số ít trường hợp, người mẹ nhiễm HPV có thể lây truyền virus cho trẻ sơ sinh trong quá trình chuyển dạ đường âm đạo, dẫn đến u nhú thanh quản ở trẻ.
Virus HPV chủ yếu lây qua tiếp xúc da và niêm mạc (Nguồn: Sưu tầm)
Chưa quan hệ có bị nhiễm HPV không?
Đáp án cho thắc mắc này là: Có, bạn hoàn toàn có thể bị nhiễm HPV ngay cả khi chưa từng quan hệ tình dục.
Mặc dù quan hệ tình dục là con đường lây nhiễm chính, nhưng “chưa quan hệ” thường được hiểu là chưa có sự xâm nhập cơ quan sinh dục. Tuy nhiên, virus HPV lây qua tiếp xúc “da chạm da”. Dưới đây là những lý do giải thích tại sao một người chưa quan hệ vẫn có thể nhận kết quả dương tính với HPV:
- Các hoạt động thân mật khác: Những hành động như thủ dâm cho nhau, đụng chạm bộ phận sinh dục bằng tay hoặc các cử chỉ âu yếm thân mật ngoài da vẫn có thể tạo điều kiện cho virus di chuyển từ người này sang người khác.
- Lây nhiễm từ các vùng da khác: Virus gây mụn cóc ở tay hoặc chân có thể lây sang vùng sinh dục nếu bạn vô tình chạm vào vùng nhiễm bệnh rồi đưa tay lên vùng nhạy cảm mà không vệ sinh sạch sẽ.
- Môi trường công cộng: Có một số nghiên cứu gợi ý rằng virus HPV có thể tồn tại trên các bề mặt ẩm ướt như bồn tắm, ghế ngồi ở phòng xông hơi hoặc dụng cụ y tế không được tiệt trùng kỹ lưỡng. Tuy nhiên, khả năng lây nhiễm qua con đường này là rất thấp và vẫn đang được giới khoa học nghiên cứu thêm.
- Di truyền/Bẩm sinh: Một số người có thể mang virus từ khi mới sinh do lây truyền từ mẹ nhưng virus ở trạng thái ngủ (tiềm tàng) và chỉ được phát hiện khi thực hiện các xét nghiệm sau này.
Chính vì vậy, việc chưa quan hệ tình dục không phải là “tấm khiên” bảo vệ tuyệt đối giúp bạn loại trừ 100% nguy cơ nhiễm HPV. Điều này cũng giải thích tại sao các chuyên gia y tế luôn khuyến cáo nên tiêm phòng vaccine HPV sớm, tốt nhất là trước khi bắt đầu có những tiếp xúc tình dục đầu tiên.
Tiếp xúc ngoài da vẫn có thể là con đường dẫn truyền virus (Nguồn: Sưu tầm)
Cách phát hiện nhiễm virus HPV
Nhiễm HPV thường không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh dễ dàng bỏ qua. Việc phát hiện sớm chủ yếu dựa vào các phương pháp kiểm tra y khoa định kỳ hoặc khi bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Quan sát triệu chứng lâm sàng
Đối với các chủng HPV nguy cơ thấp gây mụn cóc sinh dục, bạn có thể nhận biết qua:
- Xuất hiện các nốt sùi nhỏ, mềm, màu hồng hoặc xám ở vùng kín, hậu môn hoặc miệng.
- Các nốt này có thể mọc lẻ tẻ hoặc tập trung thành đám có hình dạng như súp lơ.
- Cảm giác ngứa ngáy, khó chịu hoặc chảy máu nhẹ khi va chạm.
Đối với các chủng nguy cơ cao gây tiền ung thư hoặc ung thư, thường không có triệu chứng ở giai đoạn sớm. Khi bệnh đã tiến triển, người bệnh có thể gặp tình trạng chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ.
Các xét nghiệm cận lâm sàng
Để xác định chính xác sự hiện diện của virus và các biến đổi tế bào, các phương pháp sau thường được áp dụng:
- Xét nghiệm HPV DNA: Đây là phương pháp hiện đại giúp phát hiện trực tiếp mã gen của virus trong mẫu bệnh phẩm (thường lấy từ dịch tiết cổ tử cung). Xét nghiệm này có thể chỉ rõ bạn đang nhiễm chủng HPV nào và thuộc nhóm nguy cơ cao hay thấp.
- Xét nghiệm Pap Smear (Phết tế bào cổ tử cung): Phương pháp này giúp phát hiện các tế bào bất thường ở cổ tử cung do virus HPV gây ra. Đây là bước quan trọng để tầm soát sớm ung thư cổ tử cung.
- Xét nghiệm Thinprep: Một dạng cải tiến của Pap Smear với độ chính xác cao hơn, giúp bác sĩ dễ dàng quan sát các tế bào biến đổi dưới kính hiển vi.
Bác sĩ thường khuyến cáo phụ nữ nên bắt đầu tầm soát HPV và các bệnh lý cổ tử cung từ tuổi 21, bất kể tiền sử quan hệ tình dục nếu có các dấu hiệu nghi ngờ. Đối với những người chưa quan hệ, việc thực hiện xét nghiệm có thể khó khăn hơn về mặt kỹ thuật để tránh làm tổn thương màng trinh, do đó bạn nên trao đổi kỹ với bác sĩ để có phương án tiếp cận phù hợp nhất.
Xét nghiệm DNA là phương pháp hiệu quả để xác định chủng virus (Nguồn: Sưu tầm)
Lời khuyên từ Pharmacity để phòng ngừa HPV
Dù bạn đã quan hệ tình dục hay chưa, việc chủ động phòng ngừa luôn là ưu tiên hàng đầu:
- Tiêm vaccine HPV: Đây là biện pháp hiệu quả nhất. Vaccine có thể bảo vệ bạn khỏi các chủng virus phổ biến gây ung thư và sùi mào gà. Hiệu quả bảo vệ cao nhất khi được tiêm trước khi có tiếp xúc tình dục đầu tiên (độ tuổi khuyến nghị từ 9 – 26 tuổi, một số trường hợp có thể mở rộng đến 45 tuổi).
- Xây dựng lối sống lành mạnh: Chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tập thể dục thường xuyên giúp tăng cường hệ miễn dịch, từ đó giúp cơ thể có khả năng tự đào thải virus tốt hơn nếu vô tình nhiễm phải.
- Sử dụng biện pháp bảo vệ: Bao cao su giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm HPV nhưng không thể bảo vệ hoàn toàn vì virus vẫn có thể lây qua các vùng da không được che chắn.
- Thăm khám định kỳ: Khám sức khỏe phụ khoa/nam khoa định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời.
Hy vọng bài viết này đã giải đáp được thắc mắc chưa quan hệ có bị nhiễm HPV không và cung cấp cho bạn những kiến thức hữu ích về con đường lây truyền của loại virus này. Việc hiểu đúng về HPV sẽ giúp bạn bớt lo lắng và có những hành động thiết thực để bảo vệ sức khỏe của bản thân và những người thân yêu.