Ung thư cổ tử cung là mối lo ngại lớn ở phụ nữ, nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin HPV. Dù vậy, nhiều người vẫn băn khoăn chích ngừa ung thư cổ tử cung có đau không và lo lắng về phản ứng sau tiêm. Việc hiểu rõ cảm giác khi tiêm và các cách chuẩn bị phù hợp sẽ giúp quá trình tiêm chủng diễn ra nhẹ nhàng, an tâm hơn. Bài viết sẽ cung cấp thông tin cần thiết để bạn yên tâm khi tiêm vắc xin.
Một số thông tin cơ bản về vắc xin phòng ngừa ung thư cổ tử cung
Vắc xin phòng ung thư cổ tử cung (vắc xin HPV) được thiết kế để bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của virus Human Papillomavirus (HPV). Đây là loại virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và là nguyên nhân chính gây ra các tổn thương tiền ung thư cũng như ung thư cổ tử cung, âm đạo, hậu môn và mụn cóc sinh dục.
Hiện nay, tại Việt Nam và trên thế giới, hai loại vắc xin phổ biến nhất là:
- Gardasil (4 chủng): Bảo vệ cơ thể khỏi 4 chủng virus HPV 6, 11, 16 và 18.
- Gardasil 9 (9 chủng): Được coi là vắc xin thế hệ mới, bảo vệ khỏi 9 chủng virus bao gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58.
Cơ chế hoạt động của vắc xin là đưa vào cơ thể các protein vỏ không có khả năng gây bệnh của virus. Hệ thống miễn dịch sẽ nhận diện các protein này là “kẻ xâm lược” và sản sinh ra kháng thể. Khi cơ thể tiếp xúc với virus HPV thật trong tương lai, các kháng thể này sẽ ngay lập tức tấn công và tiêu diệt chúng trước khi chúng kịp gây hại cho tế bào.
Tầm quan trọng của việc chích ngừa ung thư cổ tử cung
Không phải ngẫu nhiên mà các tổ chức y tế thế giới luôn khuyến cáo phụ nữ nên tiêm phòng HPV càng sớm càng tốt. Tầm quan trọng của việc chích ngừa được thể hiện qua các khía cạnh sau:
- Hiệu quả bảo vệ vượt trội: Vắc xin có thể ngăn ngừa đến hơn 90% các bệnh ung thư liên quan đến HPV. Đối với những bé gái tiêm chủng trong độ tuổi từ 9-14, hiệu quả bảo vệ gần như đạt mức tối ưu vì lúc này hệ miễn dịch đáp ứng rất mạnh mẽ.
- Bảo vệ sức khỏe sinh sản: Ung thư cổ tử cung nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến việc phải cắt bỏ tử cung, tước đi khả năng làm mẹ của phụ nữ. Tiêm phòng là cách đơn giản nhất để bảo toàn thiên chức này.
- Giảm gánh nặng tài chính và tâm lý: Chi phí cho một lộ trình tiêm vắc xin thấp hơn rất nhiều so với chi phí điều trị ung thư kéo dài. Đồng thời, việc tiêm phòng giúp phụ nữ tự tin hơn, giảm bớt lo âu về các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Bảo vệ cho cả nam giới: Vắc xin HPV (đặc biệt là dòng 9 chủng) hiện nay được chỉ định cho cả nam giới để phòng ngừa ung thư hậu môn, ung thư vòm họng và sùi mào gà, đồng thời ngăn chặn nguồn lây cho bạn đời.
Chích ngừa HPV là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân khỏi các bệnh lý ác tính (Nguồn: Sưu tầm)
Chích ngừa ung thư cổ tử cung có đau không?
Đây là câu hỏi thường trực của rất nhiều chị em trước khi bước vào phòng tiêm. Câu trả lời khách quan nhất là: Có một cảm giác đau nhẹ, nhưng hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát và diễn ra rất nhanh.
Cảm giác đau khi chích ngừa ung thư cổ tử cung thường chia thành hai giai đoạn:
1.
Lúc kim tiêm tiếp xúc với da
Vắc xin HPV được tiêm vào bắp tay (cơ delta). Khi mũi kim đi qua lớp da để vào sâu trong cơ, bạn sẽ cảm thấy một cảm giác “nhói” nhẹ như kiến cắn hoặc như khi lấy máu xét nghiệm. Cảm giác này chỉ kéo dài khoảng 2-3 giây. Do vắc xin HPV có dạng nhũ tương hơi đặc, nên lúc thuốc được đẩy vào cơ thể, bạn có thể cảm thấy vùng bắp tay hơi căng tức và nặng hơn một chút so với các loại vắc xin thông thường khác.
2.
Sau khi tiêm (Cảm giác đau cơ)
Sau khi thuốc đã vào cơ thể, cảm giác đau nhức vùng bắp tay tiêm sẽ rõ rệt hơn trong khoảng vài giờ đầu đến 1-2 ngày sau đó. Đây là phản ứng rất bình thường khi cơ bắp đang hấp thụ vắc xin. Đa phần người tiêm vẫn có thể sinh hoạt bình thường, chỉ cảm thấy đau khi nhấc cánh tay lên cao hoặc chạm vào vị trí tiêm.
Mức độ đau phụ thuộc vào các yếu tố:
- Ngưỡng chịu đau của mỗi người: Có những người cảm thấy bình thường, nhưng cũng có người cảm thấy đau nhiều hơn do nhạy cảm về thần kinh.
- Tâm lý: Nếu bạn quá căng thẳng, cơ bắp sẽ bị gồng cứng, khiến mũi kim khó đi vào và gây đau nhiều hơn. Ngược lại, nếu thả lỏng cơ thể, cảm giác đau sẽ giảm đi đáng kể.
- Kỹ thuật của nhân viên y tế: Các điều dưỡng có tay nghề cao và nhẹ nhàng sẽ giúp giảm thiểu tối đa cảm giác khó chịu lúc tiêm.
Cảm giác đau chỉ diễn ra trong vài giây và hoàn toàn trong mức chịu đựng (Nguồn: Sưu tầm)
Các biện pháp giảm nhẹ và kiểm soát các tác dụng phụ sau khi chích ngừa ung thư cổ tử cung
Dù cảm giác đau không đáng ngại, nhưng việc biết cách chăm sóc và kiểm soát các tác dụng phụ sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều. Dưới đây là những hướng dẫn cụ thể:
1.
Cách giảm đau tại chỗ tiêm
- Thả lỏng cánh tay: Ngay lúc tiêm, hãy cố gắng thở đều và thả lỏng bắp tay. Đừng gồng mình vì sẽ làm tăng áp lực lên mũi kim.
- Vận động nhẹ nhàng: Sau khi tiêm, đừng nên giữ cánh tay bất động. Hãy xoay nhẹ khớp vai hoặc cử động tay nhẹ nhàng để giúp vắc xin được lưu thông và tán đều trong mô cơ, giúp giảm cảm giác căng tức.
- Chườm mát: Nếu vị trí tiêm bị sưng đỏ hoặc đau nhiều, bạn có thể dùng một chiếc khăn sạch nhúng nước mát (không dùng đá trực tiếp) chườm nhẹ nhàng lên vùng đó trong khoảng 10 phút. Lưu ý không đắp bất cứ thứ gì khác như chanh hay khoai tây lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng.
2.
Kiểm soát các phản ứng toàn thân
Ngoài đau tại chỗ, bạn có thể gặp một số tác dụng phụ nhẹ khác như sốt nhẹ, đau đầu hoặc mệt mỏi.
- Sốt nhẹ: Nếu sốt dưới 38.5°C, hãy uống nhiều nước, mặc quần áo thoáng mát và nghỉ ngơi. Nếu sốt trên 38.5°C, bạn có thể uống thuốc hạ sốt (như Paracetamol) theo đúng liều lượng chỉ định của bác sĩ.
- Bổ sung dinh dưỡng: Ăn uống đầy đủ các chất, tăng cường vitamin C từ trái cây (cam, bưởi, ổi) để tăng sức đề kháng cho cơ thể trong quá trình tạo kháng thể.
3.
Theo dõi các dấu hiệu bất thường
Dù rất hiếm gặp, nhưng phản ứng dị ứng nặng (phản vệ) vẫn có thể xảy ra. Bạn cần tuân thủ việc ở lại cơ sở tiêm chủng để theo dõi ít nhất 30 phút. Khi về nhà, hãy liên hệ y tế ngay nếu có các biểu hiện:
- Khó thở, thở khò khè hoặc sưng cổ họng.
- Phát ban toàn thân, ngứa dữ dội.
- Tim đập nhanh, chóng mặt hoặc ngất xỉu.
- Sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc.
4.
Một số lưu ý quan trọng khác
- Uống nhiều nước: Giúp cơ thể thanh lọc và giảm các cảm giác mệt mỏi sau tiêm.
- Nghỉ ngơi hợp lý: Tránh làm việc quá sức hoặc tập gym nặng bằng cánh tay tiêm trong vòng 24-48 giờ đầu.
- Kiêng rượu bia: Rượu bia có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và khiến các tác dụng phụ của vắc xin trở nên khó chịu hơn.
Nghỉ ngơi và bổ sung dinh dưỡng giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng sau tiêm chủng (Nguồn: Sưu tầm)
Tóm lại, chích ngừa ung thư cổ tử cung có đau không không còn là rào cản quá lớn nếu chúng ta hiểu rõ về quy trình và cách chăm sóc. So với việc phải đối mặt với nguy cơ ung thư trong tương lai, một vài giây nhói nhẹ và cảm giác mỏi tay trong một hai ngày là cái giá quá nhỏ để đổi lấy sự an tâm trọn đời. Hãy chủ động tiêm phòng sớm để bảo vệ chính mình và những người thân yêu.