Tiêm chủng là biện pháp bảo vệ sức khỏe chủ động và hiệu quả nhất cho trẻ em trong những năm tháng đầu đời, khi hệ miễn dịch còn non nớt trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Trong số các loại vắc xin hiện nay, vắc xin 6 trong 1 nổi lên như một giải pháp ưu việt giúp giảm số lần tiêm nhưng vẫn đảm bảo độ bao phủ rộng trước nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Minh hoạ về vắc xin (Nguồn: Sưu tầm)
Vắc xin 6 trong 1 phòng bệnh gì?
Vắc xin 6 trong 1 là loại vắc xin phối hợp hiện đại, được thiết kế để bảo vệ trẻ nhỏ khỏi 6 căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm chỉ trong một mũi tiêm duy nhất. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các chương trình tiêm chủng mở rộng song hành cùng tiêm chủng dịch vụ thường khiến cha mẹ bối rối về việc tiêm thừa hay thiếu các thành phần, đặc biệt là vắc xin phòng bệnh bại liệt. Việc tích hợp nhiều thành phần trong một chế phẩm không chỉ giúp giảm bớt số lần trẻ phải chịu đau do kim tiêm mà còn giúp tối ưu hóa lịch tiêm chủng, giảm thiểu các phản ứng phụ sau tiêm và tiết kiệm thời gian cho phụ huynh. Sáu căn bệnh mà vắc xin này phòng ngừa bao gồm:
- Bệnh bạch hầu: Một căn bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra, thường tạo ra các giả mạc ở họng, mũi, thanh quản dẫn đến tắc nghẽn đường thở và tiết ra độc tố gây tổn thương tim, thận và hệ thần kinh trung ương.
- Bệnh ho gà: Do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra với các cơn ho kịch phát kéo dài, khiến trẻ kiệt sức, ngừng thở hoặc dẫn đến các biến chứng phổi nghiêm trọng như viêm phổi, xẹp phổi, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi.
- Bệnh uốn ván: Xảy ra khi vi khuẩn Clostridium tetani xâm nhập qua vết thương hở, tiết ra độc tố gây co cứng các cơ toàn thân, gây ra những cơn đau đớn tột độ và có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được điều trị kịp thời bằng huyết thanh.
- Bệnh bại liệt: Do virus Polio gây ra, tấn công vào hệ thần kinh trung ương dẫn đến liệt cơ không hồi phục, thường là ở chân, và có thể gây tử vong do liệt các cơ hô hấp. Đây là căn bệnh để lại di chứng tàn tật suốt đời cho trẻ.
- Bệnh viêm gan B: Một bệnh lý về gan do virus HBV gây ra, có khả năng lây truyền qua máu và dịch cơ thể. Nếu trẻ nhiễm virus từ giai đoạn sớm, nguy cơ tiến triển thành viêm gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan khi trưởng thành là rất lớn.
- Bệnh viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Haemophilus influenzae tuýp b (Hib): Đây là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh nhiễm trùng xâm lấn nghiêm trọng ở trẻ em dưới 5 tuổi, có thể dẫn đến tử vong hoặc các di chứng thần kinh nặng nề như điếc, chậm phát triển trí tuệ.
Vắc xin 6 trong 1 giúp bảo vệ trẻ toàn diện trước 6 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất (Nguồn: Sưu tầm)
Trẻ tiêm 6in1 có cần uống bại liệt không?
Đây là câu hỏi khiến rất nhiều phụ huynh thắc mắc khi cho con đi tiêm chủng. Để trả lời chính xác, chúng ta cần hiểu về thành phần bại liệt có trong vắc xin 6 trong 1. Trong mũi tiêm phối hợp này, thành phần phòng bệnh bại liệt là vắc xin IPV (Inactivated Poliovirus Vaccine) – loại vắc xin bất hoạt dạng tiêm. Khi trẻ đã hoàn thành lịch tiêm vắc xin 6 trong 1 đúng và đủ liều, cơ thể trẻ đã được cung cấp đủ kháng thể cần thiết để chống lại virus Polio cả 3 tuýp (1, 2 và 3). Do đó, về mặt lý thuyết y khoa, trẻ đã tiêm vắc xin 6 trong 1 thì không cần thiết phải uống thêm vắc xin bại liệt (OPV – Oral Poliovirus Vaccine) trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
Sở dĩ có sự tồn tại của cả dạng tiêm và dạng uống là do chiến lược y tế công cộng. Vắc xin dạng uống (OPV) thường được dùng trong các chiến dịch tiêm chủng đại trà vì giá thành rẻ và dễ triển khai, tạo ra miễn dịch tại chỗ đường ruột tốt hơn. Tuy nhiên, vắc xin dạng tiêm (IPV) có trong mũi 6 trong 1 lại có ưu điểm là tính an toàn cực cao, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bại liệt do virus vắc xin biến đổi gen – một biến chứng hiếm gặp nhưng có thể xảy ra với dạng uống. Vì vậy, nếu gia đình đã lựa chọn dịch vụ tiêm chủng 6 trong 1, trẻ sẽ nhận được sự bảo vệ tối ưu từ thành phần IPV có sẵn trong mũi tiêm và không cần bổ sung thêm liều uống để tránh việc lặp lại không cần thiết, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ trong các chiến dịch quốc gia về thanh toán bại liệt.
Trẻ vừa uống liều bại liệt có tiêm 6in1 được không?
Trong thực tế, đôi khi có những trường hợp trẻ đã lỡ uống vắc xin bại liệt tại trạm y tế phường/xã theo chương trình tiêm chủng mở rộng, nhưng sau đó phụ huynh lại muốn chuyển sang tiêm vắc xin 6 trong 1 để con được phòng thêm các bệnh khác như viêm gan B hay Hib. Theo khuyến cáo của các chuyên gia dịch tễ học và các đơn vị tiêm chủng uy tín, việc trẻ đã uống bại liệt trước đó hoàn toàn không phải là chống chỉ định của việc tiêm vắc xin 6 trong 1 ngay sau đó hoặc ở mũi kế tiếp.
Tuy nhiên, điều quan trọng là phụ huynh cần thông báo rõ ràng cho bác sĩ khám sàng lọc về loại vắc xin và thời gian trẻ vừa uống. Thông thường, việc uống thêm một liều vắc xin bại liệt trước khi tiêm 6 trong 1 không gây nguy hiểm hay làm gia tăng tác dụng phụ đáng kể. Kháng thể từ vắc xin uống sẽ hoạt động chủ yếu ở hệ tiêu hóa, trong khi kháng thể từ mũi tiêm sẽ kích thích hệ miễn dịch toàn thân. Dẫu vậy, để đảm bảo tính khoa học và hiệu quả của từng loại vắc xin, bác sĩ có thể cân nhắc khoảng cách giữa các lần uống và tiêm sao cho phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của trẻ. Việc tiêm 6 trong 1 sau khi uống bại liệt vẫn giúp trẻ nhận được đầy đủ các thành phần còn lại như bạch hầu, ho gà, uốn ván mà không bị ảnh hưởng đến hiệu lực bảo vệ chung.
Cần tham vấn ý kiến bác sĩ khi có sự thay đổi giữa các loại vắc xin phòng bại liệt sau khi uống liều bại liệt (Nguồn: Sưu tầm)
Các loại vắc xin 6 trong 1 phổ biến hiện nay
Tại Việt Nam hiện nay, có hai loại vắc xin 6 trong 1 phổ biến nhất được sử dụng rộng rãi trong các trung tâm tiêm chủng dịch vụ, cả hai đều có chất lượng đạt tiêu chuẩn quốc tế và hiệu quả bảo vệ tương đương nhau:
- Vắc xin Infanrix Hexa (sản xuất bởi GlaxoSmithKline – GSK, Bỉ): Đây là vắc xin 6 trong 1 dạng bột pha với hỗn dịch, được sử dụng lâu đời và có mặt tại nhiều quốc gia trên thế giới. Ưu điểm của Infanrix Hexa là hồ sơ an toàn đã được kiểm chứng qua hàng thập kỷ sử dụng lâm sàng. Khi tiêm, bác sĩ sẽ thực hiện thao tác pha bột vắc xin Hib khô vào hỗn dịch chứa các thành phần khác trước khi tiêm cho trẻ.
- Vắc xin Hexaxim (sản xuất bởi Sanofi Pasteur, Pháp): Đây là loại vắc xin 6 trong 1 thế hệ mới hơn, được thiết kế dưới dạng dung dịch pha sẵn trong xi lanh. Đặc điểm này giúp thao tác tiêm chủng trở nên nhanh chóng, chính xác hơn và giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc sai sót trong quá trình pha thuốc. Hexaxim cũng được đánh giá là gây ra ít phản ứng sưng đau tại chỗ tiêm hơn nhờ công nghệ tinh chế kháng nguyên tiên tiến.
Cả hai loại vắc xin này đều sử dụng thành phần ho gà vô bào (acellular Pertussis), giúp giảm đáng kể các phản ứng phụ như sốt cao, quấy khóc hay sưng đỏ so với vắc xin có thành phần ho gà toàn tế bào trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Phụ huynh có thể hoàn toàn yên tâm lựa chọn một trong hai loại này tùy thuộc vào sự sẵn có của vắc xin tại cơ sở tiêm chủng địa phương.
Việc hiểu rõ về thành phần và công dụng của vắc xin 6 trong 1 sẽ giúp cha mẹ tự tin hơn trong hành trình bảo vệ sức khỏe của con yêu. Không cần thiết phải uống thêm bại liệt khi đã tiêm 6 trong 1, nhưng điều cốt yếu là trẻ phải được tiêm đúng lịch, đủ liều để duy trì nồng độ kháng thể ở mức bảo vệ cao nhất. Hãy luôn trao đổi kỹ với bác sĩ tiêm chủng để nhận được tư vấn phù hợp nhất với lịch trình riêng biệt của từng bé.