Cấy que tránh thai được biết đến là một trong những phương pháp ngừa thai hiện đại có hiệu quả cao nhất hiện nay, với tỷ lệ thành công lên đến hơn 99%. Tuy nhiên, thực tế vẫn ghi nhận một số trường hợp hy hữu gặp phải tình trạng cấy que tránh thai vẫn có thai, gây ra không ít lo lắng và bất ngờ cho người sử dụng. Việc hiểu rõ các yếu tố khách quan và chủ quan dẫn đến sự thất bại này là vô cùng cần thiết.
Nguyên nhân khiến cấy que tránh thai vẫn có thai?
Mặc dù hiệu quả của que tránh thai gần như tuyệt đối nhờ cơ chế giải phóng hormone Progestogen liên tục để ngăn chặn quá trình rụng trứng, nhưng sự sai sót có thể xảy ra ở nhiều khâu khác nhau. Dưới đây là những lý do chính dẫn đến việc mang thai ngoài ý muốn khi đang sử dụng que.
Thời điểm cấy que
Thời điểm thực hiện thủ thuật đóng vai trò quyết định đến khả năng bảo vệ của que. Theo quy chuẩn y khoa, thời gian lý tưởng nhất để cấy que là trong vòng 5 ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt (tính từ ngày hành kinh đầu tiên). Nếu thực hiện đúng thời điểm này, que sẽ có tác dụng ngừa thai ngay lập tức. Ngược lại, nếu cấy vào bất kỳ thời điểm nào khác trong chu kỳ, que cần ít nhất 7 ngày để hormone đạt đến nồng độ ổn định trong máu. Trong khoảng thời gian chờ đợi này, nếu cặp đôi có quan hệ tình dục mà không sử dụng biện pháp hỗ trợ như bao cao su, khả năng thụ thai là hoàn toàn có thể xảy ra.
Minh hoạ về việc cấy que tránh thai (Nguồn: Sưu tầm)
Tương tác thuốc
Một nguyên nhân quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là sự tương tác giữa que tránh thai và các loại thuốc điều trị bệnh khác. Một số hoạt chất có khả năng làm tăng tốc độ chuyển hóa hormone tại gan, từ đó làm giảm nồng độ Progestogen trong máu xuống dưới mức cần thiết để ức chế rụng trứng. Các loại thuốc thường gây tương tác bao gồm thuốc điều trị lao (Rifampicin), thuốc điều trị động kinh, thuốc điều trị HIV, hay thậm chí là một số loại thực phẩm chức năng chiết xuất từ thảo dược. Nếu bạn đang sử dụng các loại thuốc này mà không thông báo cho bác sĩ trước khi cấy que, hiệu quả ngừa thai sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.
Kỹ thuật cấy sai
Dù là một thủ thuật đơn giản nhưng yêu cầu về tay nghề của bác sĩ là rất cao. Đã có trường hợp kỹ thuật viên thực hiện sai thao tác, dẫn đến việc que tránh thai chưa thực sự được đưa vào dưới da cánh tay mà vẫn nằm lại trong ống tiêm hoặc bị rơi ra ngoài mà không hay biết. Ngoài ra, nếu cấy que quá sâu vào lớp cơ hoặc quá nông sát bề mặt da, tốc độ giải phóng hormone có thể bị ảnh hưởng. Việc không kiểm tra lại vị trí que bằng cách sờ tay ngay sau khi cấy là một thiếu sót có thể dẫn đến hậu quả mang thai ngoài ý muốn.
Que hết hạn sử dụng
Mỗi loại que tránh thai đều có một thời hạn sử dụng nhất định, thường dao động từ 3 đến 5 năm tùy vào nhãn hiệu. Sau khoảng thời gian này, lượng hormone dự trữ trong que sẽ cạn kiệt và không còn đủ khả năng để duy trì hiệu quả ngừa thai. Nhiều chị em vì quá bận rộn hoặc quên mất lịch hẹn tháo que/thay que mới nên đã vô tình để que tồn tại trong cơ thể khi nó đã “vô dụng”. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng mang thai ở những người đã cấy que lâu năm.
Chất lượng que
Mặc dù hiếm gặp nhưng chất lượng của bản thân chiếc que cũng là một yếu tố cần cân nhắc. Nếu que được sản xuất không đạt chuẩn, bị lỗi trong quá trình bảo quản tại các cơ sở y tế không uy tín (như nhiệt độ bảo quản không đúng), lớp màng kiểm soát giải phóng hormone có thể bị hư hại. Điều này khiến hormone giải phóng không đều hoặc quá nhanh, dẫn đến mất tác dụng sớm hơn dự kiến.
Việc thăm khám y khoa và kiểm tra vị trí que tránh thai định kỳ là cách tốt nhất để đảm bảo phương pháp này vẫn đang hoạt động hiệu quả (Nguồn: Sưu tầm)
Các đối tượng không nên cấy que tránh thai?
Không phải phụ nữ nào cũng phù hợp với phương pháp cấy que. Việc cố tình thực hiện khi thuộc nhóm chống chỉ định có thể gây ra nhiều biến chứng và làm tăng nguy cơ thất bại. Đầu tiên là những phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai; việc cấy que lúc này không có ý nghĩa ngừa thai mà còn có thể gây rối loạn nội tiết. Thứ hai là những người có tiền sử hoặc đang mắc các bệnh lý về gan, đặc biệt là u gan hoặc suy gan nặng, vì đây là nơi chuyển hóa hormone của que. Thứ ba là phụ nữ có tiền sử ung thư vú hoặc các khối u nhạy cảm với hormone, vì nồng độ Progestogen có thể kích thích tế bào u phát triển. Ngoài ra, những người bị chảy máu âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử bị thuyên tắc mạch do huyết khối cũng cần tránh phương pháp này.
Việc khám sàng lọc kỹ lưỡng trước khi thủ thuật cấy que tránh thai là bước không thể thiếu để loại trừ các rủi ro (Nguồn: Sưu tầm)
Cấy que vẫn có thai có nguy hiểm cho thai nhi không?
Đây là nỗi lo lắng lớn nhất của các bà mẹ khi lỡ mang thai lúc đang có que trong người. Tin vui là cho đến nay, các nghiên cứu y khoa quy mô lớn vẫn chưa tìm thấy bằng chứng cụ thể nào cho thấy nồng độ hormone từ que tránh thai gây ra dị tật bẩm sinh hay ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển trí tuệ của thai nhi. Tuy nhiên, việc có một vật thể lạ trong cơ thể đang giải phóng nội tiết tố khi mang thai là điều không được khuyến khích.
Khi phát hiện mang thai trong lúc đang cấy que, việc tháo bỏ thiết bị ngay lập tức là chỉ định y khoa bắt buộc. Hành động này giúp đưa nồng độ nội tiết tố trong cơ thể người mẹ trở về trạng thái sinh lý tự nhiên, tạo điều kiện tối ưu cho túi thai làm tổ và phát triển ổn định. Dù hormone Progestogen trong que không gây dị tật trực tiếp, nhưng việc loại bỏ chúng sớm giúp giảm thiểu các nguy cơ rối loạn nội tiết không đáng có. Bên cạnh đó, tháo que sớm còn hỗ trợ bác sĩ dễ dàng hơn trong việc theo dõi, sàng lọc vị trí túi thai và đảm bảo một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.
Rủi ro lớn nhất thực tế không nằm ở dị tật mà nằm ở nguy cơ thai ngoài tử cung – mặc dù que tránh thai làm giảm nguy cơ này so với không dùng biện pháp nào, nhưng nếu đã mang thai khi dùng que thì tỷ lệ thai nằm ngoài tử cung lại cao hơn bình thường. Vì vậy, việc siêu âm sớm để xác định vị trí túi thai là ưu tiên hàng đầu.
Hành trình bảo vệ sức khỏe và kế hoạch hóa gia đình luôn cần sự tỉnh táo và kiến thức đúng đắn. Tình trạng cấy que tránh thai vẫn có thai dù rất hiếm nhưng vẫn có thể xảy ra nếu chúng ta chủ quan trong việc lựa chọn cơ sở y tế hoặc không tuân thủ các quy tắc về thời gian và tương tác thuốc. Hãy luôn lắng nghe cơ thể mình, theo dõi các chu kỳ kinh nguyệt và đừng ngần ngại thực hiện các biện pháp kiểm tra sớm nếu có bất kỳ nghi ngờ nào.
Sự phối hợp chặt chẽ với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn vượt qua những tình huống bất ngờ này một cách an toàn và nhẹ nhàng nhất. Quyền làm mẹ là thiêng liêng, và việc chuẩn bị một cơ thể khỏe mạnh cùng một kế hoạch chu đáo sẽ giúp bé yêu chào đời trong điều kiện tốt đẹp nhất. Đừng để những lo âu làm ảnh hưởng đến tinh thần, vì khoa học hiện đại luôn có những giải pháp tối ưu để hỗ trợ bạn trong mọi tình huống thai sản. Một tinh thần lạc quan và sự can thiệp y tế kịp thời sẽ đảm bảo an toàn cho cả mẹ và sự phát triển của thai nhi trong tương lai.
Tổng kết lại, dù tỷ lệ cấy que tránh thai vẫn có thai là rất thấp, nhưng nó vẫn tồn tại do các yếu tố như sai sót kỹ thuật, tương tác thuốc hoặc sử dụng que quá hạn. Chị em phụ nữ cần lựa chọn các cơ sở y tế uy tín để thực hiện và tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám. Trong trường hợp phát hiện mang thai khi đang có que, việc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, đến gặp bác sĩ để tháo que và thực hiện các xét nghiệm sàng lọc cần thiết.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.