Tiêm phòng trước khi mang thai là bước chuẩn bị chủ động, tạo lá chắn vững chắc bảo vệ mẹ và bé khỏi các loại vi khuẩn, virus nguy hiểm. Do hệ miễn dịch của phụ nữ khi mang thai nhạy cảm hơn, việc có sẵn kháng thể giúp ngăn ngừa những hệ lụy thảm khốc cho thai nhi. Hiểu rõ lộ trình tiêm chủng giúp các cặp đôi xây dựng kế hoạch mang thai khoa học, an toàn và là món quà sức khỏe quý giá nhất dành cho con yêu.
Tại sao cần tiêm phòng trước khi mang thai?
Tiêm phòng trước khi mang thai không chỉ là việc bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với sự phát triển an toàn của thai nhi. Trong suốt 9 tháng 10 ngày, thai nhi phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống miễn dịch và sức khỏe của người mẹ. Khi mẹ được tiêm phòng đầy đủ, cơ thể sẽ sản sinh ra các kháng thể đặc hiệu. Những kháng thể này không chỉ bảo vệ mẹ khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mà còn có khả năng truyền qua nhau thai để bảo vệ bé ngay từ khi còn trong bụng mẹ và trong những tháng đầu đời sau khi chào đời khi hệ miễn dịch của trẻ còn quá non nớt.
Nhiều loại virus gây bệnh có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai để tấn công trực tiếp vào các cơ quan đang hình thành của thai nhi, đặc biệt là trong tam cá nguyệt đầu tiên. Việc tiêm phòng trước khi thụ thai giúp đảm bảo rằng nồng độ kháng thể trong máu mẹ đã đạt mức ổn định và sẵn sàng chiến đấu với mầm bệnh. Điều này giúp loại bỏ nguy cơ mẹ phải sử dụng các loại thuốc điều trị đặc hiệu trong thai kỳ – vốn thường có nhiều tác dụng phụ ảnh hưởng đến sự phát triển của bé. Đây là một sự chuẩn bị mang tính dự phòng cao, giúp thai kỳ diễn ra suôn sẻ và giảm thiểu tối đa các áp lực tâm lý về bệnh tật cho mẹ bầu.
Tiêm phòng trước khi mang thai là bước đệm quan trọng cho một thai kỳ an toàn (Nguồn: Sưu tầm)
Một số ảnh hưởng đối với thai nhi khi mẹ bầu không tiêm ngừa trước mang thai
Việc chủ quan bỏ qua các mũi tiêm phòng trước khi mang thai có thể dẫn đến những tình huống y khoa ngoài ý muốn, gây ra những tổn thương khó có thể phục hồi cho cả hai mẹ con.
Đối với sức khỏe của mẹ
Khi không có kháng thể bảo vệ, mẹ bầu rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm với diễn biến nặng hơn so với người bình thường. Ví dụ, một đợt cúm thông thường có thể nhanh chóng biến chứng thành viêm phổi cấp hoặc suy hô hấp ở phụ nữ mang thai do dung tích phổi bị hạn chế và hệ miễn dịch thay đổi. Tình trạng sốt cao kéo dài do nhiễm trùng không chỉ gây kiệt sức cho mẹ mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây co thắt tử cung, dẫn đến dọa sảy thai hoặc sinh non. Ngoài ra, việc điều trị bệnh trong lúc mang thai luôn là một bài toán khó đối với các bác sĩ vì phải cân nhắc giữa hiệu quả chữa bệnh cho mẹ và sự an toàn của thai nhi.
Đối với sức khỏe của trẻ
Ảnh hưởng đối với thai nhi thường nghiêm trọng và để lại di chứng nặng nề hơn. Nếu mẹ mắc các bệnh như Rubella, thủy đậu hoặc sởi trong 3 tháng đầu thai kỳ, virus có thể gây ra hội chứng dị tật bẩm sinh đa cơ quan. Trẻ sinh ra có nguy cơ cao bị mù lòa, điếc bẩm sinh, dị tật tim, chậm phát triển trí tuệ hoặc các biến dạng về xương. Trong một số trường hợp nhiễm trùng nặng, thai nhi có thể ngừng phát triển ngay trong tử cung dẫn đến thai chết lưu. Ngay cả khi trẻ chào đời bình an, việc thiếu kháng thể từ mẹ khiến trẻ dễ mắc các bệnh ho gà, uốn ván sơ sinh – những căn bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao ở trẻ nhỏ.
Một số mũi tiêm trước khi mang thai dành cho mẹ bầu
Lộ trình tiêm chủng cần được thực hiện ít nhất từ 3 đến 6 tháng trước khi dự định có thai để đảm bảo cơ thể có đủ thời gian sản sinh kháng thể và các loại vaccine sống giảm độc lực đã đào thải hết khỏi cơ thể.
Tiêm ngừa sởi – quai bị – rubella
Đây là mũi tiêm “3 trong 1” quan trọng nhất mà mọi phụ nữ chuẩn bị mang thai đều cần thực hiện. Đặc biệt là virus Rubella, nếu nhiễm trong 3 tháng đầu, tỷ lệ thai nhi bị dị tật lên đến 90%. Vắc xin này là dạng sống giảm độc lực, do đó mẹ bầu cần hoàn tất mũi tiêm ít nhất 3 tháng trước khi mang thai. Việc chủng ngừa giúp ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra đa dị tật ở trẻ sơ sinh.
Tiêm ngừa thủy đậu
Thủy đậu không chỉ gây ra những cơn sốt và nốt mụn nước khó chịu cho mẹ mà còn có thể gây hội chứng thủy đậu bẩm sinh cho bé nếu mẹ mắc bệnh trong nửa đầu thai kỳ. Nếu mẹ mắc bệnh vào thời điểm gần ngày sinh, bé sinh ra có nguy cơ bị thủy đậu sơ sinh rất nặng, đe dọa tính mạng. Mũi tiêm này cũng cần được thực hiện trước khi mang thai ít nhất 3 tháng. Nếu bạn đã từng mắc thủy đậu trước đây, cơ thể thường đã có miễn dịch tự nhiên, nhưng việc xét nghiệm kháng thể để chắc chắn vẫn là điều nên làm.
Tiêm ngừa cúm
Khác với các loại vắc xin trên, vắc xin cúm cần được tiêm nhắc lại hàng năm vì virus cúm thay đổi chủng liên tục. Mẹ bầu mắc cúm không chỉ bị ảnh hưởng sức khỏe mà tình trạng sốt cao có thể gây ra các dị tật ống thần kinh ở thai nhi trong giai đoạn sớm. Vắc xin cúm là vắc xin bất hoạt nên cực kỳ an toàn. Bạn có thể tiêm mũi này trước khi mang thai hoặc thậm chí trong lúc mang thai nếu đang vào mùa dịch theo chỉ định của bác sĩ.
Mỗi mũi tiêm đều đóng vai trò là một tấm khiên bảo vệ bé khỏi các dị tật bẩm sinh (Nguồn: Sưu tầm)
Tiêm ngừa viêm gan B
Viêm gan B là một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây từ mẹ sang con rất cao trong quá trình sinh nở. Nếu mẹ mang virus, tỷ lệ trẻ sinh ra bị nhiễm viêm gan B mạn tính là rất lớn, dẫn đến nguy cơ xơ gan và ung thư gan sớm trong tương lai. Trước khi tiêm, bạn cần thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra xem mình đã nhiễm bệnh hay có kháng thể chưa. Lộ trình tiêm thường gồm 3 mũi, vì vậy mẹ cần lên kế hoạch sớm để hoàn tất phác đồ trước khi thụ thai.
Tiêm ngừa bạch hầu – ho gà – uốn ván
Mũi tiêm phối hợp này giúp bảo vệ mẹ khỏi các bệnh nhiễm trùng hô hấp nặng và đặc biệt là uốn ván – một nguy cơ tiềm ẩn trong quá trình chuyển dạ. Kháng thể ho gà từ mẹ truyền sang con sẽ bảo vệ bé trong những tháng đầu đời khi bé chưa đủ tuổi để tiêm chủng. Đây là mũi tiêm quan trọng giúp giảm tỷ lệ tử vong sơ sinh do nhiễm trùng đường vào từ rốn hoặc đường hô hấp.
Tiêm ngừa HPV
Vắc xin phòng ung thư cổ tử cung và các bệnh do virus HPV gây ra thường được khuyến cáo cho phụ nữ từ 9 đến 26 tuổi (một số loại mở rộng đến 45 tuổi). Việc tiêm phòng HPV giúp ngăn ngừa các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung – vốn có thể gây khó khăn cho việc mang thai hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ về lâu dài. Mặc dù không trực tiếp gây dị tật thai nhi, nhưng đây là mũi tiêm cần thiết để đảm bảo sức khỏe sinh sản bền vững. Phác đồ HPV gồm nhiều mũi kéo dài trong 6 tháng, do đó bạn nên hoàn tất lộ trình này trước khi bắt đầu kế hoạch có em bé.
Hoàn tất lộ trình tiêm chủng giúp mẹ bầu tự tin và an tâm hơn khi bước vào hành trình mang thai (Nguồn: Sưu tầm)
Để tiêm phòng đạt hiệu quả, bạn nên đến các trung tâm uy tín để được bác sĩ tư vấn dựa trên hồ sơ cá nhân và lưu giữ sổ tiêm chủng cẩn thận. Bên cạnh đó, hãy kết hợp lối sống lành mạnh, bổ sung acid folic và khám sức khỏe tiền sản để hành trình mang thai trọn vẹn. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là nền tảng vững chắc, minh chứng cho tình yêu và trách nhiệm của cha mẹ giúp bé có khởi đầu an toàn, khỏe mạnh.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp