Trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không? Nên làm gì?
Bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi sự tấn công của virus viêm gan B ngay từ những giờ đầu đời là một trong những mục tiêu quan trọng của y tế dự phòng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, một số trẻ đã lỡ mất thời điểm vàng này. Vậy trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không và cha mẹ cần xử trí như thế nào?
Viêm gan B lây qua những con đường nào?
Virus viêm gan B (HBV) là một loại virus có khả năng lây nhiễm rất cao, thậm chí cao hơn virus HIV từ 50 đến 100 lần. Hiểu rõ các con đường lây truyền là nền tảng để các bạn nhận thức được tầm quan trọng của việc chủng ngừa. Thứ nhất là đường từ mẹ sang con, đây là con đường phổ biến nhất gây nhiễm trùng mãn tính ở trẻ nhỏ. Nếu người mẹ nhiễm HBV, virus có thể truyền sang thai nhi trong quá trình chuyển dạ và sinh nở thông qua các vết trầy xước hoặc tiếp xúc với dịch tiết. Thứ hai là đường máu, virus có thể lây lan qua việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ gây trầy xước hoặc qua các can thiệp y tế không đảm bảo vô khuẩn. Thứ ba là đường quan hệ tình dục không an toàn, mặc dù con đường này chủ yếu ảnh hưởng đến người lớn nhưng nó góp phần duy trì sự tồn tại của virus trong cộng đồng.
Đối với trẻ nhỏ, nguy cơ lây nhiễm từ mẹ và môi trường sống xung quanh là đáng lo ngại nhất. Chính vì virus lây lan thầm lặng, câu hỏi trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không luôn là mối trăn trở của các gia đình.
Trẻ sơ sinh có nguy cơ nhiễm viêm gan B không?
Nhiều bậc cha mẹ lầm tưởng rằng trẻ vừa sinh ra, được bao bọc trong môi trường an toàn thì không có nguy cơ nhiễm bệnh. Thực tế, trẻ sơ sinh là đối tượng vô cùng nhạy cảm và có nguy cơ nhiễm viêm gan B rất cao, đặc biệt là nếu người mẹ mang mầm bệnh mà không hay biết. Trong quá trình sinh nở, sự tiếp xúc trực tiếp giữa máu và dịch tiết của mẹ với trẻ là điều khó tránh khỏi. Thêm vào đó, môi trường bệnh viện và cộng đồng cũng ẩn chứa những rủi ro lây nhiễm chéo nếu các quy trình vệ sinh không được kiểm soát tuyệt đối. Nếu một đứa trẻ không may bị nhiễm virus HBV ngay từ lúc chào đời, khả năng virus này tồn tại lâu dài trong cơ thể là cực kỳ cao. Thống kê y khoa cho thấy có đến 90% trẻ sơ sinh nhiễm virus sẽ chuyển sang giai đoạn viêm gan B mãn tính, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xơ gan và ung thư gan khi trưởng thành. Điều này giải thích tại sao câu hỏi trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không lại mang tính cấp thiết đến vậy. Trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng nhận diện và tiêu diệt virus còn hạn chế, tạo điều kiện cho HBV nhân lên nhanh chóng và bám rễ sâu trong tế bào gan. Do đó, việc xác định nguy cơ và có biện pháp ngăn chặn sớm là “chìa khóa” để bảo vệ tương lai sức khỏe của trẻ.
Có nên tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ ngay sau sinh?
Câu trả lời từ các chuyên gia y tế thế giới và Bộ Y tế Việt Nam là hoàn toàn có. Việc tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ ngay sau khi sinh là khuyến cáo y khoa mang tính toàn cầu. Đây là biện pháp hỗ trợ cơ thể trẻ tự tạo ra kháng thể bảo vệ trước khi virus có cơ hội xâm nhập và gây hại. Vắc xin viêm gan B đơn lẻ liều sơ sinh đóng vai trò như một mũi “phòng thủ sớm”, giúp ngăn chặn sự lây truyền từ mẹ sang con hiệu quả đến hơn 90%. Ngay cả khi người mẹ có kết quả xét nghiệm âm tính với HBV, việc tiêm phòng cho trẻ vẫn là cần thiết vì virus có thể lây nhiễm từ các thành viên khác trong gia đình hoặc từ môi trường.
Hình minh họa chủng ngừa sớm giúp tạo kháng thể bảo vệ trẻ ngay từ những giờ đầu đời giúp các bạn hiểu có nên tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ ngay sau sinh không. (Nguồn: Sưu tầm)
Vì sao cần tiêm vắc xin viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh?
Khoảng thời gian 24 giờ đầu sau khi sinh được gọi là “thời điểm vàng” để tiêm vắc xin viêm gan B. Lý do quan trọng nhất là để ngăn chặn virus HBV xâm nhập vào cơ thể trẻ ngay từ những tiếp xúc đầu tiên với máu và dịch tiết của mẹ trong cuộc đẻ. Sau 24 giờ, hiệu quả bảo vệ của mũi tiêm đầu tiên này bắt đầu giảm dần theo từng giờ.
Lịch tiêm phòng viêm gan B cho trẻ sơ sinh
Lịch tiêm chủng viêm gan B cho trẻ thường bao gồm mũi sơ sinh và các mũi nhắc lại sau đó để duy trì nồng độ kháng thể bền vững. Sau mũi tiêm trong 24 giờ đầu, trẻ sẽ tiếp tục được tiêm các liều tiếp theo vào lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi (thường tích hợp trong vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1). Một liều nhắc lại thường được khuyến cáo khi trẻ được 18 tháng tuổi. Hiện nay, có nhiều loại vắc xin đơn lẻ dành cho liều sơ sinh mà các bạn có thể tham khảo.
Hình minh họa tiêm phòng viêm gan B cho trẻ (Nguồn: Sưu tầm)
Vắc xin EUVAX B (Hàn Quốc)
Đây là loại vắc xin tái tổ hợp được sản xuất bởi Sanofi Pasteur (nhà máy tại Hàn Quốc). Vắc xin này chứa kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B (HBsAg) tinh khiết. EUVAX B đã được sử dụng rộng rãi và chứng minh được hiệu quả sinh kháng thể cao ở trẻ sơ sinh. Các bạn có thể yên tâm về chất lượng của sản phẩm này vì nó tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Tổ chức Y tế Thế giới. Việc sử dụng EUVAX B cho mũi sơ sinh giúp trẻ bắt đầu hành trình phòng bệnh một cách an toàn.
Vắc xin ENGERIX B (Bỉ)
ENGERIX B là sản phẩm của tập đoàn GlaxoSmithKline (GSK), một trong những hãng dược phẩm hàng đầu thế giới. Đây cũng là vắc xin tái tổ hợp chứa HBsAg. Ưu điểm của ENGERIX B là hồ sơ an toàn rất tốt và được sử dụng tại nhiều quốc gia phát triển. Đối với những gia đình muốn sử dụng vắc xin dịch vụ cho con, ENGERIX B là một lựa chọn thường được gợi ý để giải tỏa lo lắng trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không bằng cách cung cấp một khởi đầu miễn dịch vững chắc.
Vắc xin Heberbiovac HB (Cuba)
Heberbiovac HB là vắc xin viêm gan B tái tổ hợp do Cuba sản xuất. Cuba nổi tiếng với công nghệ sinh học phát triển, và loại vắc xin này đã được kiểm chứng về hiệu lực phòng bệnh trên diện rộng. Tại Việt Nam, Heberbiovac HB cũng là một lựa chọn phổ biến trong các trung tâm tiêm chủng. Vắc xin này giúp hỗ trợ cơ thể trẻ sản sinh kháng thể chống lại HBV một cách chủ động và hiệu quả.
Vắc xin Gene-HBvax (Việt Nam)
Đây là niềm tự hào của y tế Việt Nam, được sản xuất bởi Công ty Vắc xin và Sinh phẩm số 1 (VABIOTECH). Gene-HBvax là vắc xin tái tổ hợp được sản xuất bằng công nghệ hiện đại, đảm bảo độ tinh khiết và an toàn cao.
Trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có nguy hiểm không?
Thực tế, nếu trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh, nguy cơ lớn nhất chính là việc trẻ bị bỏ trống hàng rào bảo vệ trong giai đoạn dễ bị tổn thương nhất. Nếu người mẹ không mắc bệnh, rủi ro nhiễm ngay lập tức có thể thấp hơn, nhưng trẻ vẫn có nguy cơ lây từ cộng đồng. Tuy nhiên, nếu người mẹ có virus HBV (HBsAg dương tính), đặc biệt là khi có HBeAg dương tính, nguy cơ trẻ bị lây nhiễm trong lúc sinh có thể lên tới 90% nếu không được tiêm vắc xin và huyết thanh kịp thời.
Có thể tiêm bù vắc xin viêm gan B cho trẻ khi chưa tiêm mũi sơ sinh không?
Nếu vì một lý do nào đó mà trẻ bị lỡ mất mũi tiêm trong 24 giờ đầu, các bạn vẫn có thể thực hiện tiêm bù cho trẻ. Việc tiêm bù nên được tiến hành càng sớm càng tốt để rút ngắn thời gian trẻ không có kháng thể bảo vệ.
Những trường hợp trẻ sơ sinh tạm hoãn tiêm viêm gan B
Không phải tất cả trẻ em đều đủ điều kiện tiêm vắc xin ngay sau sinh. Một số trường hợp bác sĩ sẽ chỉ định tạm hoãn để đảm bảo an toàn cho trẻ. Thứ nhất là trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi hoặc có cân nặng quá thấp (thường dưới 2kg), khi đó hệ thống cơ thể trẻ còn quá yếu và cần thời gian để ổn định. Thứ hai là trẻ đang mắc các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính, sốt cao hoặc có các bất thường nghiêm trọng về hô hấp và tuần hoàn. Thứ ba là trẻ bị các bệnh dị ứng nặng với thành phần của vắc xin (mặc dù trường hợp này rất hiếm ở trẻ sơ sinh).
Cách xử trí khi trẻ chưa được tiêm vắc xin viêm gan B sau sinh
Khi nhận ra trẻ chưa được tiêm mũi sơ sinh, các bạn nên thực hiện các bước sau để đảm bảo an toàn cho con. Bước một, kiểm tra lại hồ sơ sức khỏe của người mẹ trong thai kỳ, đặc biệt là kết quả xét nghiệm HBsAg. Nếu mẹ âm tính, áp lực về việc nhiễm ngay lập tức sẽ giảm bớt. Bước hai, liên hệ với cơ sở y tế gần nhất hoặc trung tâm tiêm chủng để được tư vấn về phác đồ tiêm bù.
Một số lưu ý khi tiêm phòng viêm gan B cho trẻ nhỏ
Chăm sóc và bảo vệ trẻ trước bệnh viêm gan B là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì và kiến thức đúng đắn của cha mẹ. Dưới đây là những lưu ý quan trọng để các bạn tối ưu hóa hiệu quả của việc tiêm chủng.
Theo dõi sức khỏe của mẹ trong thai kỳ
Việc xét nghiệm sàng lọc viêm gan B cho mẹ bầu là vô cùng cần thiết. Các bạn nên thực hiện các xét nghiệm này ngay từ đầu thai kỳ để biết được tình trạng của mình. Nếu mẹ mắc bệnh, các bác sĩ sẽ có kế hoạch can thiệp sớm như dùng thuốc kháng virus ở những tháng cuối và chuẩn bị sẵn vắc xin cùng huyết thanh kháng virus cho trẻ ngay tại phòng sinh. Sự chủ động này giúp bảo vệ trẻ một cách chủ động nhất, ngay cả trước khi câu hỏi trẻ không được tiêm mũi viêm gan B sơ sinh có sao không nảy sinh. Sức khỏe của mẹ chính là lá chắn đầu tiên cho con.
Thực hiện đúng lịch tiêm theo hướng dẫn y tế
Tiêm chủng chỉ đạt hiệu quả cao nhất khi trẻ được tiêm đúng lịch và đủ liều. Các bạn nên sử dụng sổ tiêm chủng hoặc các ứng dụng nhắc lịch để không bị quên các mũi nhắc lại vào lúc 2, 3, 4 tháng và 18 tháng tuổi. Việc trễ lịch tiêm có thể làm giảm nồng độ kháng thể, khiến trẻ không có đủ khả năng chống lại virus nếu bị phơi nhiễm. Mỗi mũi tiêm đều có giá trị củng cố và duy trì miễn dịch lâu dài, do đó các bạn cần coi trọng tất cả các mốc thời gian đã được bác sĩ chỉ định.
Theo dõi phản ứng của trẻ sau tiêm
Sau khi tiêm vắc xin viêm gan B, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm ít nhất 30 phút và theo dõi thêm tại nhà trong 24 – 48 giờ tiếp theo. Các phản ứng như sốt nhẹ, sưng đau tại chỗ tiêm hay trẻ quấy khóc thường là phản ứng bình thường của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, nếu trẻ có các biểu hiện nghiêm trọng như sốt cao không hạ, co giật, khó thở hoặc tím tái, các bạn phải đưa trẻ đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức. Việc theo dõi sát sao giúp đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ sau mỗi lần chủng ngừa.
Lựa chọn cơ sở tiêm chủng đảm bảo an toàn
Các bạn nên lựa chọn các bệnh viện hoặc trung tâm tiêm chủng có uy tín, nơi có quy trình bảo quản vắc xin đúng chuẩn và đội ngũ nhân viên y tế giàu kinh nghiệm. Vắc xin là sản phẩm sinh học nhạy cảm, chỉ có hiệu quả khi được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ nghiêm ngặt (dây chuyền lạnh). Một cơ sở tốt sẽ giúp các bạn yên tâm hơn về chất lượng vắc xin cũng như quy trình xử lý các phản ứng sau tiêm. Pharmacity luôn khuyến khích các gia đình tìm hiểu kỹ về cơ sở y tế trước khi đưa trẻ đến tiêm phòng.
Hình minh họa lựa chọn cơ sở y tế uy tín giúp bảo đảm an toàn và hiệu quả cho trẻ khi tiêm chủng lựa chọn cơ sở tiêm chủng đảm bảo an toàn. (Nguồn: Sưu tầm)
Việc trẻ bỏ lỡ mũi tiêm viêm gan B sơ sinh có thể làm tăng nguy cơ nhiễm virus sớm, nhưng điều đó không có nghĩa là không còn cách bảo vệ. Hoàn toàn có thể thực hiện tiêm bù theo chỉ dẫn của bác sĩ để xây dựng hệ miễn dịch cho con. Hãy luôn là những người cha mẹ thông thái, chủ động bảo vệ con yêu bằng cách tuân thủ lịch tiêm chủng đầy đủ.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO; Bộ Y tế; Dược thư Quốc gia; Tổng hợp.