Nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B? Có nên tiêm cả hai không?
Viêm gan là tình trạng tổn thương tế bào gan do nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất là virus viêm gan A và viêm gan B. Việc chủ động phòng ngừa bằng vắc xin đóng vai trò then chốt trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều người vẫn thắc mắc nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B và liệu việc tiêm cả hai loại cùng lúc có an toàn không.
Nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B?
Khi đứng trước lựa chọn nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B, câu trả lời y khoa chính xác nhất là bạn cần cả hai loại vắc xin này nếu cơ thể chưa có kháng thể bảo vệ. Mỗi loại virus gây ra những bệnh lý với đặc điểm lây truyền và mức độ nguy hiểm khác nhau. Viêm gan A thường lây qua đường ăn uống, thực phẩm bẩn hoặc nguồn nước ô nhiễm, thường gây ra các đợt viêm gan cấp tính nhưng hiếm khi để lại di chứng mãn tính.
Trong khi đó, viêm gan B lây qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con, có nguy cơ tiến triển thành viêm gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan rất cao. Do đó, việc xác định nên tiêm loại nào phụ thuộc vào tình trạng kháng thể hiện tại của cơ thể thông qua các xét nghiệm máu. Nếu bạn chưa từng nhiễm bệnh và chưa tiêm phòng, việc trang bị cả hai loại vắc xin là vô cùng cần thiết để tạo ra một hàng rào bảo vệ toàn diện cho lá gan. Chúng ta không nên xem nhẹ bất kỳ loại virus nào vì mọi tổn thương tại gan đều ảnh hưởng đến khả năng giải độc và chuyển hóa của cơ thể. Thay vì chọn một trong hai, việc chủ động thực hiện lộ trình tiêm chủng cho cả hai loại bệnh sẽ giúp bạn an tâm hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Tiêm vắc xin giúp bảo vệ cơ thể và giải đáp thắc mắc nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B (Nguồn: Sưu tầm)
Khi nào nên tiêm vắc xin viêm gan A?
Vắc xin viêm gan A được khuyến cáo tiêm cho tất cả trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên và những người lớn có nguy cơ cao nhưng chưa có miễn dịch. Thời điểm tiêm phòng lý tưởng nhất là khi bạn bắt đầu có các hoạt động tiếp xúc cộng đồng nhiều, thường xuyên ăn uống tại các địa điểm công cộng hoặc có kế hoạch di chuyển đến những vùng có điều kiện vệ sinh kém, nơi virus viêm gan A dễ dàng lây lan. Với người lớn, bạn nên thực hiện xét nghiệm kháng thể trước khi tiêm.
Nếu kết quả cho thấy cơ thể chưa có kháng thể bảo vệ, bạn cần thực hiện lộ trình tiêm 2 mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng. Việc tiêm vắc xin viêm gan A đặc biệt quan trọng đối với những người đang mắc các bệnh gan mãn tính khác, vì nếu không may nhiễm thêm virus viêm gan A, tình trạng suy gan cấp tính có thể xảy ra nhanh chóng và đe dọa đến tính mạng. Ngoài ra, nhân viên xử lý nước thải, người làm việc trong ngành thực phẩm hoặc những người thường xuyên đi du lịch quốc tế cũng là nhóm đối tượng ưu tiên cần được tiêm chủng sớm. Việc trang bị vắc xin viêm gan A giúp bạn tránh được những đợt ốm mệt kéo dài, vàng da và các triệu chứng tiêu hóa khó chịu do virus này gây ra.
Khi nào nên tiêm vắc xin viêm gan B?
Khác với viêm gan A, vắc xin viêm gan B cần được tiêm càng sớm càng tốt, ngay sau khi trẻ chào đời trong vòng 24 giờ đầu tiên. Đây là mũi tiêm “vàng” giúp ngăn chặn lây truyền từ mẹ sang con và tạo miễn dịch sớm cho trẻ nhỏ. Đối với người lớn, thời điểm nên tiêm vắc xin viêm gan B là ngay khi bạn xác định mình có kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính và Anti-HBs âm tính.
Do virus viêm gan B lây qua đường máu và tình dục, bất kỳ ai cũng có nguy cơ nhiễm bệnh thông qua các hoạt động thường ngày như làm đẹp, thủ thuật y tế hoặc quan hệ không an toàn. Lộ trình tiêm chuẩn cho người lớn gồm 3 mũi cơ bản kéo dài trong 6 tháng. Bạn không nên chờ đợi đến khi có nguy cơ mới đi tiêm, vì vắc xin cần thời gian để kích thích cơ thể sản sinh đủ kháng thể. Những người chuẩn bị kết hôn, phụ nữ có kế hoạch mang thai hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường y tế là những đối tượng cần đặc biệt ưu tiên hoàn thành lịch tiêm chủng này. Việc chủ động tiêm phòng giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ virus xâm nhập và gây ra những tổn thương vĩnh viễn cho tế bào gan mà y học hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị khỏi hoàn toàn ở giai đoạn mãn tính.
Có cần tiêm cả vắc xin viêm gan A và B không?
Câu hỏi có cần tiêm cả vắc xin viêm gan A và B không thường xuất phát từ mong muốn tiết kiệm thời gian hoặc lo ngại về phản ứng phụ của cơ thể. Tuy nhiên, xét về góc độ bảo vệ sức khỏe lâu dài, việc tiêm cả hai là điều vô cùng có lợi. Virus viêm gan A và B không có miễn dịch chéo, nghĩa là việc tiêm phòng loại này không giúp bạn tránh được loại kia. Khi bạn tiêm đầy đủ cả hai loại, lá gan của bạn sẽ được bảo vệ trước hai tác nhân gây bệnh gan phổ biến nhất thế giới.
Hiện nay, y học đã phát triển loại vắc xin kết hợp phòng cả viêm gan A và B trong cùng một mũi tiêm, giúp giảm số lần tiêm và tiết kiệm thời gian cho người đi tiêm chủng. Loại vắc xin kết hợp này thường áp dụng cho người lớn và trẻ em từ một độ tuổi nhất định, mang lại hiệu quả bảo vệ tương đương với việc tiêm riêng lẻ. Việc sở hữu cả hai loại kháng thể giúp bạn tự tin hơn khi đi du lịch, ăn uống và sinh hoạt mà không phải lo lắng về những rủi ro tiềm ẩn cho gan. Đặc biệt, với những người đã bị nhiễm viêm gan B mãn tính, việc tiêm thêm vắc xin viêm gan A là khuyến cáo bắt buộc để tránh tình trạng “viêm chồng viêm”, khiến gan bị quá tải và suy kiệt nhanh chóng. Do đó, đừng ngần ngại lựa chọn tiêm cả hai để có một nền tảng sức khỏe vững chắc nhất.
Minh hoạ về việc tiêm vắc xin (Nguồn: Sưu tầm)
Những lưu ý an toàn khi tiêm vắc xin viêm gan A và B
Để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và đạt hiệu quả cao nhất, bạn cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng. Trước khi tiêm, hãy thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, đặc biệt là dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin hoặc các phản ứng nghiêm trọng trong những lần tiêm chủng trước đó. Nếu bạn đang trong tình trạng sốt cao hoặc đang mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính, bác sĩ có thể yêu cầu tạm hoãn lịch tiêm cho đến khi sức khỏe ổn định.
Sau khi tiêm, bạn nên ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng sớm như sốc phản vệ, dù tỉ lệ này là rất thấp. Trong vòng 24 đến 48 giờ sau đó, bạn có thể gặp một số tác dụng phụ nhẹ như đau sưng tại vị trí tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi; đây là những phản ứng bình thường của hệ miễn dịch khi tiếp nhận kháng nguyên. Một lưu ý quan trọng khác là bạn phải tuân thủ đúng lịch hẹn của các mũi tiếp theo.
Khoảng cách giữa các mũi tiêm được thiết kế để cơ thể ghi nhớ và sản sinh kháng thể bền bỉ nhất, việc bỏ lỡ hoặc tiêm quá muộn có thể làm giảm hiệu quả phòng bệnh đáng kể. Ngoài ra, hãy lựa chọn những trung tâm tiêm chủng uy tín có quy trình bảo quản vắc xin đúng chuẩn và đội ngũ nhân viên y tế chuyên nghiệp để đảm bảo chất lượng vắc xin tốt nhất khi đưa vào cơ thể.
Tuân thủ các lưu ý an toàn khi tiêm vắc xin viêm gan A và B để đạt miễn dịch tốt nhất (Nguồn: Sưu tầm)
Việc hiểu rõ nên tiêm vắc xin ngừa viêm gan A hay B giúp bạn có cái nhìn chủ động hơn trong quản lý sức khỏe cá nhân. Tiêm đủ các mũi vắc xin viêm gan A, B là cách tốt nhất để duy trì miễn dịch lâu dài cho lá gan. Khoảng nghỉ giữa các mũi tiêm giúp hệ miễn dịch ghi nhớ virus và sinh kháng thể bền bỉ. Hãy bắt đầu lộ trình tiêm chủng ngay hôm nay để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những rủi ro không đáng có.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.