Viêm gan B dương tính có ý nghĩa gì? Nên làm gì khi có kết quả dương tính
Viêm gan B là một trong những bệnh lý truyền nhiễm phổ biến nhất tại Việt Nam, gây ra bởi virus viêm gan B (HBV). Khi nhận kết quả xét nghiệm viêm gan B dương tính, nhiều người không tránh khỏi cảm giác lo lắng và hoang mang về tình trạng sức khỏe của mình. Tuy nhiên, kết quả dương tính không đồng nghĩa với việc bạn đang gặp nguy hiểm ngay lập tức hay sẽ tiến triển thành xơ gan.
Các xét nghiệm giúp phát hiện viêm gan B
Để xác định một người có đang nhiễm virus viêm gan B hay không, các bác sĩ thường chỉ định thực hiện một bộ xét nghiệm máu chuyên biệt. Trong đó, xét nghiệm HBsAg (Hepatitis B surface Antigen) là chỉ số quan trọng nhất và mang tính quyết định. HBsAg là kháng nguyên bề mặt của virus HBV. Nếu kết quả xét nghiệm HBsAg dương tính, điều đó có nghĩa là virus đang tồn tại trong cơ thể người bệnh. Ngược lại, nếu kết quả âm tính, người đó hiện không bị nhiễm virus viêm gan B.
Ngoài HBsAg, các bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm Anti-HBs (HBsAb). Đây là xét nghiệm kiểm tra nồng độ kháng thể chống lại virus viêm gan B. Nếu chỉ số này dương tính, chứng tỏ cơ thể bạn đã có miễn dịch, có thể là do đã từng nhiễm bệnh và tự khỏi hoặc do đã tiêm phòng vaccine đầy đủ. Một chỉ số khác cũng thường gặp là Anti-HBc, giúp xác định tình trạng nhiễm virus là cấp tính hay mãn tính. Đối với những trường hợp HBsAg dương tính kéo dài trên 6 tháng, bệnh được xác định đã chuyển sang giai đoạn viêm gan B mãn tính.
Lúc này, các xét nghiệm chuyên sâu hơn như đo tải lượng virus (HBV-DNA), xét nghiệm chức năng gan (AST, ALT) và siêu âm đàn hồi mô gan thường được thực hiện để đánh giá mức độ hoạt động của virus cũng như tình trạng tổn thương của tế bào gan. Việc thực hiện đầy đủ các bước xét nghiệm giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quát nhất về bệnh tình của mỗi cá nhân.
Viêm gan B dương tính có ý nghĩa gì?
Kết quả viêm gan B dương tính, cụ thể là chỉ số HBsAg dương tính, xác nhận sự hiện diện của virus viêm gan B trong máu của bạn. Tuy nhiên, ý nghĩa lâm sàng của kết quả này còn phụ thuộc vào việc virus đang ở trạng thái “ngủ yên” hay đang nhân lên mạnh mẽ gây tổn thương gan. Có hai trạng thái phổ biến khi một người có kết quả dương tính. Thứ nhất là trạng thái người lành mang mầm bệnh. Ở trường hợp này, virus tồn tại trong cơ thể nhưng không tấn công tế bào gan, các chỉ số men gan vẫn nằm trong ngưỡng bình thường và người bệnh không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Thứ hai là trạng thái viêm gan B hoạt động. Lúc này, virus nhân lên với số lượng lớn, tấn công trực tiếp vào nhu mô gan, gây ra tình trạng viêm và hoại tử tế bào gan. Nếu không được kiểm soát kịp thời, tình trạng viêm kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng như xơ gan hoặc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Điều quan trọng là dù ở trạng thái nào, người có kết quả viêm gan B dương tính vẫn có khả năng lây truyền virus cho người khác thông qua đường máu, đường tình dục và lây truyền từ mẹ sang con. Do đó, dương tính không chỉ là một chỉ báo về sức khỏe cá nhân mà còn là tín hiệu nhắc nhở về trách nhiệm phòng ngừa cho cộng đồng và người thân xung quanh. Bạn cần hiểu rằng y học hiện đại đã có những bước tiến lớn trong việc kiểm soát virus này, giúp người bệnh chung sống hòa bình với virus mà vẫn duy trì được chất lượng cuộc sống tốt.
Một số biểu hiện giúp phát hiện viêm gan B (Nguồn: Sưu tầm)
HBsAg dương tính có cần điều trị không?
Không phải tất cả các trường hợp HBsAg dương tính đều cần phải dùng thuốc điều trị ngay lập tức. Quyết định điều trị phụ thuộc vào sự đánh giá chuyên môn của bác sĩ dựa trên nhiều yếu tố kết hợp. Theo các hướng dẫn điều trị hiện nay, mục tiêu chính của việc dùng thuốc là ức chế sự nhân lên của virus, giảm nồng độ HBV-DNA trong máu xuống mức thấp nhất, từ đó ngăn chặn quá trình viêm gan và giảm thiểu nguy cơ xơ hóa. Thông thường, bác sĩ sẽ xem xét điều trị bằng thuốc kháng virus khi người bệnh đáp ứng đồng thời các điều kiện như: men gan (ALT) tăng cao liên tục trên 2 lần mức bình thường, tải lượng virus HBV-DNA cao vượt ngưỡng quy định, hoặc có bằng chứng về tổn thương gan thông qua sinh thiết gan hoặc siêu âm đo độ cứng của gan.
Minh hoạ về rường hợp HBsAg dương tính (Nguồn: Sưu tầm)
Đối với những người mang virus ở trạng thái không hoạt động (người lành mang mầm bệnh), việc điều trị bằng thuốc thường chưa được chỉ định vì thuốc không giúp loại bỏ hoàn toàn virus mà chỉ ức chế hoạt động của chúng. Thay vào đó, nhóm đối tượng này cần được theo dõi định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng để kiểm tra xem virus có đột ngột hoạt động trở lại hay không. Việc tự ý mua thuốc hoặc sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc khi thấy kết quả dương tính là điều vô cùng nguy hiểm, có thể gây áp lực thêm cho gan và dẫn đến suy gan cấp tính.
Nên làm gì khi có kết quả viêm gan B dương tính?
Khi nhận kết quả viêm gan B dương tính, bước đầu tiên và quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và đến gặp bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm hoặc gan mật để được tư vấn chuyên sâu. Bạn nên thực hiện thêm các xét nghiệm đánh giá chi tiết theo chỉ định để biết chính xác tình trạng bệnh của mình. Việc chủ động quản lý sức khỏe và thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sự phát triển của virus.
Xây dựng lối sống lành mạnh, bảo vệ gan
Lá gan đóng vai trò là nhà máy thải độc của cơ thể, do đó việc giảm tải áp lực cho gan là ưu tiên hàng đầu. Người có kết quả viêm gan B dương tính nên hạn chế tối đa hoặc tốt nhất là từ bỏ hoàn toàn rượu, bia và các thức uống có cồn. Cồn là tác nhân gây hại trực tiếp, khiến tế bào gan bị tổn thương nhanh chóng và thúc đẩy quá trình xơ hóa.
Một chế độ ăn uống cân bằng, giàu rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt sẽ cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết cho quá trình phục hồi của gan. Bạn nên hạn chế các loại thực phẩm quá nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh hoặc thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản. Đồng thời, việc duy trì thói quen tập thể dục đều đặn giúp tăng cường hệ miễn dịch, từ đó hỗ trợ cơ thể kiểm soát virus tốt hơn. Giấc ngủ cũng rất quan trọng, bạn nên ngủ sớm và đủ giấc để gan có thời gian thực hiện chức năng giải độc hiệu quả nhất vào ban đêm.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân
Virus viêm gan B lây truyền qua đường máu, vì vậy việc quản lý các đồ dùng cá nhân là cực kỳ quan trọng để bảo vệ những người xung quanh. Người bệnh không nên dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, kềm cắt móng tay hoặc bất kỳ vật dụng nào có khả năng gây trầy xước và dính máu. Virus HBV có sức sống rất bền bỉ, chúng có thể tồn tại ở môi trường bên ngoài cơ thể trong ít nhất 7 ngày mà vẫn giữ được khả năng gây nhiễm. Do đó, việc cẩn thận trong sinh hoạt hằng ngày không chỉ là bảo vệ bản thân mà còn là bảo vệ gia đình và cộng đồng. Trong trường hợp có vết thương hở hoặc chảy máu, cần xử lý sạch sẽ và băng bó cẩn thận, tránh để máu tiếp xúc trực tiếp với người khác.
Chủ động phòng tránh lây nhiễm cho người khác
Bên cạnh việc không dùng chung đồ dùng cá nhân, người nhiễm viêm gan B cần có ý thức trong quan hệ tình dục. Việc sử dụng bao cao su đúng cách giúp giảm thiểu nguy cơ lây truyền virus cho bạn đời. Đây là biện pháp bảo vệ cần thiết cho đến khi đối phương được xác định đã có kháng thể bảo vệ thông qua xét nghiệm và tiêm phòng. Ngoài ra, khi đi khám bệnh, nha khoa hoặc thực hiện các thủ thuật thẩm mỹ như xăm mình, phun xăm thẩm mỹ, bạn nên thông báo cho nhân viên y tế về tình trạng nhiễm virus của mình để họ có biện pháp xử lý dụng cụ và bảo hộ phù hợp, đảm bảo an toàn cho mọi người.
Khuyến khích người thân đi xét nghiệm khi cần thiết
Vì viêm gan B có tính chất lây nhiễm âm thầm và thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, nên việc khuyến khích những người thân thiết trong gia đình (vợ, chồng, con cái, anh chị em) đi xét nghiệm là điều cần thiết. Nếu kết quả xét nghiệm của người thân là âm tính và chưa có kháng thể, họ cần được tiêm phòng vaccine viêm gan B ngay lập tức. Đây là cách hiệu quả nhất để xây dựng một “hàng rào” bảo vệ vững chắc cho những người xung quanh bạn. Đối với những người đã có kháng thể, họ sẽ không cần lo lắng về việc bị lây nhiễm từ bạn trong các hoạt động sinh hoạt thông thường.
Phụ nữ mang thai cần theo dõi và phòng ngừa lây cho trẻ
Đối với phụ nữ đang mang thai có kết quả viêm gan B dương tính, việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ sản khoa và bác sĩ truyền nhiễm là cực kỳ quan trọng. Khả năng lây truyền từ mẹ sang con tăng cao nhất vào thời điểm chuyển dạ và sinh nở. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của y học, trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B hoàn toàn có thể được bảo vệ khỏi virus nếu được xử trí đúng quy trình.
Trẻ cần được tiêm một mũi huyết thanh kháng virus viêm gan B (HBIG) và mũi vaccine viêm gan B đầu tiên trong vòng 12 giờ sau khi sinh. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm chủng mở rộng sau đó sẽ giúp trẻ có khả năng phòng bệnh lên đến trên 90%. Người mẹ cũng có thể được chỉ định dùng thuốc kháng virus ở những tháng cuối thai kỳ nếu tải lượng virus trong máu quá cao để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm cho con.
Vaccine viêm gan B (Nguồn: Sưu tầm)
Viêm gan B dương tính không phải là dấu chấm hết. Với sự theo dõi y khoa sát sao và lối sống khoa học, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được virus và duy trì sức khỏe ổn định. Đừng ngần ngại chia sẻ tình trạng của mình với bác sĩ để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất. Bảo vệ lá gan ngay từ hôm nay chính là bảo vệ nền tảng sức khỏe cho tương lai của chính bạn và những người thân yêu.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: WHO, CDC, Bộ Y tế, Tổng hợp.