12 
Omega-3 fatty acids là loại axit béo thiết yếu, thường được sử dụng để điều trị tăng triglyceride máu và dự phòng thứ phát sau nhồi máu cơ tim. Với công dụng chính là hạ nồng độ triglyceride, Omega-3 fatty acids cũng có khả năng chống loạn nhịp tim và ức chế hoạt động tiểu cầu. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chỉ định, liều lượng, tương tác thuốc và lưu ý khi sử dụng Omega-3 fatty acids.
Tổng quan về Omega-3 fatty acids
Tên thuốc gốc (Hoạt chất)
- Omega-3 fatty acids (Acid béo omega-3)
Loại thuốc
- Là axit béo thiết yếu.
Dạng thuốc và hàm lượng
- Viên nang uống (1000 mg; 1050 mg; 1200 mg; 200 mg; 290 mg-200 đơn vị intl; 350 mg; 500 mg; 667 mg; ethyl este 1000 mg; phối hợp với Vitamin B; phối hợp với Vitamin B và Vitamin D).
- Viên nang phóng thích chậm (1100 mg).
- Hỗn dịch uống (1400 mg / 5 mL; 1600 mg / 5 mL; với Vitamin D và E).
- Viên uống, nhai (425 mg).
Chỉ định Omega-3 fatty acids
- Chỉ định bổ trợ trong dự phòng thứ phát sau nhồi máu cơ tim, bên cạnh các liệu pháp tiêu chuẩn khác (bao gồm statin, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc chẹn beta, và thuốc ức chế men chuyển ACE).
- Điều trị tăng triglyceride máu nội sinh: axit béo omega-3 được dùng như một liệu pháp bổ sung cho chế độ ăn kiêng khi các biện pháp điều chỉnh lối sống không mang lại hiệu quả đầy đủ:
- Trong đơn trị liệu cho bệnh nhân tăng triglyceride máu loại IV.
- Kết hợp với statin đối với bệnh nhân tăng triglyceride máu loại IIb / III, khi việc kiểm soát triglyceride chưa đạt yêu cầu.
Dược lực học
- Axit béo omega-3, vốn là các chất béo trung tính, được phân giải thành những đơn vị axit béo nhỏ hơn trong cơ thể.
- Chúng có tác dụng hạ nồng độ triglyceride trong huyết tương, tuy nhiên lại có thể làm tăng mức cholesterol và được cho là sở hữu khả năng chống loạn nhịp tim.
- Các axit béo không bão hòa đa, bao gồm axit eicosapentaenoic và docosahexaenoic, đóng vai trò quan trọng trong các chức năng tế bào như ức chế hoạt động tiểu cầu, kéo dài thời gian chảy máu, thể hiện tác dụng kháng viêm và làm giảm fibrinogen trong huyết tương.
- Các axit béo không bão hòa là thành phần cấu tạo của phospholipid, vốn hình thành màng tế bào, đồng thời cũng cung cấp nguồn năng lượng cho cơ thể.
- Chúng còn là tiền chất để tạo ra các eicosanoid – những phân tử tín hiệu quan trọng có vai trò rộng khắp trong hệ thống tim mạch, hô hấp, miễn dịch và nội tiết của cơ thể.
Dược động học
Hấp thu
- Sau khi uống, lipid trong thực phẩm trải qua quá trình thủy phân trong ruột.
- Các sản phẩm của quá trình thủy phân, bao gồm monoglyceride và axit béo tự do, sau đó được kết hợp thành các mixen chứa muối mật và được hấp thụ vào tế bào ruột, chủ yếu thông qua cơ chế khuếch tán thụ động.
- Tỷ lệ hấp thu của thuốc đạt khoảng 95%.
- Trong các tế bào ruột, axit béo tự do chủ yếu được tích hợp vào chylomicrons và đi vào hệ tuần hoàn qua hệ thống bạch huyết, từ đó được phân phối đến các mô khác nhau để thực hiện quá trình trao đổi chất, oxy hóa và lưu trữ.
Phân bố
- Axit béo không bão hòa omega-3 có thể tích phân bố là 82L.
Chuyển hóa
- Sau khi được hấp thu, axit béo omega-3 trải qua ba con đường chuyển hóa chính:
- Đầu tiên, các axit béo được vận chuyển đến gan, nơi chúng được kết hợp vào các loại lipoprotein khác nhau và sau đó được đưa đến các kho dự trữ lipid ngoại vi.
- Các phospholipid của màng tế bào được thay thế bằng phospholipid lipoprotein, và các axit béo sau đó có thể đóng vai trò tiền chất cho nhiều eicosanoid khác nhau.
- Phần lớn thuốc bị oxy hóa để cung cấp năng lượng cho cơ thể.
Thải trừ
- Thời gian bán thải của axit béo không bão hòa omega-3 dao động trong khoảng 39-67 giờ.
- Độ thanh thải của thuốc là khoảng 757mL/ giờ.
Tương tác thuốc Omega-3 fatty acids
Tương tác của Omega-3 fatty acids với các thuốc khác
- Các tác nhân có đặc tính chống kết tập tiểu cầu (như chất ức chế P2Y12, NSAID, SSRI, v.v.): Axit béo Omega-3 có thể làm tăng cường tác dụng chống kết tập tiểu cầu của những tác nhân này. Cần theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị.
- Thuốc chống đông máu: Axit béo Omega-3 có thể gia tăng hiệu quả chống đông máu của các loại thuốc này. Cần giám sát chặt chẽ khi điều trị đồng thời.
- Ibrutinib: Axit béo Omega-3 có khả năng làm tăng cường tác dụng chống kết tập tiểu cầu của Ibrutinib. Cần theo dõi lâm sàng trong quá trình điều trị.
Tương tác của axit béo Omega-3 với thực phẩm
- Việc sử dụng rượu hoặc thuốc lá cùng lúc với thuốc cũng có thể gây ra các tương tác.
Chống chỉ định thuốc Omega-3 fatty acids
- Chống chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử mẫn cảm với hoạt chất, với đậu nành hoặc bất kỳ tá dược nào có trong thành phần của thuốc.
Liều lượng & cách dùng Omega-3 fatty acids
Liều lượng Omega-3 fatty acids
- Đối với người lớn, liều thông thường để điều trị hỗ trợ tình trạng tăng triglycerid máu là:
- Uống 4 gam mỗi ngày, có thể dùng toàn bộ trong một liều duy nhất hoặc chia thành 2 lần uống.
Hướng dẫn sử dụng axit béo Omega-3
- Viên thuốc cần được nuốt nguyên vẹn; không được bẻ, nghiền nát, nhai hoặc hòa tan viên nang.
- Trong các nghiên cứu lâm sàng, thuốc được khuyến cáo dùng trong bữa ăn.
- Nên uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày để duy trì hiệu quả điều trị.
Tác dụng phụ của Omega-3 fatty acids
Thường gặp
- Chán ăn, khó tiêu, buồn nôn, tiêu chảy, táo bón, đau bụng, ợ hơi, đau lưng, khô miệng, thay đổi cảm giác vị giác, trào ngược dạ dày thực quản, phát ban da.
Ít gặp
- Chảy máu đường tiêu hóa, viêm dạ dày, viêm ruột, huyết áp thấp, nhiễm trùng, cảm giác đau, viêm da do dị ứng, tăng nồng độ đường trong máu, bệnh gút, tăng nồng độ triglycerid, cảm giác chóng mặt, đau đầu, tăng động, chảy máu mũi, cáu gắt, khó ngủ.
Hiếm gặp
- Đau ở hệ tiêu hóa, xuất huyết đường tiêu hóa dưới, nổi mề đay, mụn trứng cá, phản ứng quá mẫn, ngứa da, nồng độ Lactate dehydrogenase trong máu tăng, khô mũi, số lượng bạch cầu tăng, rối loạn chức năng gan bao gồm tăng ALT, tăng AST và tăng transaminase.
Lưu ý khi dùng Omega-3 fatty acids
Lưu ý chung khi dùng Omega-3 fatty acids
- Người bệnh nên kiêng rượu vì đồ uống này có thể làm tăng nồng độ triglycerid, khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
- Trước khi khởi đầu liệu pháp, cần đánh giá kỹ lưỡng nồng độ triglycerid và xác định các yếu tố khác có thể gây tăng (như đái tháo đường, suy giáp hoặc các loại thuốc đang dùng), đồng thời có biện pháp xử trí phù hợp.
- Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ ăn kiêng giảm lipid trước khi bắt đầu dùng Omega-3 fatty acids và duy trì chế độ này trong suốt quá trình điều trị.
- Cần thận trọng khi sử dụng cho những bệnh nhân có tiền sử hoặc đang mắc các rối loạn nhịp tim như rung nhĩ hay cuồng nhĩ, vì thuốc có thể làm tái phát các tình trạng này.
- Những người có tiền sử dị ứng với cá hoặc các loại hải sản có vỏ cần thận trọng khi dùng, do có thể làm tăng nguy cơ xảy ra phản ứng quá mẫn.
Lưu ý với phụ nữ có thai
- Hiện chưa có đủ thông tin về việc sử dụng thuốc này trong thai kỳ để đánh giá rõ ràng các rủi ro liên quan đến dị tật bẩm sinh nghiêm trọng, nguy cơ sẩy thai, hoặc các hậu quả bất lợi khác đối với thai nhi hay người mẹ.
- Các nghiên cứu đã thực hiện không ghi nhận tác động tiêu cực nào đến sự phát triển hoặc khả năng sinh sản khi dùng liều cao gấp 5 lần liều khuyến cáo tối đa ở người.
- Các nghiên cứu sử dụng liều lâm sàng phù hợp trong giai đoạn hình thành cơ quan cho thấy thuốc không có khả năng gây quái thai.
- Mặc dù chưa có báo cáo chính thức về các phản ứng có hại của axit béo omega-3 trong thai kỳ, Viện Y học Hoa Kỳ và Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng khuyến nghị phụ nữ đang cho con bú nên bổ sung đủ 1400 mg mỗi ngày.
- Phụ nữ mang thai có thể không nhận đủ lượng axit béo omega-3 cần thiết từ chế độ ăn uống, do các khuyến nghị hạn chế ăn cá không quá hai lần mỗi tuần vì lo ngại về hàm lượng thủy ngân.
Lưu ý với phụ nữ cho con bú
- Omega-3 fatty acids được bài tiết vào sữa mẹ. Do tính an toàn của thuốc trong thời kỳ mang thai chưa được xác định rõ ràng, việc sử dụng thuốc này cho phụ nữ đang cho con bú không được khuyến khích.
Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc
- Các axit béo không bão hòa Omega-3 không gây ảnh hưởng hoặc chỉ ảnh hưởng rất ít đến khả năng điều khiển phương tiện giao thông và vận hành máy móc.
Quá liều và cách xử lý
Quá liều và độc tính
- Chưa có khuyến cáo xử trí đặc hiệu nào được đưa ra.
Hướng dẫn xử trí khi quá liều Omega-3 fatty acids
- Trong trường hợp quá liều, cần tiến hành các biện pháp điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng.
Quên liều và xử trí
- Nếu một liều thuốc bị quên, người bệnh nên bổ sung ngay lập tức khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu thời điểm nhớ ra gần với liều tiếp theo, người bệnh nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều kế tiếp theo đúng lịch trình. Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều để bù lại liều đã quên.
Nguồn tham khảo
Tên thuốc: Omega-3 fatty acids
Drugbank online: https://go.drugbank.com/drugs/DB11133
EMC: https://www.medicines.org.uk/emc/product/3642/smpc
Drugs.com: https://www.drugs.com/mtm/omega-3-polyunsaturated-fatty-acids.html
Ngày cập nhật: 13/06/2021
Bài viết này có hữu ích không?
Có0Không0