Nội soi dạ dày: Có mấy phương pháp? Khi nào cần nội soi dạ dày?
Nội soi dạ dày là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp thăm khám chính xác bệnh lý đường tiêu hóa trên. Thông qua ống soi mềm gắn camera, bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, giúp phát hiện sớm các tổn thương nhỏ mà siêu âm hay X-quang khó nhận diện. Hiện nay, nhiều phương pháp nội soi không đau giúp bạn thoải mái hơn, xóa tan nỗi ám ảnh về cảm giác khó chịu hay buồn nôn trong quá trình thực hiện.
Nội soi dạ dày là gì?
Nội soi dạ dày, hay còn gọi là nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng, là một thủ thuật y khoa sử dụng ống nội soi mềm chuyên dụng có đường kính nhỏ. Đầu ống nội soi được tích hợp camera và nguồn chiếu sáng để truyền tải hình ảnh trực tiếp lên màn hình máy tính với độ phân giải cao. Quá trình này cho phép bác sĩ kiểm tra chi tiết tình trạng niêm mạc, phát hiện các ổ viêm loét, polyp, dị vật hoặc các khối u bất thường. Đây không chỉ là công cụ chẩn đoán mà còn là nền tảng để thực hiện các thủ thuật can thiệp điều trị ngay trong quá trình nội soi, mang lại giá trị to lớn trong việc chăm sóc sức khỏe hệ tiêu hóa.
Vai trò của nội soi trong chẩn đoán bệnh lý
Nội soi đóng vai trò là “tiêu chuẩn vàng” trong việc xác định nguyên nhân của các triệu chứng đau bụng, đầy hơi, ợ chua hoặc khó tiêu kéo dài. Nhờ khả năng quan sát trực tiếp, bác sĩ có thể phân biệt rõ ràng giữa viêm dạ dày thông thường, loét dạ dày tá tràng hay các tình trạng nghiêm trọng hơn. Hình ảnh nội soi giúp xác định vị trí, kích thước và mức độ thâm nhiễm của tổn thương, từ đó giúp đưa ra phác đồ điều trị chính xác nhất cho từng bệnh nhân.
Nội soi hỗ trợ lấy mẫu sinh thiết
Một ưu điểm vượt trội của nội soi dạ dày là khả năng lấy mẫu sinh thiết. Qua ống nội soi, bác sĩ có thể dùng kìm chuyên dụng để lấy một mẩu mô nhỏ tại vùng nghi ngờ tổn thương. Mẫu mô này sau đó được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để kiểm tra dưới kính hiển vi nhằm xác định tế bào là lành tính hay ác tính. Ngoài ra, sinh thiết qua nội soi cũng là cách chính xác nhất để làm test HP (Helicobacter pylori) – loại vi khuẩn hàng đầu gây ra viêm loét và ung thư dạ dày.
Ứng dụng nội soi trong điều trị bệnh
Nội soi không chỉ dừng lại ở việc chẩn đoán mà còn có tính ứng dụng cao trong điều trị can thiệp mà không cần phẫu thuật mở. Các bác sĩ có thể thực hiện cầm máu ổ loét bằng cách tiêm xơ hoặc kẹp clip, cắt bỏ các polyp dạ dày để ngăn ngừa chúng tiến triển thành ung thư, hoặc lấy các dị vật mà người bệnh vô tình nuốt phải. Những can thiệp này diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và giúp bệnh nhân phục hồi nhanh hơn rất nhiều so với phương pháp mổ truyền thống.
Nội soi giúp tầm soát ung thư dạ dày
Ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc dễ nhầm lẫn với các bệnh lý lành tính khác. Nội soi dạ dày với các công nghệ hiện đại như nội soi dải tần hẹp (NBI) giúp phóng đại hình ảnh và làm rõ các mạng lưới mạch máu bất thường dưới niêm mạc. Điều này cho phép phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư từ khi còn là những biến đổi rất nhỏ ở mức độ tế bào, tăng cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn cho người bệnh.
Theo dõi và đánh giá tiến triển bệnh qua nội soi
Sau một liệu trình điều trị viêm loét hoặc sau khi can thiệp cắt polyp, nội soi dạ dày được thực hiện lại để đánh giá mức độ phục hồi của niêm mạc. Việc theo dõi này giúp đảm bảo rằng các ổ loét đã liền sẹo hoàn toàn và vi khuẩn HP đã được tiêu diệt sạch. Đối với những người có nguy cơ cao hoặc đã từng điều trị ung thư giai đoạn sớm, nội soi định kỳ là biện pháp sống còn để kiểm soát sự tái phát và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Kỹ thuật nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương bên trong dạ dày (Nguồn: Sưu tầm)
Các phương pháp nội soi dạ dày thường gặp
Tùy vào tình trạng sức khỏe, nhu cầu và chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể lựa chọn một trong các phương pháp nội soi phổ biến hiện nay.
Nội soi dạ dày qua đường miệng
Đây là phương pháp truyền thống và phổ biến nhất. Bác sĩ đưa ống nội soi mềm qua miệng, đi qua họng để vào thực quản và xuống dạ dày. Phương pháp này có chi phí thấp và dễ thực hiện. Tuy nhiên, do ống nội soi đi qua vùng lưỡi gà và họng nên thường kích thích phản xạ oẹ, khiến người bệnh có cảm giác khó chịu, buồn nôn hoặc đau họng nhẹ sau khi thực hiện. Dù vậy, với các bác sĩ có tay nghề cao, quy trình này vẫn diễn ra rất nhanh chóng chỉ trong khoảng 5 đến 10 phút.
Nội soi dạ dày gây mê (nội soi không đau)
Nội soi dạ dày gây mê là phương pháp được ưa chuộng nhất hiện nay đối với những người có tâm lý lo lắng hoặc nhạy cảm. Người bệnh sẽ được đưa vào trạng thái ngủ nông bằng một lượng thuốc gây mê liều thấp qua đường tĩnh mạch. Trong suốt quá trình, bệnh nhân hoàn toàn không có cảm giác đau đớn, khó chịu hay nôn oẹ. Điều này không chỉ giúp người bệnh thoải mái mà còn giúp bác sĩ quan sát kỹ lưỡng hơn và thực hiện các thủ thuật can thiệp (nếu có) một cách thuận lợi và an toàn nhất. Sau khi kết thúc, người bệnh sẽ tỉnh lại nhanh chóng và không nhớ gì về quy trình vừa diễn ra.
Nội soi dạ dày qua đường mũi
Trong phương pháp này, ống nội soi có kích thước siêu nhỏ được luồn qua đường mũi, xuống họng rồi vào dạ dày. Vì ống soi không chạm vào vùng lưỡi gà nên không gây ra phản xạ buồn nôn như nội soi đường miệng. Người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và thậm chí có thể nói chuyện, trao đổi với bác sĩ trong khi đang nội soi. Phương pháp này mang lại sự thoải mái cao mà không cần đến thuốc gây mê, tuy nhiên nó không phù hợp với những người có hốc mũi hẹp hoặc đang gặp các vấn đề về vùng mũi.
Lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp giúp người bệnh giảm bớt lo lắng (Nguồn: Sưu tầm)
Khi nào nên thực hiện nội soi dạ dày?
Nội soi dạ dày không phải là xét nghiệm thực hiện tùy tiện, nhưng bạn nên đi khám và nội soi khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Đau vùng thượng vị (vùng bụng trên rốn), đau âm ỉ hoặc đau rát liên quan đến bữa ăn.
- Thường xuyên bị ợ hơi, ợ chua, ợ nóng gây cảm giác nóng rát vùng cổ họng.
- Có cảm giác buồn nôn, nôn sau khi ăn hoặc nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
- Cảm giác đầy bụng, khó tiêu, chướng hơi kéo dài dù đã điều chỉnh chế độ ăn.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân đi kèm với tình trạng chán ăn, mệt mỏi.
- Nuốt nghẹn, nuốt đau hoặc có cảm giác vướng ở cổ họng.
- Người có tiền sử gia đình bị ung thư dạ dày hoặc người trên 40 tuổi muốn tầm soát sức khỏe định kỳ.
- Theo dõi sau điều trị vi khuẩn HP hoặc kiểm tra lại các ổ loét đã phát hiện trước đó.
Quy trình nội soi dạ dày diễn ra như thế nào?
Một quy trình nội soi dạ dày chuẩn y khoa thường bao gồm ba giai đoạn: chuẩn bị, thực hiện và theo dõi sau soi.
Chuẩn bị trước khi tiến hành nội soi
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng quyết định rất lớn đến độ chính xác của hình ảnh nội soi. Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 6 đến 8 tiếng trước khi nội soi để dạ dày sạch hoàn toàn thức ăn. Đồng thời, không nên uống các loại nước có màu như sữa, nước ngọt, cà phê, chỉ nên uống một chút nước lọc nếu quá khát. Bạn cần thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông máu) và các tiền sử dị ứng nếu có. Đối với nội soi gây mê, người bệnh cần thực hiện thêm một số xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm máu, đo điện tâm đồ để đảm bảo đủ điều kiện sức khỏe.
Các bước thực hiện nội soi dạ dày
Khi bắt đầu, người bệnh sẽ được hướng dẫn nằm nghiêng sang bên trái trong tư thế thoải mái nhất. Đối với nội soi qua đường miệng, bác sĩ có thể dùng thuốc xịt tê vùng họng để giảm kích ứng. Nếu nội soi gây mê, bác sĩ gây mê sẽ tiến hành tiêm thuốc qua đường truyền tĩnh mạch. Sau đó, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ khéo léo đưa ống nội soi vào. Camera sẽ ghi lại hình ảnh toàn bộ lòng thực quản, dạ dày và tá tràng. Bác sĩ có thể bơm một ít không khí vào dạ dày để làm căng bề mặt niêm mạc, giúp quan sát rõ hơn các kẽ nếp gấp. Toàn bộ quá trình thường chỉ diễn ra từ 10 đến 20 phút tùy thuộc vào việc có thực hiện sinh thiết hay cắt polyp hay không.
Theo dõi và chăm sóc sau khi nội soi
Sau khi kết thúc, người bệnh được đưa về phòng lưu trú để theo dõi. Với nội soi thường, bạn có thể cảm thấy hơi đau họng hoặc đầy bụng do không khí bơm vào, nhưng cảm giác này sẽ biến mất nhanh chóng. Với nội soi gây mê, người bệnh cần nghỉ ngơi khoảng 30 đến 60 phút để thuốc mê hết hoàn toàn tác dụng. Lưu ý không nên ăn uống ngay sau khi soi (đợi ít nhất 1 giờ) và nên bắt đầu với các món ăn mềm, lỏng như cháo hoặc súp ấm. Đặc biệt, người thực hiện nội soi gây mê tuyệt đối không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong vòng 24 giờ sau thủ thuật vì thuốc mê có thể gây ảnh hưởng đến sự tỉnh táo.
Chuẩn bị tâm lý thoải mái giúp quy trình nội soi diễn ra thuận lợi hơn (Nguồn: Sưu tầm)
Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là giải đáp cho một số thắc mắc phổ biến của người bệnh khi có chỉ định thực hiện nội soi dạ dày.
Đi nội soi dạ dày hết bao nhiêu tiền?
Chi phí nội soi dạ dày không cố định mà phụ thuộc vào phương pháp bạn lựa chọn và cơ sở y tế thực hiện. Thông thường, nội soi dạ dày qua đường miệng có mức giá thấp nhất, dao động từ 600.000 đến 1.000.000 VNĐ. Nội soi qua đường mũi thường có giá từ 1.000.000 đến 1.500.000 VNĐ. Riêng nội soi gây mê có chi phí cao hơn, thường từ 2.000.000 đến 3.500.000 VNĐ do bao gồm cả chi phí thuốc gây mê và công bác sĩ gây mê. Nếu có thực hiện thêm xét nghiệm HP, sinh thiết hay cắt polyp, chi phí sẽ phát sinh thêm tùy theo danh mục cụ thể.
Nội soi dạ dày biết được bệnh gì?
Nội soi dạ dày có thể phát hiện hầu hết các bệnh lý đường tiêu hóa trên bao gồm: viêm loét dạ dày – tá tràng, viêm thực quản trào ngược, trợt niêm mạc dạ dày, polyp dạ dày, thoát vị hoành, các dị vật đường tiêu hóa. Đặc biệt, đây là phương pháp then chốt để chẩn đoán nhiễm vi khuẩn HP, các tổn thương tiền ung thư (như loạn sản, chuyển sản ruột) và ung thư dạ dày giai đoạn sớm hoặc muộn. Ngoài ra, nội soi còn giúp phát hiện tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản ở những bệnh nhân bị xơ gan.
Nội soi dạ dày nhiều lần có ảnh hưởng gì không?
Nhiều người lo lắng ống nội soi có thể gây mòn dạ dày hoặc làm tổn thương niêm mạc nếu thực hiện nhiều lần. Tuy nhiên, ống nội soi hiện nay được làm từ chất liệu mềm mại và được khử khuẩn tuyệt đối, nên việc nội soi theo chỉ định của bác sĩ là hoàn toàn an toàn. Số lần nội soi tùy thuộc vào diễn biến bệnh lý. Với người điều trị viêm loét bình thường, có thể chỉ cần soi lại sau 2-3 tháng. Với người tầm soát ung thư, tần suất có thể là mỗi năm một lần. Điều quan trọng là bạn cần thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín để đảm bảo kỹ thuật soi chính xác và an toàn vệ sinh.
Nội soi dạ dày là kỹ thuật y khoa hiện đại giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa hiệu quả. Với các phương pháp như nội soi đường mũi hay gây mê, việc thăm khám trở nên nhẹ nhàng, giảm bớt lo lắng cho người bệnh. Bạn không nên chủ quan trước các triệu chứng đau bụng hay đầy hơi kéo dài. Thực hiện nội soi đúng thời điểm giúp phát hiện sớm bệnh lý và can thiệp kịp thời. Hãy lựa chọn cơ sở y tế uy tín để thực hiện nội soi an tâm.
Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám khi có triệu chứng.
Nguồn tham khảo:
Cổng TT TP. HCM
Những điều cần biết về nội soi dạ dày
Long Châu
Nội soi dạ dày là gì? Nội soi dạ dày ở đâu tốt và uy tín?
Quy trình nội soi dạ dày diễn ra như thế nào?
Một số thông tin về quá trình nội soi dạ dày mà bạn cần biết