Bị hắt hơi sổ mũi nên làm gì? 10 cách chữa hắt hơi sổ mũi tại nhà
Hắt hơi sổ mũi là phản ứng tự nhiên của cơ thể loại bỏ tác nhân kích ứng đường hô hấp.
Khi diễn ra liên tục, tình trạng này gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến giao tiếp, hiệu suất công việc. Đặc biệt lúc giao mùa hoặc môi trường ô nhiễm, triệu chứng càng phổ biến hơn. Hiểu rõ nguyên nhân và xử lý kịp thời giúp tránh biến chứng viêm nhiễm. Bài viết chia sẻ 10 cách chữa hắt hơi sổ mũi tại nhà hiệu quả.
Hắt hơi sổ mũi là gì?
Hắt hơi là một phản xạ không tự chủ của cơ thể, xảy ra khi niêm mạc mũi bị kích thích bởi bụi bẩn, mùi lạ, hoặc các vi sinh vật. Khi đó, một luồng không khí mạnh sẽ được đẩy ra ngoài qua đường mũi và miệng để làm sạch các tác nhân gây hại. Đi kèm với hắt hơi thường là tình trạng sổ mũi – hiện tượng các tuyến nhầy trong mũi tăng tiết dịch để làm ẩm và bảo vệ niêm mạc. Dịch mũi có thể loãng, trong suốt hoặc đặc quánh tùy vào giai đoạn và nguyên nhân của bệnh. Bản chất của hắt hơi sổ mũi là những “hàng rào bảo vệ” đầu tiên của hệ miễn dịch, nhưng khi chúng xuất hiện quá mức, đó là dấu hiệu cho thấy hệ hô hấp của bạn đang gặp vấn đề cần được chăm sóc.
Nguyên nhân gây hắt hơi sổ mũi liên tục
Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất.
Viêm mũi dị ứng do thời tiết và môi trường
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến bạn bị hắt hơi sổ mũi dai dẳng. Khi cơ thể tiếp xúc với các dị nguyên như phấn hoa, lông thú nuôi, mạt bụi nhà hoặc nấm mốc, hệ miễn dịch sẽ giải phóng Histamin. Chất này gây giãn mạch và kích ứng niêm mạc mũi, dẫn đến những đợt hắt hơi liên hồi và chảy nước mũi trong. Thay đổi thời tiết đột ngột, đặc biệt là từ nóng sang lạnh hoặc độ ẩm cao, cũng là yếu tố kích thích mạnh mẽ các triệu chứng này.
Nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn, virus
Các loại virus gây cảm lạnh và cảm cúm là thủ phạm hàng đầu gây hắt hơi sổ mũi cấp tính. Khi virus xâm nhập, niêm mạc mũi bị viêm nhiễm và sưng nề. Trong giai đoạn đầu, dịch mũi thường loãng và trong, sau đó có thể chuyển sang màu đục hoặc vàng xanh khi có sự tham gia của các tế bào bạch cầu. Nếu không được xử lý tốt, nhiễm trùng virus có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến viêm xoang hoặc viêm họng.
Tác động từ các chất kích thích và dị vật
Việc hít phải khói thuốc lá, mùi hóa chất mạnh, nước hoa hoặc bụi mịn từ công trình xây dựng cũng có thể gây ra hắt hơi sổ mũi tức thì. Ngoài ra, ở trẻ em, đôi khi triệu chứng chỉ xuất hiện ở một bên mũi kèm theo mùi hôi, đây có thể là dấu hiệu của một dị vật nhỏ bị mắc kẹt trong hốc mũi cần được bác sĩ can thiệp ngay.
Phấn hoa và các tác nhân dị ứng là nguyên nhân phổ biến gây hắt hơi liên tục (Nguồn: Sưu tầm)
Đối tượng dễ bị hắt hơi sổ mũi
Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng này, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn do đặc điểm sinh lý hoặc môi trường sống:
- Trẻ em: Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và đường thở nhỏ, trẻ rất dễ bị virus tấn công.
- Người có cơ địa dị ứng: Những người có tiền sử viêm mũi dị ứng, hen suyễn hoặc chàm thường nhạy cảm hơn với các thay đổi của môi trường.
- Người làm việc trong môi trường ô nhiễm: Công nhân xây dựng, người thường xuyên di chuyển ngoài đường hoặc làm việc trong văn phòng có hệ thống điều hòa không được vệ sinh định kỳ.
- Người cao tuổi: Khi hệ miễn dịch suy yếu và niêm mạc đường hô hấp trở nên khô, mỏng hơn, các tác nhân gây bệnh dễ dàng xâm nhập và gây hắt hơi sổ mũi kéo dài.
Hắt hơi sổ mũi uống thuốc gì nhanh khỏi?
Việc sử dụng thuốc cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh để đạt hiệu quả tối ưu. Nếu do dị ứng, các loại thuốc kháng Histamin là lựa chọn hàng đầu để cắt đứt cơn hắt hơi và giảm chảy nước mũi. Đối với các trường hợp do cảm cúm, các dòng thuốc giảm đau, hạ sốt và thuốc phối hợp điều trị triệu chứng thường được sử dụng. Tại Pharmacity, chúng tôi cung cấp đa dạng các loại thuốc hỗ trợ điều trị hắt hơi sổ mũi phù hợp cho cả người lớn và trẻ em.
Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Hiệu quả của các loại thuốc có thể thay đổi tùy cơ địa từng người. Chúng tôi khuyên bạn nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn và tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
10 cách chữa hắt hơi sổ mũi tại nhà hiệu quả
Bên cạnh việc dùng thuốc, các biện pháp chăm sóc tại nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp làm dịu niêm mạc và đẩy nhanh quá trình hồi phục.
Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý hoặc bình chuyên dụng
Đây là cách chữa hắt hơi sổ mũi cơ bản và hiệu quả nhất. Việc rửa mũi giúp loại bỏ dịch nhầy chứa vi khuẩn, virus và các tác nhân gây dị ứng ra khỏi hốc mũi. Bạn nên sử dụng nước muối sinh lý 0,9% hoặc các chai xịt muối biển sâu chuyên dụng. Thực hiện rửa mũi 2 lần mỗi ngày giúp niêm mạc mũi sạch sẽ và thông thoáng hơn.
Xông hơi mũi họng và tắm nước ấm
Hơi nước ấm làm giãn mạch và làm loãng dịch nhầy nhanh chóng, giúp giảm cảm giác nghẹt mũi và ngứa mũi. Bạn có thể xông hơi mặt với một bát nước nóng có thêm vài giọt tinh dầu tràm hoặc khuynh diệp trong khoảng 10-15 phút. Việc tắm dưới vòi hoa sen với nước ấm cũng mang lại hiệu quả tương tự, giúp cơ thể thư giãn và giảm nhẹ các triệu chứng đường hô hấp.
Bổ sung nhiều nước và trà thảo mộc nóng
Uống đủ nước giúp dịch nhầy không bị khô cứng và dễ dàng đào thải ra ngoài hơn. Các loại trà thảo mộc nóng như trà gừng, trà mật ong hay trà bạc hà có tác dụng làm ấm cơ thể, kháng khuẩn và làm dịu cổ họng bị kích ứng do dịch mũi chảy xuống. Uống từng ngụm trà nóng là cách đơn giản để giữ ấm đường thở từ bên trong.
Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như tỏi, hẹ, mật ong
Tỏi chứa Allicin được ví như một loại kháng sinh tự nhiên có khả năng kháng virus rất tốt. Bạn có thể thêm tỏi vào các món ăn hàng ngày hoặc uống nước tỏi ngâm mật ong. Lá hẹ hấp đường phèn cũng là bài thuốc dân gian lành tính giúp giảm hắt hơi sổ mũi và đau họng hiệu quả, đặc biệt phù hợp cho cả trẻ nhỏ.
Day bấm huyệt hỗ trợ thông mũi
Theo y học cổ truyền, việc tác động vào một số huyệt đạo có thể giúp thông kinh lạc và giảm triệu chứng hắt hơi sổ mũi. Bạn có thể dùng hai ngón tay trỏ day nhẹ vào huyệt Nghinh hương (nằm ở hai bên cánh mũi) trong khoảng 1-2 phút. Động tác này giúp làm ấm vùng mũi và giảm ngay tình trạng nghẹt mũi, hắt hơi tức thì.
Xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý
Một chế độ ăn giàu Vitamin C (từ cam, bưởi, kiwi) và Kẽm sẽ giúp củng cố hàng rào miễn dịch của bạn. Ngoài ra, hãy dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc để cơ thể có năng lượng chống lại mầm bệnh. Tránh làm việc quá sức hoặc thức khuya trong giai đoạn đang bị hắt hơi sổ mũi.
Rửa mũi bằng bình chuyên dụng giúp loại bỏ dị nguyên và làm sạch hốc mũi hiệu quả (Nguồn: Sưu tầm)
Giữ ấm vùng cổ và ngực
Nhiệt độ thấp làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc mũi. Việc giữ ấm vùng cổ và ngực, nhất là khi đi ngủ hoặc ra ngoài trời lạnh, giúp duy trì nhiệt độ ổn định cho đường hô hấp trên, hạn chế các cơn hắt hơi do kích ứng lạnh.
Sử dụng máy tạo độ ẩm
Không khí quá khô trong phòng máy lạnh có thể làm niêm mạc mũi bị khô và nứt nẻ, tạo điều kiện cho virus xâm nhập. Sử dụng máy tạo độ ẩm sẽ giúp không khí trong phòng luôn đạt mức ẩm lý tưởng, giúp mũi luôn được làm dịu và dễ chịu hơn.
Kê cao gối khi nằm ngủ
Khi nằm quá thấp, dịch mũi có xu hướng tích tụ lại gây nghẹt mũi và kích ứng họng. Kê gối cao hơn một chút so với bình thường giúp dẫn lưu dịch mũi chảy ra ngoài dễ dàng hơn theo trọng lực, giúp bạn có giấc ngủ ngon và không bị hắt hơi sổ mũi quấy rầy vào ban đêm.
Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng
Nếu biết mình bị dị ứng với lông thú hay bụi bẩn, hãy hạn chế tiếp xúc tối đa với chúng. Thường xuyên vệ sinh chăn màn, máy điều hòa và hút bụi nhà cửa là những việc làm cần thiết để loại bỏ nguồn gây hắt hơi sổ mũi cho gia đình bạn.
Khi nào cần gặp bác sĩ khi bị hắt hơi sổ mũi?
Mặc dù phần lớn các trường hợp có thể tự khỏi, bạn không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu sau: Triệu chứng kéo dài trên 10 ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm. Dịch mũi có mủ vàng xanh đặc kèm theo mùi hôi thối. Sốt cao kéo dài kèm theo đau nhức vùng xoang trán hoặc hai bên má dữ dội. Khó thở, thở khò khè hoặc đau tức ngực. Trẻ em bị hắt hơi sổ mũi kèm theo bỏ bú, quấy khóc liên tục hoặc có dấu hiệu rút lõm lồng ngực khi thở.
Cần thăm khám chuyên khoa khi tình trạng hắt hơi sổ mũi kéo dài và có dấu hiệu nhiễm trùng (Nguồn: Sưu tầm)
Biện pháp phòng ngừa hắt hơi sổ mũi chủ động
Chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của bạn và gia đình.
- Vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng.
- Đeo khẩu trang khi đi ra ngoài đường hoặc khi làm việc trong môi trường khói bụi để ngăn chặn bụi mịn và vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào mũi.
- Tiêm phòng cúm hàng năm là biện pháp hữu hiệu giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp phổ biến.
- Duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên để tăng cường sức đề kháng tổng thể.
- Uống đủ nước và ăn uống đa dạng dưỡng chất để cơ thể luôn ở trạng thái khỏe mạnh nhất.
Hắt hơi sổ mũi hoàn toàn có thể kiểm soát tại nhà nếu chăm sóc đúng cách. Kết hợp vệ sinh mũi họng sạch sẽ, giữ ấm cơ thể và dinh dưỡng hợp lý là chìa khóa bảo vệ hệ hô hấp. Hãy chăm sóc bản thân từ những triệu chứng nhỏ nhất. Nếu hắt hơi sổ mũi có dấu hiệu bất thường hoặc nặng hơn, hãy tìm gặp bác sĩ chuyên khoa để được điều trị kịp thời.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Bộ Y tế, Long Châu, Vinmec, Tâm Anh